Κάθε χρόνο στη Μελίκη Ημαθίας στο Λαγκαδά,στην Αγία Ελένη και την Κερκίνη Σερρών, και στη Μαυρολεύκη Δράμας, προς τιμή των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης γίνονται τα αναστενάρια. Με το έθιμο αυτό οι συμμετέχοντες επικαλούνται τη βοήθεια των αγίων για να έχουν πλούσια γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή, καθώς και καλή υγεία.
Τα Αναστενάρια επιχωρίαζαν παλιότερα στη ΒΑ Θράκη με κέντρο της εθιμικής εκδήλωσης το Κωστί, το μεγαλύτερο χωριό της περιφέρειας. Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το 1923,οι κάτοικοι της περιοχής αυτής της Θράκης εγκαταστάθηκαν σε διάφορες περιοχές του ελλαδικού χώρου και κυρίως στη Μακεδονία, όπου μαζί με τα άλλα έθιμα τους μετέφεραν και τα Αναστενάρια. Έτσι το έθιμο μεταφυτεύτηκε στη Μελίκη της Ημαθίας, στον Λαγκαδά,στην Αγία Ελένη των Σερρών και στη Μαυρολεύκη Δράμας.
Η τελετουργία αρχίζει το απόγευμα της 20ής Μαΐου στο κονάκι, σε ένα χώρο όπου φυλάσσονται οι εικόνες των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, οι οποίες αποτελούν τα πολυτιμότερα κειμήλια για τους Αναστενάρηδες. Τις ονομάζουν «Χάρες» και «Παππούδες» και τις έχουν σε υφασμάτινη θήκη, από όπου κρέμονται κουδουνάκια και πολλά αφιερώματα. Οι εικόνες αυτές έχουν μακριά λαβή στο κέντρο της βάσης τους και καλύπτονται από φύλλα χρυσού ή ασημιού. Στο κονάκι φυλάσσονται και τα «αμανέτεια», μαντήλια που θεωρούνται ιερά, πολύτιμα και αυτά προγονικά κειμήλια. Στο ίδιο χώρο φυλάσσονται και τα αναστενάρικα όργανα, η λύρα και το νταούλι σήμερα, παλιότερα η γκάιντα. Το απόγευμα αυτό, της 20ής Μαΐου, αρχίζουν να συγκεντρώνονται στο κονάκι άντρες και γυναίκες Αναστενάρηδες προσπαθώντας να αυτοσυγκεντρωθούν σε φανερή αγωνιώδη αναμονή. Σε κάποια στιγμή τα όργανα αρχίζουν να παίζουν και να ακούγονται αναστενάρικα τραγούδια. Οι Αναστενάρηδες υψώνουν δεητικά τα χέρια τους προς τις Χάρες, κάθιδροι και κάτωχροι. Η προσδοκία να τους «πιάσει ο Άγιος» κυριεύει τις ψυχές τους. Ξαφνικά κυριαρχούν στεναγμοί και επιφωνήματα. Οι εκλεκτοί αρχίζουν το χορό κρατώντας εικόνες και αμανέτεια. Ο χορός στατικός, μονότονος, συγκλονιστικός όμως, διαρκεί μέχρι τα μεσάνυχτα.
Την άλλη μέρα,21 Μαΐου, εορτή ισαποστόλων Αγίων, γίνεται η ζωοθυσία με τη συμμετοχή όλων των Αναστενάρηδων για το καλό όλων. Παίρνουν επίσης νερό από το αγίασμα, που αποτελεί απαραίτητο στοιχείο του όλου αναστενάρικου τελετουργικού χώρου. Τα αγιάσματα, τα από θεϊκή έμπνευση ή παρουσία Αγίου ευλογημένα και θαυματουργά ύδατα, ήταν και είναι μέσα στους αιώνες και σε όλους τους λαούς μια λατρευτική πραγματικότητα, βασισμένη τόσο στη θρησκευτική πίστη όσο και στη φυσική αλήθεια, ότι το νερό είναι το πρωταρχικό και το απαραίτητο στοιχείο της ανθρώπινης και της παγγενούς ζωής. Στη λαϊκή χριστιανική παράδοση και πίστη τα νερά μπορεί να είναι και από μόνα τους αγιασμένα, αρκεί να ξεπήδησαν ή να στεγάστηκαν κάτω από εκκλησία ή να κυλούν σε παραδοσιακούς θρησκευτικούς τόπους. Ο χορός επαναλαμβάνεται στο κοντάκι το απόγευμα της ίδιας ημέρας με τα όργανα μπροστά και με συνεχή χορό. Εκεί έχουν ήδη ανάψει ένα σωρό από ξύλα. Την φωτιά την ανάβουν Αναστενάρηδες. Οι εκλεκτοί και πάλι κρατώντας εικόνες και αμανέτια, μπαίνουν στην αθρακιά και συνεχίζουν το χορό τους, χωρίς να δείχνουν πόνο ή κάποια ενόχληση από την πυρά και την υψηλή θερμοκρασία. Τη στιγμή αυτή πιστεύουν ότι δεσμεύεται κάθε αρρώστια, επιζωοτία , κακοδαιμονία. Πρόκειται, δηλαδή, κατά την δοξασία των ίδιων των τελεστών, για ένα ακόμη ευετηρικό δρώμενο, από τα πολλά που συναντούμε κατά τη διάρκεια της άνοιξης στον ελλαδικό και στον ευρύτερο ιστορικό ελληνικό χώρο. Η πυροβασία επιστέφεται από κυκλικό χορό, γύρω από τα τσαλαπατημένα κάρβουνα. Ακολουθεί ιεροτελεστικό κοινό δείπνο με κρέας από το ζώο που θυσιάστηκε το πρωί. Ο εκστατικός χορός επαναλαμβάνεται τις δύο επόμενες ημέρες και η όλη αναστενάρικη τελετουργία τελειώνει με πυροβασία το βράδυ της 23ης Μαΐου.
Λίγη ιστορία
Η παλαιότερη περιγραφή του εθίμου δόθηκε από τον Α.Χουρμουζιάδη το 1873 σε ένα φυλλάδιο που κυκλοφόρησε στην Κωσταντινούπολη με τίτλο 'Περί Αναστεναρίων και άλλων τινών παραδόξων εθίμων και παραδόσεων'.
Το έθιμο επικρατούσε στην επαρχία της Σωζοαγαθουπόλεως στη βορειοανατολική Θράκη και συγκεκριμένα στο χωριό Κωστί. Το 1923, με την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (βάσει της Συνθήκης της Λωζάνης), οι κάτοικοι αυτής της περιοχής της Θράκης εγκαταστάθηκαν στη Μακεδονία, όπου και μετέφεραν στοιχεία της λαϊκής τους παράδοσης, όπως τα αναστενάρια. Οι αναστενάρηδες, φοβούμενοι τις αντιδράσεις των νέων σύνοικών τους, μέχρι το 1943, δεν έδιναν δημοσιότητα στο έθιμο. Για πρώτη φορά, το 1943 το έθιμο αναβίωσε δημοσίως στη Μαυρολεύκη Δράμας.
Τρίτη 20 Μαΐου 2008
Δευτέρα 19 Μαΐου 2008
Δημόσιο
Στίχοι: Ημισκούμπρια
Πρώτη εκτέλεση: Ημισκούμπρια
Ο επόμενος, τι θέλετε, μιλήστε κύριέ μου
Δείξτε μου ταυτότητα, πού μένετε, στην Kρέμου;
Κουφός είσαι παππού, τι ανοίγεις τη μασέλα;
Θέλεις και μετάφρα απ' τη Νατάσσα Συρεγγέλα;
Εν πάσει περιπτώσει, φέρε το χαρτομάνι
Θέλω και απόδειξη από το Δεληολάνη
Ότι το κάρο του παππού είναι το δικό σου
Θέλω και υπογραφή απ' τον συμπέθερό σου
Τι; έχει πεθάνει; Σκάψε να τον βρεις
Αλλιώς το πιστοποιητικό δεν πρόκειται να δεις
Μίλα κυρά μου, μ' έσκασες, τι θέλεις, μια σφραγίδα;
Ε ρε πού μπλέξαμε με τούτη δω τη γίδα!
Πηγαίνετε απέναντι, δίπλα απ' τον καταψύκτη
Θα βρείτε του ταμία το tales from the κρύπτη
Φέρτε το μαζί σας να σας δώκω υπογράφα
Και με την ευκαιρία γεμίστε την καράφα
Ποιο ζώο έχει σειρά; Εσύ είσαι πιτσιρίκο;
Στο λέω άλλη μια φορά πριν φάω τα φοφίκο:
Πάρε αυτή την αίτηση για να τη συμπληρώσεις
Τι ώρα είναι, μία, δεν προλαβαίνεις να τη δώσεις!
Αύριο οκτώ με δέκα θα δούμε τι θα γίνει
Οπ, έφτασε η ώρα που τρώω μανταρίνι
Κλειστά βλέπεις τρώω, τι χτυπάτε το τζαμάκι!
Δίπλα! Δίπλα! Στον κύριο Μισθουλάκη
Δε θέλω κάτσε-σήκω, ανέβα και κατέβα
Γιατί τα ξύνω μόνιμα, δημόσιο forevah!
Αφού η μονιμότητα κυλάει μες στη φλέβα
Γι' αυτό τα ξύνω μόνιμα, δημόσιο forevah!
Κύριε Τρεισκιεξήντογλου, τον στέλνετε σε μένα;
Δεν βλέπετε που έχω χέρια φρεσκοπλυμένα;
Λιμάρω το νυχάκι μου, να μπλέκω με μελάνια;
Στείλτονα στον τρίτο, στην κυρία Τάνια
Έχει ημιαργία; Φτου σου ρε γαμώτο
Κι έχω να συμπληρώσω και το καινούριο ΛΟΤΤΟ
Τέλος πάντων, φέρτε το βιβλιάριο
Έχετε καμία σχέση με τη Σάσα Ντάριο;
Με τη Ροζίτα Σώκου; Το Γιώργο Κατσαρό;
Όχι; Πάει η ευκαιρία! Φύγετε από δω
Τι θέλετε και είστε η ενόχλα του ωτού;
Δεν βλέπετε ότι πράττω τη στάση του λωτού;
Ε ρε κάτι άτομα, κάθε μέρα μάχη!
Σου ζητάν τα πάντα και σου σπάνε το στομάχι
Μάθε πέντε πράγματα να ξέρεις κι άντε γεια σου!
Εμένα θα με πρήζεις για δουλειά δικιά σου;
Πρώτα στο πρωτόκολλο, μετά για το χαρτόσημο
Μετά έλα να φιλήσεις της παντόφλας το οικόσημο
Πάρτε υπογραφή απ' τον κύριο Προϊστάμε
Περιμένει και η κυρά στο σπίτι για να φάμε
Από δω δεν με κουνάνε ούτε τα κομάντα
Γιατί τα ξύνω μόνιμα, δημόσιο για πάντα!
Δε θέλω κάτσε-σήκω, ανέβα και κατέβα
Γιατί τα ξύνω μόνιμα, δημόσιο forevah!
Αφού η μονιμότητα κυλάει μες στη φλέβα
Γι' αυτό τα ξύνω μόνιμα, δημόσιο forevah!
Παρασκευή 16 Μαΐου 2008
ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΕΛΛΗΝΕΣ
Το δοκίμιο που ακολουθεί είναι από τα χαρακτηριστικά του μεγάλου παιδαγωγού Ε.Π.Παπανούτσου. Ο λόγος του και η επιχειρηματολογία του παραμένουν οικείοι και "φρέσκοι" ακόμη και σήμερα . Κυρίως όμως δίνει πειστικές απαντήσεις για την κακοδαιμονία της νεοελληνικής πραγματικότητας κι εξηγεί ικανοποιητικά την παθογένεια της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας.
Το Κράτος, έλεγε, όχι ως αφηρημένη ιδέα, αλλά ως συγκεκριμένο βίωμα, σαν ένα κομμάτι από την ίδια τη ζωή μας, λείπει από τους ση¬μερινούς Έψηνες. Το αισθάνονται σαν ξένο, όχι δικό τους, και δεν το πονούν. Τη χώρα τους την αγαπούν με πάθος. Για μια χούφτα από το χώμα της είναι άξιοι να πεθάνουν με την πιο μεγάλη ευκολία. Άλλο Πα¬τρίδα, όμως και άλλο Πολιτεία. Με την Πατρίδα είμαστε στενότατα δε¬μένοι • την έχουμε βάλει μέσα στο αίμα μας, γιατί και με το αίμα μας την έχουμε κρατήσει. Την Πολιτεία όμως, δηλαδή αυτό τον ορισμένο τρό¬πο με τον οποίο έχει οργο.ντοθεί και διοικείται ο τόπος, αυτήν την απρό¬σωπη δύναμη που λειτουργεί στο όνομα, όλων για να εξασφαλίζει με τα όργανα και τους θεσμούς της τη ζωή και την ελευθερία μας, δεν μπο¬ρούμε να τη νιώσουμε σαν κάτι εντελώς δικό μας. Είναι ξένο σώμα για το αίσθημα μας.
Απόδειξη ότι δεν πονούμε, ούτε αισθανόμαστε ενστιγματικά την ανάγκη να προστατέψουμε ό,τι ανήκει στο Κράτος, το δημόσιο κτήμα. Απέναντι του δείχνουμε αδιαφορία και κάποτε μιαν απίστευτη εχθρό¬τητα και μανία, καταστροφής. Από παιδιά στο σχολείο κακοποιούμε βάρβαρα τα θρανία και τους τοίχους του σχολείου «ανήκει στο δη¬μόσιο, δεν είναι δικό μας». Την ίδια αστοργία δείχνουμε στα δικαστή¬ρια, στα άλλα δημόσια, γραφεία, ακόμη και στους πάγκους του πάρκου ή στις δημόσιες κρήνες, σε ό,τι τέλος πάντων είναι κρατική περιουσία. Μόλις αντιληφθούμε ότι κάτι τι ανήκει ή με κάποιο τρόπο βρίσκεται στην κυριότητα αυτής της απρόσωπης δύναμης, αν δεν μπορούμε να το οικειοποιηθούμε, με ευχαρίστηση το φθείρουμε. Με την ίδια ευκολία προσπαθούμε ν' αποφεύγουμε τις υποχρεώσεις μας προς το Κρότος ή να καταστρατηγούμε τους νόμους του. Είναι ο «άλλος», όχι ο εαυτός μας. Και τον ξεγελούμε ή σηκώνουμε το όπλο εναντίον τον, χωρίς να κατα¬λαβαίνουμε ότι κατά βάθος τον εαυτό μας απατούμε ή πληγώνουμε.
Και από τις παρατηρήσεις του αυτές ο πολύπειρος άνθρωπος έβγα¬ζε το συμπέρασμα ότι ίσως οι Έλληνες να μην είναι οργανικό, ικανοί να ποτιστούν από την ιδέα τον Κράτους. Ότι πιθανόν μέσα στην ίδια τη φυ¬σική τους υφή να υπάρχει κάποια τάση αναρχισμού...
Έχει αρκετά διαδοθεί αυτή η αντίληψη και συχνά ακούγεται. Ωστό¬σο μου φαίνεται πολύ παρακινδυνευμένη και άδικη στην απαισιοδοξία της. Δεν αμφισβητώ τα γεγονότα όπου στηρίζεται καθώς περισσότερα είναι δυστυχώς πραγματικά, είτε μας αρέσουν είτε όχι. Αλλά την ερμηνεία που δίνεται σ' αυτά τα γεγονότα.
Ότι δεν πονούμε, ή ότι δεν πονούμε αρκετά την Πολιτεία σαν κάτι εντελώς δικό μας, είναι βέβαιο. Από αναρχισμό όμως π/ν αντιθέτους προς τα αισθήματα και τα συμφέροντά μας ή από άλλους λόγους: Και πώς είναι δυ¬νατόν αυτός ο δήθεν αναρχισμός να θεωρηθεί έμφυτη ιδιότητα ριζωμένη μέσα. στη δική μας φυλή; Μπορεί ο Έλληνας να είναι περισσότερο από άλ¬λους λαούς ατομιστής, να μην πειθαρχεί τόσο εύκολα στο συλλογικό σώ¬μα και πνεύμα της ομάδας. Αλλ 'από το σημείο τούτο ως το σημείο να τον πούμε από τη φύση του αναρχικό, η απόσταση είναι πολύ μεγάλη. Ορθό¬τερη φαίνεται μια άλλη εξήγηση. Ότι αυτή η αδιαφορία ή η λανθάνουσα εχθρότητα προς το Κράτος και τις λειτουργίες του είναι αποτέλεσμα ιστο¬ρικών αιτίων και μιας κακοδαιμονίας που ατυχώς διαιωνίζεται. Ας μη λησμονούμε ότι επί μακρά χρόνια και κατά διαστήματα δεν υπήρχε γι' αυτόν εδώ τον πολυβασανισμένο λαό σύμπτωση Πολιτείας και Έθνους. Η κρα¬τική εξουσία στις διάφορες περιόδους της δουλείας δεν ήταν μονάχα ξένη αλλά και εχθρική προς την εθνική μας υπόσταση. Και επομένως γενε¬ές γενεών, για να βεβαιώσουν την εθνική τους ιδιοτυπία, τη ξεχωριστή τους ύπαρξη, ήταν αναγκασμένες να μισούν, να απατούν και να πολεμούν τα όργανα και τις λειτουργίες που στα μάτια τους εκπροσωπούσαν το Κρά¬τος και σάρκωναν την ιδέα της Πολιτείας. Το κρυφό μίσος με τα ψυχικά, επακόλουθα του είναι πολύ πιο επικίνδυνο από τη φανερή αντίθεση, τον ανοιχτό πόλεμο. Συμπνιγόμενο από το φόβο τρέφεται από την κατάστασή του και αφήνει στα σκοτεινά στρώματα της ψυχής λασπερα κατακάθια που δεν εξαλείφονται. Ακόμη κι όταν λευτερωθεί από το ζυγό, δεν μπορεί εύ¬κολα ένας λαός να αγαπήσει την Πολιτεία με τους περιορισμούς της, έστω και αν είναι τώρα δική του, αφού ως προχτές ακόμη το Κράτος ήταν η θέ¬ληση και η βία του δυνάστη του.
Κατά ένα παράδοξο μάλιστα μηχανισμό, που μας τον εξηγεί σήμε¬ρα η Ψυχολογία, όταν ένας πολίτης με τέτοιες υποσυνείδητες κακώσεις από αρχόμενος γίνεται άρχων. παίρνει τις διαθέσεις και τους τρόπους που ο ίδιος πρώτο, μισούσε. Παίζει δηλαδή το ρόλο του ειδώλου που ως τώρα το φοβόταν και το αντιπαθούσε, γιατί έτσι νομίζει πως μπορεί να λευτερωθεί από τον εφιάλτη του. Ίσως γι' αυτό το λόγο συμβαίνει, όποιος παίρνει και μια παραμικρή ακόμη εξουσία στην Ελλάδα, να με¬ταβάλλεται αμέσους σε σατράπη...
Για να εξηγήσουμε όμως το φαινόμενο που εξετάζουμε, πρέπει να αναφέρουμε ακόμη ένα λόγο πολύ σοβαρό. Όταν λευτερώθηκε από τον τουρκικό ζυγό αυτή η μικρή ελληνική γωνιά, η Πολιτεία μας δεν θεμελιώθηκε ούτε αναπτύχθηκε οργανικά απάνω σε κάποιες αυτόχθονες μορφές οργάνωσης και διοίκησης, βγαλμένες από τις δικές μας ψυχο¬λογικές και άλλες ανάγκες και από την ιστορική κίνηση της ζωής του Έθνους, αλλά μας επιβλήθηκε απέξω από ξένους και με ξένους που φυ¬σικά δε νοιάστηκαν να εξετάσουν αν το φόρεμα τούτο ήταν κομμένο στο μέτρα μας, ούτε προσπάθησαν να το ταιριάσουν κάπως απάνω στο δι¬κό μας κορμί. Έτσι εφαρμόστηκαν κι εξακολουθούν να εφαρμόζονται πειραματικά στη χώρο. μας διοικητικοί και πολιτικοί θεσμοί που δεν μί¬λησαν ποτέ βαθιά στην ψυχή του λαού μας, ούτε ίσως ανταποκρίνονται εντελώς στις πραγματικές του ανάγκες.
Είναι γνωστές οι μελέτες του Κώστα Καραβίδα για την κοινοτική οργάνωση. Μπορεί να μη συμμερίζεται κανείς την αισιοδοξία και την πίστη του ότι και τώρα είναι δυνατόν να γίνει εκείνο που δεν έγινε άλ¬λοτε, στην ώρα του τη φυσιολογική. Ωρισμένως όμως θα αναγνωρίσει ότι θα ήταν πολύ διαφορετική, τελειότερη, η κρατική μας οργάνωση και πολύ στενός, οργανι¬κά συνεκτικός, ο δεσμός του πολίτη με την Πο¬λιτεία στον τόπο μας, αν αυτό το θαυμαστό κύτταρο, η κοινότητα, που δημιουργήθηκε με το αίμα του λαού μας οπό πανάρχαια χρόνια και λειτούργησε τόσο λαμπρά στους χρόνους της δουλείας, αφηνόταν να αναπτυχθεί φυ¬σιολογικά σε ένα γενικότερο, πλούσια διακλαδωμένο και πυργωτά διαρθρωμένο διοι¬κητικό σύστημα. Τα ξενοφερμένα καθεστώτα σκότωσαν το κύτταρο τούτο και μας επέβαλαν θεσμούς και τύπους, μέσο, στους οποίους μάταια ως τώρα προσπαθούμε να βρούμε τον εαυτό μας. Βάλετε μαζί μ ' αυτές τις αιτίες την κακοδιοίκηση που είναι ενδημικό κακό στον τόπο μας, τη διαφθορά της πολιτικής μας ηγεσίας που τα ανομήματά της πλήρωσαν ακόμη και με το αίμα τους οι λίγες φωτεινές μορφές της νεότερης ιστορίας μας, προσθέσετε τέλος και τη βαθύτερη κρίση που περνάει εδώ και κάμποσα χρόνια η έννοια του Κράτους μέσα στις φοβερές αντινομίες της ζωής όλων των σημερινών λαώνκαι θα εξηγήσετε γιατί οι βασανισμένοι άνθρωποι αυτού του τό¬που, του πολυπατημενού από ξένους κάθε λογής, δεν αισθάνονται ακό¬μη εντελώς δικό τους το Κράτος. Ας μην τους καταλογίζουμε αναρχισμό, αφού η μοίρα τους έγραφε να μην είναι νοικοκυραίοι στο σπίτι τους και να μην αφήνονται ήσυχοι να φτιάσουν με τη δική τους ζωή και μέσ' από τη δική τους ιστορία τους κοινωνικούς των θεσμούς.
22 Ιουλίου 1948
(Ε.Π. Παπανούτσος, Εφήμερα-Επίκαιρα-Ανεπίκαιρα, εκδ. Ίκαρος, Αθήνα 1980, σ. 160-63)
Το Κράτος, έλεγε, όχι ως αφηρημένη ιδέα, αλλά ως συγκεκριμένο βίωμα, σαν ένα κομμάτι από την ίδια τη ζωή μας, λείπει από τους ση¬μερινούς Έψηνες. Το αισθάνονται σαν ξένο, όχι δικό τους, και δεν το πονούν. Τη χώρα τους την αγαπούν με πάθος. Για μια χούφτα από το χώμα της είναι άξιοι να πεθάνουν με την πιο μεγάλη ευκολία. Άλλο Πα¬τρίδα, όμως και άλλο Πολιτεία. Με την Πατρίδα είμαστε στενότατα δε¬μένοι • την έχουμε βάλει μέσα στο αίμα μας, γιατί και με το αίμα μας την έχουμε κρατήσει. Την Πολιτεία όμως, δηλαδή αυτό τον ορισμένο τρό¬πο με τον οποίο έχει οργο.ντοθεί και διοικείται ο τόπος, αυτήν την απρό¬σωπη δύναμη που λειτουργεί στο όνομα, όλων για να εξασφαλίζει με τα όργανα και τους θεσμούς της τη ζωή και την ελευθερία μας, δεν μπο¬ρούμε να τη νιώσουμε σαν κάτι εντελώς δικό μας. Είναι ξένο σώμα για το αίσθημα μας.
Απόδειξη ότι δεν πονούμε, ούτε αισθανόμαστε ενστιγματικά την ανάγκη να προστατέψουμε ό,τι ανήκει στο Κράτος, το δημόσιο κτήμα. Απέναντι του δείχνουμε αδιαφορία και κάποτε μιαν απίστευτη εχθρό¬τητα και μανία, καταστροφής. Από παιδιά στο σχολείο κακοποιούμε βάρβαρα τα θρανία και τους τοίχους του σχολείου «ανήκει στο δη¬μόσιο, δεν είναι δικό μας». Την ίδια αστοργία δείχνουμε στα δικαστή¬ρια, στα άλλα δημόσια, γραφεία, ακόμη και στους πάγκους του πάρκου ή στις δημόσιες κρήνες, σε ό,τι τέλος πάντων είναι κρατική περιουσία. Μόλις αντιληφθούμε ότι κάτι τι ανήκει ή με κάποιο τρόπο βρίσκεται στην κυριότητα αυτής της απρόσωπης δύναμης, αν δεν μπορούμε να το οικειοποιηθούμε, με ευχαρίστηση το φθείρουμε. Με την ίδια ευκολία προσπαθούμε ν' αποφεύγουμε τις υποχρεώσεις μας προς το Κρότος ή να καταστρατηγούμε τους νόμους του. Είναι ο «άλλος», όχι ο εαυτός μας. Και τον ξεγελούμε ή σηκώνουμε το όπλο εναντίον τον, χωρίς να κατα¬λαβαίνουμε ότι κατά βάθος τον εαυτό μας απατούμε ή πληγώνουμε.
Και από τις παρατηρήσεις του αυτές ο πολύπειρος άνθρωπος έβγα¬ζε το συμπέρασμα ότι ίσως οι Έλληνες να μην είναι οργανικό, ικανοί να ποτιστούν από την ιδέα τον Κράτους. Ότι πιθανόν μέσα στην ίδια τη φυ¬σική τους υφή να υπάρχει κάποια τάση αναρχισμού...
Έχει αρκετά διαδοθεί αυτή η αντίληψη και συχνά ακούγεται. Ωστό¬σο μου φαίνεται πολύ παρακινδυνευμένη και άδικη στην απαισιοδοξία της. Δεν αμφισβητώ τα γεγονότα όπου στηρίζεται καθώς περισσότερα είναι δυστυχώς πραγματικά, είτε μας αρέσουν είτε όχι. Αλλά την ερμηνεία που δίνεται σ' αυτά τα γεγονότα.
Ότι δεν πονούμε, ή ότι δεν πονούμε αρκετά την Πολιτεία σαν κάτι εντελώς δικό μας, είναι βέβαιο. Από αναρχισμό όμως π/ν αντιθέτους προς τα αισθήματα και τα συμφέροντά μας ή από άλλους λόγους: Και πώς είναι δυ¬νατόν αυτός ο δήθεν αναρχισμός να θεωρηθεί έμφυτη ιδιότητα ριζωμένη μέσα. στη δική μας φυλή; Μπορεί ο Έλληνας να είναι περισσότερο από άλ¬λους λαούς ατομιστής, να μην πειθαρχεί τόσο εύκολα στο συλλογικό σώ¬μα και πνεύμα της ομάδας. Αλλ 'από το σημείο τούτο ως το σημείο να τον πούμε από τη φύση του αναρχικό, η απόσταση είναι πολύ μεγάλη. Ορθό¬τερη φαίνεται μια άλλη εξήγηση. Ότι αυτή η αδιαφορία ή η λανθάνουσα εχθρότητα προς το Κράτος και τις λειτουργίες του είναι αποτέλεσμα ιστο¬ρικών αιτίων και μιας κακοδαιμονίας που ατυχώς διαιωνίζεται. Ας μη λησμονούμε ότι επί μακρά χρόνια και κατά διαστήματα δεν υπήρχε γι' αυτόν εδώ τον πολυβασανισμένο λαό σύμπτωση Πολιτείας και Έθνους. Η κρα¬τική εξουσία στις διάφορες περιόδους της δουλείας δεν ήταν μονάχα ξένη αλλά και εχθρική προς την εθνική μας υπόσταση. Και επομένως γενε¬ές γενεών, για να βεβαιώσουν την εθνική τους ιδιοτυπία, τη ξεχωριστή τους ύπαρξη, ήταν αναγκασμένες να μισούν, να απατούν και να πολεμούν τα όργανα και τις λειτουργίες που στα μάτια τους εκπροσωπούσαν το Κρά¬τος και σάρκωναν την ιδέα της Πολιτείας. Το κρυφό μίσος με τα ψυχικά, επακόλουθα του είναι πολύ πιο επικίνδυνο από τη φανερή αντίθεση, τον ανοιχτό πόλεμο. Συμπνιγόμενο από το φόβο τρέφεται από την κατάστασή του και αφήνει στα σκοτεινά στρώματα της ψυχής λασπερα κατακάθια που δεν εξαλείφονται. Ακόμη κι όταν λευτερωθεί από το ζυγό, δεν μπορεί εύ¬κολα ένας λαός να αγαπήσει την Πολιτεία με τους περιορισμούς της, έστω και αν είναι τώρα δική του, αφού ως προχτές ακόμη το Κράτος ήταν η θέ¬ληση και η βία του δυνάστη του.
Κατά ένα παράδοξο μάλιστα μηχανισμό, που μας τον εξηγεί σήμε¬ρα η Ψυχολογία, όταν ένας πολίτης με τέτοιες υποσυνείδητες κακώσεις από αρχόμενος γίνεται άρχων. παίρνει τις διαθέσεις και τους τρόπους που ο ίδιος πρώτο, μισούσε. Παίζει δηλαδή το ρόλο του ειδώλου που ως τώρα το φοβόταν και το αντιπαθούσε, γιατί έτσι νομίζει πως μπορεί να λευτερωθεί από τον εφιάλτη του. Ίσως γι' αυτό το λόγο συμβαίνει, όποιος παίρνει και μια παραμικρή ακόμη εξουσία στην Ελλάδα, να με¬ταβάλλεται αμέσους σε σατράπη...
Για να εξηγήσουμε όμως το φαινόμενο που εξετάζουμε, πρέπει να αναφέρουμε ακόμη ένα λόγο πολύ σοβαρό. Όταν λευτερώθηκε από τον τουρκικό ζυγό αυτή η μικρή ελληνική γωνιά, η Πολιτεία μας δεν θεμελιώθηκε ούτε αναπτύχθηκε οργανικά απάνω σε κάποιες αυτόχθονες μορφές οργάνωσης και διοίκησης, βγαλμένες από τις δικές μας ψυχο¬λογικές και άλλες ανάγκες και από την ιστορική κίνηση της ζωής του Έθνους, αλλά μας επιβλήθηκε απέξω από ξένους και με ξένους που φυ¬σικά δε νοιάστηκαν να εξετάσουν αν το φόρεμα τούτο ήταν κομμένο στο μέτρα μας, ούτε προσπάθησαν να το ταιριάσουν κάπως απάνω στο δι¬κό μας κορμί. Έτσι εφαρμόστηκαν κι εξακολουθούν να εφαρμόζονται πειραματικά στη χώρο. μας διοικητικοί και πολιτικοί θεσμοί που δεν μί¬λησαν ποτέ βαθιά στην ψυχή του λαού μας, ούτε ίσως ανταποκρίνονται εντελώς στις πραγματικές του ανάγκες.
Είναι γνωστές οι μελέτες του Κώστα Καραβίδα για την κοινοτική οργάνωση. Μπορεί να μη συμμερίζεται κανείς την αισιοδοξία και την πίστη του ότι και τώρα είναι δυνατόν να γίνει εκείνο που δεν έγινε άλ¬λοτε, στην ώρα του τη φυσιολογική. Ωρισμένως όμως θα αναγνωρίσει ότι θα ήταν πολύ διαφορετική, τελειότερη, η κρατική μας οργάνωση και πολύ στενός, οργανι¬κά συνεκτικός, ο δεσμός του πολίτη με την Πο¬λιτεία στον τόπο μας, αν αυτό το θαυμαστό κύτταρο, η κοινότητα, που δημιουργήθηκε με το αίμα του λαού μας οπό πανάρχαια χρόνια και λειτούργησε τόσο λαμπρά στους χρόνους της δουλείας, αφηνόταν να αναπτυχθεί φυ¬σιολογικά σε ένα γενικότερο, πλούσια διακλαδωμένο και πυργωτά διαρθρωμένο διοι¬κητικό σύστημα. Τα ξενοφερμένα καθεστώτα σκότωσαν το κύτταρο τούτο και μας επέβαλαν θεσμούς και τύπους, μέσο, στους οποίους μάταια ως τώρα προσπαθούμε να βρούμε τον εαυτό μας. Βάλετε μαζί μ ' αυτές τις αιτίες την κακοδιοίκηση που είναι ενδημικό κακό στον τόπο μας, τη διαφθορά της πολιτικής μας ηγεσίας που τα ανομήματά της πλήρωσαν ακόμη και με το αίμα τους οι λίγες φωτεινές μορφές της νεότερης ιστορίας μας, προσθέσετε τέλος και τη βαθύτερη κρίση που περνάει εδώ και κάμποσα χρόνια η έννοια του Κράτους μέσα στις φοβερές αντινομίες της ζωής όλων των σημερινών λαώνκαι θα εξηγήσετε γιατί οι βασανισμένοι άνθρωποι αυτού του τό¬που, του πολυπατημενού από ξένους κάθε λογής, δεν αισθάνονται ακό¬μη εντελώς δικό τους το Κράτος. Ας μην τους καταλογίζουμε αναρχισμό, αφού η μοίρα τους έγραφε να μην είναι νοικοκυραίοι στο σπίτι τους και να μην αφήνονται ήσυχοι να φτιάσουν με τη δική τους ζωή και μέσ' από τη δική τους ιστορία τους κοινωνικούς των θεσμούς.
22 Ιουλίου 1948
(Ε.Π. Παπανούτσος, Εφήμερα-Επίκαιρα-Ανεπίκαιρα, εκδ. Ίκαρος, Αθήνα 1980, σ. 160-63)
Έρευνα του τμήματος Ψυχολογίας του ΑΠΘ για την επιλογή σπουδών από άνδρες και γυναίκες
Την έρευνα διενήργησε την άνοιξη του 2005 το τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο του έργου Καλλιρρόη «Προωθώντας την ισότητα των φύλων κατά τη μετάβαση από την εκπαίδευση στην αγορά εργασίας: δράσεις συμβουλευτικής και επαγγελματικού προσανατολισμού με την οπτική του φύλου», το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το ΥΠΕΠΘ.
Διενεργήθηκε μέσω ερωτηματολογίων σε αντιπροσωπευτικό δείγμα μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών από όλη την επικράτεια. Συγκεκριμένα, συμμετείχαν περίπου 8.000 μαθητές της Γ’ Γυμνασίου και Α’ Λυκείου (15-16 ετών), 4.000 γονείς μαθητών (61% μητέρες και 39% πατέρες), καθώς και 1.300 εκπαιδευτικοί όλων των ειδικοτήτων (43% άνδρες και 57% γυναίκες). Επιστημονικά υπεύθυνη του έργου είναι η καθηγήτρια και πρόεδρος του τμήματος Ψυχολογίας ΑΠΘ, Βασιλική Δαληγιάννη - Κουϊμτζή, ενώ συντονίστρια της έρευνας η επίκουρη καθηγήτρια του τμήματος, Ελευθερία Γωνίδα.
Γυναικεία υπόθεση οι σπουδές - επιλέγουν ανθρωπιστικά επαγγέλματα
Σύμφωνα με ένα από τα γενικά συμπεράσματα της έρευνας, οι νεαροί άνδρες, κυρίως των χαμηλότερων κοινωνικο-οικονομικών στρωμάτων, στρέφουν την πλάτη στο σχολείο και τις σπουδές, οι νέες γυναίκες κατακλύζουν τις διάφορες εκπαιδευτικές βαθμίδες, δημιουργώντας μία εντύπωση «εκθήλυνσης» του θεσμού της εκπαίδευσης.
Η εντύπωση αυτή διαμορφώνει την αντίληψη ότι οι γυναίκες συνδέονται με τις σπουδές και τις υψηλές επιδόσεις, ενώ δεν ανατρέπεται η παραδοσιακή σύνδεση των γυναικών με σπουδές και κλάδους που θεωρούνται τυπικοί για το φύλο τους.
Έτσι, σύμφωνα με τις επιλογές αγοριών και κοριτσιών επιβεβαιώνεται ότι για μεγάλο διάστημα ακόμη, οι γυναίκες στο μεγαλύτερο ποσοστό τους θα συνεχίσουν να προτιμούν τις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, να γίνονται εκπαιδευτικοί και να κατευθύνονται σε επαγγέλματα υπηρεσιών φροντίδας, συντηρώντας έτσι το στερεότυπο για το διαχωρισμό επαγγελμάτων κατά φύλο.
Τα κορίτσια εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις σε όλους τους τομείς της εκπαίδευσης, σε σχέση με τα αγόρια, και θεωρούν την εκπαίδευση παράγοντα κλειδί για την εκπλήρωση των στόχων και των προσδοκιών τους (οικονομική ανεξαρτησία, συνδυασμό οικογένειας και εργασίας).
Παραμένει το στερεότυπο του άνδρα «κουβαλητή»
Γίνεται εμφανής ο έμφυλος καταμερισμός στα επαγγέλματα, στις σπουδές και στην οικογένεια, κάτι με το οποίο συμφωνούν τόσο οι έφηβοι, όσο επίσης εκπαιδευτικοί και γονείς. Οι θετικές επιστήμες θεωρούνται ότι ταιριάζουν με το ανδρικό φύλο, ενώ οι κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες με το γυναικείο, κάτι που απεικονίζεται και στην επιλογή των επαγγελμάτων. Η ιδιότητα του άνδρα - κουβαλητή εξακολουθεί να διατηρείται ως στοιχείο της ανδρικής ταυτότητας, ως εκδήλωση ανδρισμού και δέσμευση που συνδέεται με τον ανδρικό ρόλο, και η αντίληψη αυτή υιοθετείται από όλο το δείγμα, ανεξαρτήτως φύλου.
Διενεργήθηκε μέσω ερωτηματολογίων σε αντιπροσωπευτικό δείγμα μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών από όλη την επικράτεια. Συγκεκριμένα, συμμετείχαν περίπου 8.000 μαθητές της Γ’ Γυμνασίου και Α’ Λυκείου (15-16 ετών), 4.000 γονείς μαθητών (61% μητέρες και 39% πατέρες), καθώς και 1.300 εκπαιδευτικοί όλων των ειδικοτήτων (43% άνδρες και 57% γυναίκες). Επιστημονικά υπεύθυνη του έργου είναι η καθηγήτρια και πρόεδρος του τμήματος Ψυχολογίας ΑΠΘ, Βασιλική Δαληγιάννη - Κουϊμτζή, ενώ συντονίστρια της έρευνας η επίκουρη καθηγήτρια του τμήματος, Ελευθερία Γωνίδα.
Γυναικεία υπόθεση οι σπουδές - επιλέγουν ανθρωπιστικά επαγγέλματα
Σύμφωνα με ένα από τα γενικά συμπεράσματα της έρευνας, οι νεαροί άνδρες, κυρίως των χαμηλότερων κοινωνικο-οικονομικών στρωμάτων, στρέφουν την πλάτη στο σχολείο και τις σπουδές, οι νέες γυναίκες κατακλύζουν τις διάφορες εκπαιδευτικές βαθμίδες, δημιουργώντας μία εντύπωση «εκθήλυνσης» του θεσμού της εκπαίδευσης.
Η εντύπωση αυτή διαμορφώνει την αντίληψη ότι οι γυναίκες συνδέονται με τις σπουδές και τις υψηλές επιδόσεις, ενώ δεν ανατρέπεται η παραδοσιακή σύνδεση των γυναικών με σπουδές και κλάδους που θεωρούνται τυπικοί για το φύλο τους.
Έτσι, σύμφωνα με τις επιλογές αγοριών και κοριτσιών επιβεβαιώνεται ότι για μεγάλο διάστημα ακόμη, οι γυναίκες στο μεγαλύτερο ποσοστό τους θα συνεχίσουν να προτιμούν τις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, να γίνονται εκπαιδευτικοί και να κατευθύνονται σε επαγγέλματα υπηρεσιών φροντίδας, συντηρώντας έτσι το στερεότυπο για το διαχωρισμό επαγγελμάτων κατά φύλο.
Τα κορίτσια εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις σε όλους τους τομείς της εκπαίδευσης, σε σχέση με τα αγόρια, και θεωρούν την εκπαίδευση παράγοντα κλειδί για την εκπλήρωση των στόχων και των προσδοκιών τους (οικονομική ανεξαρτησία, συνδυασμό οικογένειας και εργασίας).
Παραμένει το στερεότυπο του άνδρα «κουβαλητή»
Γίνεται εμφανής ο έμφυλος καταμερισμός στα επαγγέλματα, στις σπουδές και στην οικογένεια, κάτι με το οποίο συμφωνούν τόσο οι έφηβοι, όσο επίσης εκπαιδευτικοί και γονείς. Οι θετικές επιστήμες θεωρούνται ότι ταιριάζουν με το ανδρικό φύλο, ενώ οι κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες με το γυναικείο, κάτι που απεικονίζεται και στην επιλογή των επαγγελμάτων. Η ιδιότητα του άνδρα - κουβαλητή εξακολουθεί να διατηρείται ως στοιχείο της ανδρικής ταυτότητας, ως εκδήλωση ανδρισμού και δέσμευση που συνδέεται με τον ανδρικό ρόλο, και η αντίληψη αυτή υιοθετείται από όλο το δείγμα, ανεξαρτήτως φύλου.
Πέμπτη 15 Μαΐου 2008
YUGOISTORIES
1.Πως διπλασιάζεις την τιμή ενός YUGO;
Φουλάρεις το ρεζερβουάρ.
2.Γιατι το Yugo έχει θερμαινόμενο πίσω τζάμι;
Για να μη κρυώνουν τα χέρια σου όταν σπρώχνεις.
3.Πώς μπορείς να εξαφανίσεις ένα YUGO;
Το ψεκάζεις με αντισκωριακό.
4.Γιατί τα YUGO έχουν τέσσερα πεντάλ;
Με το τέταρτο ανοίγει ο αερόσακος.
5.Γιατί το βιβλιαράκι που έχουν τα YUGO έχει τόσες πολλές σελίδες;
Γιατί περιέχει τα δρομολόγια των λεωφορείων και των τρένων.
6.Ποιό είναι το όνειρο όλων των κατόχων YUGO;
Να τους σταματήσουν για υπερβολική ταχύτητα.
7.Σε τι διαφέρει το απλό YUGO από το YUGO GT;
Το GT έχει αναπτήρα.
8.Πάει ο κάτοχος ενός Zastava YUGO 45 στο συνεργείο και λέει στο μάστορα:
-Θέλω να βάλεις πάνω μηχανή 5.000 κυβικά, με 2 turbo ώστε να έχω τελική 350 Km/h. Θέλω ακόμα να το κάνεις 4x4, λάστιχα 355 με 19άρες ζάντες, ABS,δερμάτινο σαλόνι και αυτόματο πιλότο. Πότε να περάσω να το πάρω;
-Πέρνα σε ένα τεταρτάκι, απαντάει ο μάστορας.
-Ρε φίλε, δεν κόβεις τις μαλακίες;
-Εγώ τις άρχισα;
9.Μπαίνει ένας τύπος σε μια αντιπροσωπεία αυτοκινήτων και λέει στον
πωλητή:
«Φίλε, θέλω δυο πατάκια για ένα YUGO».
Ο πωλητής το σκέφτεται λίγο και απαντάει:
«OK, είναι καλή ανταλλαγή».
10.Γιατί δεν ξεκινάει ένα YUGO μόλις άναψε πράσινο;
Πάτησε τσίχλα...
Φουλάρεις το ρεζερβουάρ.
2.Γιατι το Yugo έχει θερμαινόμενο πίσω τζάμι;
Για να μη κρυώνουν τα χέρια σου όταν σπρώχνεις.
3.Πώς μπορείς να εξαφανίσεις ένα YUGO;
Το ψεκάζεις με αντισκωριακό.
4.Γιατί τα YUGO έχουν τέσσερα πεντάλ;
Με το τέταρτο ανοίγει ο αερόσακος.
5.Γιατί το βιβλιαράκι που έχουν τα YUGO έχει τόσες πολλές σελίδες;
Γιατί περιέχει τα δρομολόγια των λεωφορείων και των τρένων.
6.Ποιό είναι το όνειρο όλων των κατόχων YUGO;
Να τους σταματήσουν για υπερβολική ταχύτητα.
7.Σε τι διαφέρει το απλό YUGO από το YUGO GT;
Το GT έχει αναπτήρα.
8.Πάει ο κάτοχος ενός Zastava YUGO 45 στο συνεργείο και λέει στο μάστορα:
-Θέλω να βάλεις πάνω μηχανή 5.000 κυβικά, με 2 turbo ώστε να έχω τελική 350 Km/h. Θέλω ακόμα να το κάνεις 4x4, λάστιχα 355 με 19άρες ζάντες, ABS,δερμάτινο σαλόνι και αυτόματο πιλότο. Πότε να περάσω να το πάρω;
-Πέρνα σε ένα τεταρτάκι, απαντάει ο μάστορας.
-Ρε φίλε, δεν κόβεις τις μαλακίες;
-Εγώ τις άρχισα;
9.Μπαίνει ένας τύπος σε μια αντιπροσωπεία αυτοκινήτων και λέει στον
πωλητή:
«Φίλε, θέλω δυο πατάκια για ένα YUGO».
Ο πωλητής το σκέφτεται λίγο και απαντάει:
«OK, είναι καλή ανταλλαγή».
10.Γιατί δεν ξεκινάει ένα YUGO μόλις άναψε πράσινο;
Πάτησε τσίχλα...
H ιστορία της φράσης "Μάλλιασε η γλώσσα μου"
Στη βυζαντινή εποχή υπήρχαν διάφορες τιμωρίες, ανάλογες, βέβαια, με το παράμπτωμα. Όταν π.χ. ένας έλεγε λόγια που δεν έπρεπε να ειπωθούν, τότε τον τιμωρούσαν με έναν τρομερό τρόπο. Του έδιναν ένα ειδικό χόρτο που ήταν υποχρεωμένος με το μάσημα να το κάνει πολτό μέσα στο στόμα του. Το χόρτο, όμως, αυτό ήταν αγκαθωτό, στυφό και αρκετά σκληρό, τόσο που κατά το μάσημα στο στόμα του πρηζόταν και η γλώσσα, το ελατήριο δηλαδή της τιμωρίας του, άνοιγε, μάτωνε και γινόταν ίνες-ίνες, κλωστές-κλωστές, δηλαδή, όπως είναι τα μαλλιά. Από την απάνθρωπη τιμωρία βγήκε και η παροιμιώδης φράση : "μάλλιασε η γλώσσα μου", που τις λέμε μέχρι σήμερα, όταν προσπαθούμε με τα λόγια μας να πείσουμε κάποιον για κάτι και του το λέμε πολλές φορές.
Τετάρτη 14 Μαΐου 2008
Πέτρινα χρόνια ( Βασίλης Σαλέας )
Ο Βασίλης Σαλέας γεννήθηκε το 1958 στο Μεσολόγγι. Ένα χρόνο αργότερα η οικογένεια του μετακoμίζει στην Αθήνα σε αναζήτηση καλύτερης τύχης και μαζί τους φυσικά ο Βασίλης.
Μεγαλώνοντας σε οικογένεια, μουσικών, η ενασχόληση του με την μουσική από τα παιδικά του κιόλας χρόνια ήταν φυσικό επακόλουθο. Ο πατέρας του Νικόλας και ο θείος του Βασίλης υπήρξαν οι πρώτοι του δάσκαλοι στο κλαρίνο. Μόλις εννέα χρονών είναι σε θέση να παίζει κλαρίνο και στα έντεκα του εμφανίζεται ήδη σε χώρο διασκέδασης στην Πάτρα.
Το πρώτο του δισκογραφικό εγχείρημα είναι ένα 45άρι δισκάκι, το οποίο πραγματοποιεί σε ηλικία 14 χρονών.
Ακολούθησαν συμμετοχές του σε ηχογραφήσεις δημοτικών τραγουδιών με τον Αλέκο Δήμου, την Σοφία Κολλητήρη και την Έφη Γεωργακοπούλου.
Ο χρόνος που περνά και η διαρκής μελέτη του στο κλαρίνο τον τοποθετούν ανάμεσα στους μεγαλύτερους Έλληνες σολίστες.
Σημαντικές στιγμές στην καριέρα του υπήρξαν οι συνεργασίες του με τον Διονύση Σαββόπουλο στον δίσκο: "Τραπεζάκια Εξω" και φυσικά με τον Σταμάτη Σπανουδάκη στο soundtrack της ταινίας: "Πέτρινα Χρόνια", καθώς και στους δίσκους: "Αλεξανδρος" και "Εδώ Κάτι Συμβαίνει".
Έχει συνεργαστεί με τους πιο καταξιωμένους Έλληνες καλλιτέχνες και είναι τόσο αγαπητός, όσο και αποδεκτός από τους ειδικούς στη μουσική διεθνώς,
Η προσωπική του δισκογραφία επίσης περιλαμβάνει τους δίσκους: "Χορέψτε Με Τον Βασίλη Σαλέα" 1986 και "Η Πνοή Του Ουρανού" 1993.
Το 1995 υπογράψει αποκλειστικό συμβόλαιο με την Fm Records. Αρχή αυτής της συνεργασίας είναι η δισκογραφική του συνύπαρξη με τον μεγάλο Έλληνα συνθέτη Βαγγέλη Παπαθανασιου που κυκλοφορεί το 1996.
Τα τρία τελευταία χρόνια έχει πραγματοποιήσει εμφανίσεις με μεγάλη επιτυχία στα παρακάτω φεστιβάλ στην Ελλάδα: Κασσάνδρας, Χαλκιδικής, Σάννυ, Κάστρο Ρίο, Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, Ηρώδειο, Παραλία Θεσσαλονίκης, Φεστιβάλ Ολύμπου και Παλαί Ντε Σπορ.
Επίσης έχει εμφανιστεί σε πολλά φεστιβάλ του εξωτερικού: Παρίσι, Φρανκφούρτη, Μόναχο, Σύδνεi, Νέα Υόρκη, Μανχάταν, Τορόντο, Ντουμπάι, Μπαχρέιν, Κάννες, με αποκορύφωμα την συναυλία που έδωσε στις 31 Μαρτίου 2001, στο Μέγαρο Μουσικής στην Κωνσταντινούπολη.
Τρίτη 13 Μαΐου 2008
Για το καλό μου
Στίχοι: Γιάννης Μηλιώκας
Μουσική: Γιάννης Μηλιώκας
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Μηλιώκας
Είδα ένα κόσμο να γκρεμίζεται μπροστά μου
είδα να γίνεται γιαπί η γειτονιά μου
για το καλό μου
Είδα τα δέντρα που σκαρφάλωνα κομμένα
σε φορτηγό τα όνειρά μου φορτωμένα
για το καλό μου
Είδα το δάσκαλο να με χτυπάει με ζήλο
είδα τα χέρια μου πρησμένα από το ξύλο
είδα τα νεύρα μου σιγά σιγά να σπάνε
με καλοσύνη και στοργή να με χτυπάνε
Για το καλό μου για το καλό μου
ώσπου δεν άντεξε στο τέλος το μυαλό μου
πήρε ανάποδες στροφές για το καλό μου
και είμαι στο θάλαμο εννιά για το καλό μου
στην ηρεμία για να βρω τον εαυτό μου
Είδα να κόβουν τη μπουκιά για την μπουκιά μου
ρούχα να φτιάχνουν απ' τα ρούχα τα παλιά μου
για το καλό μου
Είδα τη μάνα μου να κλαίει απελπισμένα
είδα το γέρο μου να φεύγει για τα ξένα
για το καλό μου
Είδα τους φίλους μου να σκίζονται για μένα
είδα να θέλουν να ξεκόψω από σένα
είδα χαράματα να με τραβάν στο τμήμα
για να γλιτώσω το κελί να πω το ποίημα
Για το καλό μου για το καλό μου
ώσπου δεν άντεξε στο τέλος το μυαλό μου
πήρε ανάποδες στροφές για το καλό μου
και είμαι στο θάλαμο εννιά για το καλό μου
στην ηρεμία για να βρω τον εαυτό μου
Για το καλό μου για το καλό μου
έχει μουδιάσει το κορμί και το μυαλό μου
ενέσεις χάπια ηλεκτροσόκ για το καλό μου
σήμερα πήρανε νεκρό τον διπλανό μου
ενώ παλεύω για να βρω τον εαυτό μου
κι έχω κρυμμένο το σουγιά για το καλό μου
ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ Από τον Πάουλ Αμαντέους Ντήναχ και το βιβλίο του "Η Κοιλάδα των Ρόδων"
Ο Πάουλ Αμαντέους Ντήναχ, τον Μάιο του 1921 πέφτει σε ληθαργικό ύπνο και ξυπνά από αυτόν τον Μάιο του 1922. Κατά τη διάρκεια αυτού του "ύπνου" ο Ντήναχ ταξιδεύει στο μέλλον και καταβάλει το σώμα της επόμενης ενσάρκωσης του , στο έτος 3905μ.χ. Μέσα στο "νέο" του σώμα, "ζει" για ένα χρόνο, βιώνοντας τις τεχνολογικές εξελίξεις και την καθημερινή ζωή του 40ου αιώνα. Μας μαρτυρεί ότι ταξιδεύει παντού στον τότε πολιτισμένο κόσμο και επισκέπτεται και την "Κοιλάδα των Ρόδων", μία ιδανική πολιτεία, την οποία και μας περιγράφει στο βιβλίο του (1). Στο ταξίδι του αυτό εκτός των άλλων διδάσκεται "Ιστορία" από έναν καθηγητή του μέλλοντος. Η "Ιστορία" αυτή που διδάσκεται κατά το έτος 3904μ.χ., είναι το δικό τους παρελθόν και το δικό μας μέλλον. Τα γεγονότα που θα συγκλονίσουν την ανθρωπότητα στο μέλλον. Από τον 20ο έως τον 24ο αιώνα: Αρχίζει ο κόσμος να μπαίνει σε μια πολιτισμική και πνευματική υποβάθμιση. Υπάρχει έκρηξη υπερπληθυσμού. Οι πόλεις γίνονται ασφυκτικές, οι γαίες ελαττώνονται και αρχίζει να υπάρχει πρόβλημα τροφής. Το νερό γίνεται πολύτιμο. Το 2204 ολοκληρώνεται ο αποικισμός του πλανήτη Άρη. Η αποικία ευδοκιμεί 60 χρόνια και μετά καταστρέφεται ολοσχερώς από μια τεράστια φυσική καταστροφή στον πλανήτη, μαζί της πεθαίνουν οι 20.000.000 άποικοι. Το 2309 μεγάλη καταστροφή χτυπά τη Γη, την οποία προκαλεί ο ίδιος ο άνθρωπος, με σκοπό να λήξει ο μακροχρόνιος πόλεμος μεταξύ των φυλών που μάστιζε τη Γη. Από τον 25ο έως τον 40ο αιώνα: Αρχίζει η αναγέννηση. Το 25ο αιώνα, ηγούνται του κόσμου κορυφαίοι επιστήμονες καθώς, η τεχνολογική και οικονομική ανάπτυξη είναι ισοδύναμες με την πρόοδο και την εξέλιξη. Με τις νέες μεθόδους που χρησιμοποιούν οι νέοι ηγέτες (οι οποίοι είναι ταγμένοι στην εξυπηρέτηση της ολότητας), καταφέρνουν οι άνθρωποι να ζουν με περισσές υλικές ανέσεις. Τον 29ο αιώνα ιδρύεται μια ιδανική πολιτεία που ονομάζεται "Κοιλάδα των Ρόδων". Αρχίζει να δίνεται βάση στην πνευματική ανάπτυξη. Τον 34ο αιώνα η ανθρωπότητα αποκτά μια έκτη αίσθηση την υπερόραση (άμεση γνώση). Τέλος τον 40ο αιώνα οι άνθρωποι έχουν πια μια βαθιά εσωτερική καλλιέργεια, οι άξίες είναι πνευματικές, κυριαρχούν συναισθήματα αδελφοσύνης και ευγένειας. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο Dienach "το απίστευτο και το αδύνατο έχουν μπορέσει να το κάνουν αληθινό". Ζουν μια νέα Χρυσή Εποχή.
Πηγή: ESOTERICA.gr
Πηγή: ESOTERICA.gr
Mέσα νοθείας του έξτρα παρθένου ελαιολάδου
Γενικά
Το έξτρα παρθένο, βιολογικό ελαιόλαδο, είναι ένας θαυμάσιος φυσικός χυμός και υπερέχει από άλλα έλαια. Λαμβάνεται με φυσική πίεση του καρπού της ελιάς, εν αντιθέσει προς τα σπορέλαια που λαμβάνονται μετά από χημική επεξεργασία των σπόρων με διάφορους οργανικούς διαλύτες. Το έξτρα παρθένο, βιολογικό ελαιόλαδο είναι πιο εύπεπτο από τα σπορέλαια και αξιοποιείται καλύτερα από τον ανθρώπινο οργανισμό. Είναι κατάλληλο για παιδιά και ηλικιωμένους, λόγω της μέτριας περιεκτικότητας σε ακόρεστα λιπαρά οξέα και της πλούσιας παρουσίας της βιταμίνης Ε. Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, είναι το μόνο που μπορεί να καταναλωθεί χωρίς καμία χημική κατεργασία!
Σε σύγκριση με τα κοινά φυτικά έλαια, το κόστος του ελαιολάδου είναι υψηλότερο. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, το ελαιόλαδο να νοθεύεται με άλλα φτηνότερα λάδια, με σκοπό το κέρδος. Αρκετά ελαιόλαδα κυκλοφορούν στην αγορά με διάφορες τιμές κόστους. Υπάρχει βέβαια και η πιθανότητα της νοθείας καλής ποιότητας ελαιόλαδου με ελαιόλαδο χαμηλότερης ποιότητας για οικονομικούς λόγους. Ο έλεγχος και των δυο τύπων νοθείας του ελαιόλαδου είναι πολλές φορές πολύπλοκος, γι αυτό και μια σειρά ελέγχων χρησιμοποιούνται για να αποδείξουν την αυθεντικότητα του ελαιολάδου και το είδος της νοθείας.
Ως μέσα νοθείας του έξτρα παρθένου ελαιολάδου, υπάρχουν πάρα πολλά προϊόντα. Εδώ θα αναφερθούμε στα πιο συνηθισμένα μέσα νοθείας.
Με πυρηνέλαιο
Το πυρηνέλαιο μετά το ραφινάρισμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως λάδι φαγητού. Η ανάμειξη του με παρθένο ελαιόλαδο, δεν επιτρέπεται σε πολλές ελαιοπαραγωγικές χώρες και αν τυχόν γίνει θεωρείται νοθεία και διώκεται από τον νόμο. Το πυρηνέλαιο παρότι είναι λάδι κατά κύριο λόγο του μεσοκαρπίου της ελιάς μοιάζει περισσότερο με το σπορέλαιο γιατί εκχυλίζεται με τους ίδιους διαλύτες από τον ελαιοπυρήνα των ελαιούχων σπόρων.
Με ορυκτέλαιο
Το ορυκτέλαιο μπορεί να αναμιχθεί με το ελαιόλαδο και να αποτελέσει μέσο νοθείας του. Οι διάφοροι τύποι ορυκτελαίου είναι το παραφινέλαιο, τα λάδια αυτοκινήτου και γενικά των μηχανών εσωτερικής καύσης κ.τ.λ. Αυτά τα ορυκτέλαια δεν σαπωνοποιούνται με διαλύματα αλκαλίων και μεταφέρονται στα ασαπωνοποίητα συστατικά. Επί της συμπεριφοράς αυτής βασίζεται ο ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός τους. Η ποιοτική ανίχνευση του ορυκτελαίου γίνεται με διάλυμα KOH σε νερό και οινόπνευμα 96ο (4% νερό κατ’ όγκο) με τη σαπωνοποίηση του διαλύματος και την εμφάνιση έντονου θολώματος στο δείγμα.
Με σπορέλαια
Γίνεται με λάδια σπόρων τεΐου, σησαμέλαιο, βαμβακέλαιο, αραχιδέλαιο, κ.α
Με ιχθυέλαια
Περιέχουν σε αυξημένα ποσοστά, πολυακόρεστα λιπαρά οξέα με δύο, τρεις ή και περισσότερους δεσμούς. Τα οξέα αυτά σχηματίζονται με το βρώμιο, βρωμιοπαράγωγα, τα οποία καθιζάνουν και είναι μακροσκοπικά ορατά.
Προσμίξεις με ελαιόλαδα άλλων χωρών
Μπορεί οι προσμείξεις να είναι νόμιμες, όταν όμως στις ετικέτες δε γίνεται η αναγραφή, τότε η ενέργεια αυτή αποτελεί νοθεία του ελαιολάδου, με στόχο την εξαπάτηση του καταναλωτή και την αισχροκέρδεια από τις επιχειρήσεις!
Το έξτρα παρθένο, βιολογικό ελαιόλαδο, είναι ένας θαυμάσιος φυσικός χυμός και υπερέχει από άλλα έλαια. Λαμβάνεται με φυσική πίεση του καρπού της ελιάς, εν αντιθέσει προς τα σπορέλαια που λαμβάνονται μετά από χημική επεξεργασία των σπόρων με διάφορους οργανικούς διαλύτες. Το έξτρα παρθένο, βιολογικό ελαιόλαδο είναι πιο εύπεπτο από τα σπορέλαια και αξιοποιείται καλύτερα από τον ανθρώπινο οργανισμό. Είναι κατάλληλο για παιδιά και ηλικιωμένους, λόγω της μέτριας περιεκτικότητας σε ακόρεστα λιπαρά οξέα και της πλούσιας παρουσίας της βιταμίνης Ε. Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, είναι το μόνο που μπορεί να καταναλωθεί χωρίς καμία χημική κατεργασία!
Σε σύγκριση με τα κοινά φυτικά έλαια, το κόστος του ελαιολάδου είναι υψηλότερο. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, το ελαιόλαδο να νοθεύεται με άλλα φτηνότερα λάδια, με σκοπό το κέρδος. Αρκετά ελαιόλαδα κυκλοφορούν στην αγορά με διάφορες τιμές κόστους. Υπάρχει βέβαια και η πιθανότητα της νοθείας καλής ποιότητας ελαιόλαδου με ελαιόλαδο χαμηλότερης ποιότητας για οικονομικούς λόγους. Ο έλεγχος και των δυο τύπων νοθείας του ελαιόλαδου είναι πολλές φορές πολύπλοκος, γι αυτό και μια σειρά ελέγχων χρησιμοποιούνται για να αποδείξουν την αυθεντικότητα του ελαιολάδου και το είδος της νοθείας.
Ως μέσα νοθείας του έξτρα παρθένου ελαιολάδου, υπάρχουν πάρα πολλά προϊόντα. Εδώ θα αναφερθούμε στα πιο συνηθισμένα μέσα νοθείας.
Με πυρηνέλαιο
Το πυρηνέλαιο μετά το ραφινάρισμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως λάδι φαγητού. Η ανάμειξη του με παρθένο ελαιόλαδο, δεν επιτρέπεται σε πολλές ελαιοπαραγωγικές χώρες και αν τυχόν γίνει θεωρείται νοθεία και διώκεται από τον νόμο. Το πυρηνέλαιο παρότι είναι λάδι κατά κύριο λόγο του μεσοκαρπίου της ελιάς μοιάζει περισσότερο με το σπορέλαιο γιατί εκχυλίζεται με τους ίδιους διαλύτες από τον ελαιοπυρήνα των ελαιούχων σπόρων.
Με ορυκτέλαιο
Το ορυκτέλαιο μπορεί να αναμιχθεί με το ελαιόλαδο και να αποτελέσει μέσο νοθείας του. Οι διάφοροι τύποι ορυκτελαίου είναι το παραφινέλαιο, τα λάδια αυτοκινήτου και γενικά των μηχανών εσωτερικής καύσης κ.τ.λ. Αυτά τα ορυκτέλαια δεν σαπωνοποιούνται με διαλύματα αλκαλίων και μεταφέρονται στα ασαπωνοποίητα συστατικά. Επί της συμπεριφοράς αυτής βασίζεται ο ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός τους. Η ποιοτική ανίχνευση του ορυκτελαίου γίνεται με διάλυμα KOH σε νερό και οινόπνευμα 96ο (4% νερό κατ’ όγκο) με τη σαπωνοποίηση του διαλύματος και την εμφάνιση έντονου θολώματος στο δείγμα.
Με σπορέλαια
Γίνεται με λάδια σπόρων τεΐου, σησαμέλαιο, βαμβακέλαιο, αραχιδέλαιο, κ.α
Με ιχθυέλαια
Περιέχουν σε αυξημένα ποσοστά, πολυακόρεστα λιπαρά οξέα με δύο, τρεις ή και περισσότερους δεσμούς. Τα οξέα αυτά σχηματίζονται με το βρώμιο, βρωμιοπαράγωγα, τα οποία καθιζάνουν και είναι μακροσκοπικά ορατά.
Προσμίξεις με ελαιόλαδα άλλων χωρών
Μπορεί οι προσμείξεις να είναι νόμιμες, όταν όμως στις ετικέτες δε γίνεται η αναγραφή, τότε η ενέργεια αυτή αποτελεί νοθεία του ελαιολάδου, με στόχο την εξαπάτηση του καταναλωτή και την αισχροκέρδεια από τις επιχειρήσεις!
Δευτέρα 12 Μαΐου 2008
Crash test για 130 επαγγέλματα
Θετικές προοπτικές απασχόλησης προσφέρουν για τα επόμενα 10 χρόνια η πληροφορική και οι τηλεπικοινωνίες, αλλά και ειδικότητες «δεύτερης κατηγορίας», όπως του αλουμινά και του σοβατζή, σύμφωνα με τη νέα ετήσια έρευνα της επιστημονικής ομάδας Κατσανέβα. Αντίθετα, η ενασχόληση με τη δικηγορία, την ιατρική και αρκετές ακόμη επιστήμες, οι οποίες κατά το παρελθόν θεωρούνταν ιδανικές λύσεις για μια άνετη οικονομικά ζωή, παρουσιάζει πλέον «απαγορευτικά» ποσοστά κορεσμού.
Οπως αναφέρεται στα συμπεράσματα της έρευνας, την οποία πραγματοποίησε από το Σεπτέμβριο του 2007 μέχρι φέτος το Μάιο ο καθηγητής της Οικονομικής της Εργασίας στο Πανεπιστήμιο Πειραιά κ. Θεόδωρος Κατσανέβας με την επιστημονική ομάδα του και την οποία φέρνει στη δημοσιότητα αποκλειστικά ο ΕΤ.Κ, με μερική εξαίρεση το Εμπορικό, το Ναυτιλιακό και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο, η δικηγορία παρουσιάζει πολύ υψηλά ποσοστά κορεσμού. Ακόμα περισσότερο χειροτερεύει η κατάσταση για τους γιατρούς. Ιδιαίτερα αρνητική είναι η εικόνα και για τους οδοντίατρους, παρά τη μικρή διαφοροποίηση που εμφανίζουν οι ειδικότητες των γναθοχειρουργών και των ορθοδοντικών.
Περίπου στα ίδια αρνητικά επίπεδα με τα αντίστοιχα των προηγούμενων ετών είναι η κατάσταση για τους χημικούς, τους βιολόγους και τους φαρμακοποιούς.
Αρνητικές προοπτικές έχουν και τα επαγγέλματα του χρηματιστή, του ειδικού χρηματιστηριακών εργασιών και του εκτελωνιστή, ενώ πτωτική τάση εμφανίζεται στους τραπεζικούς υπαλλήλους.
Αντιθέτως, τα επαγγέλματα της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών συνεχίζουν να εμφανίζουν πολύ θετικές προοπτικές. Η προσωρινή κάμψη που παρουσιάστηκε στην αγορά εργασίας των προγραμματιστών λογισμικού την περίοδο 2005-06 έχει παρέλθει και πλέον προβλέπεται μια νέα ανοδική πορεία.
Επίσης, καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές σε σχέση με το παρελθόν εμφανίζουν οι εμποροπλοίαρχοι και οι μηχανικοί εμπορικού ναυτικού. Το ίδιο ισχύει για όσους ναυπηγούς συνδυάζουν γνώσεις μηχανολογίας. Θετικές προοπτικές εμφανίζει και ο ευρύτερος κλάδος των οικονομικών επαγγελμάτων, αν και τελευταία παρουσιάζονται προβλήματα στην άμεση απορρόφηση αποφοίτων του κλάδου.
Οσον αφορά τους μηχανικούς ενέργειας και τους τεχνολόγους φυσικού αερίου, οι προοπτικές διαγράφονται αρκετά καλύτερες μετά την υπογραφή της συμφωνίας για τον αγωγό πετρελαίου Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη και την αναμενόμενη επέκταση των υποδομών φυσικού αερίου.
Επίσης, τα περισσότερα πρακτικά επαγγέλματα μεσαίας και χαμηλής εκπαίδευσης στις κατασκευές, στη μηχανολογία, στον τουρισμό, στις μεταφορές και στον επισιτισμό παρουσιάζουν συνεχόμενη βελτίωση της θέσης τους στην αγορά εργασίας, παρά τον εισαγόμενο ανταγωνισμό από τους εξειδικευμένους μετανάστες. Δεν είναι τυχαίο ότι «στις κατασκευές είναι σύνηθες το φαινόμενο οι πρώην Ελληνες τεχνίτες - εργάτες να μετεξελίσσονται σε εργολάβους που απασχολούν μετανάστες, εκ των οποίων μάλιστα ορισμένοι αναλαμβάνουν κι αυτοί με τη σειρά τους ρόλο εργολάβου», όπως επισημαίνεται στα συμπεράσματα της επιστημονικής ομάδας Κατσανέβα.
Του ΝΑΣΟΥ ΧΑΤΖΗΤΣΑΚΟΥ
Ελεύθερος Τύπος
Οπως αναφέρεται στα συμπεράσματα της έρευνας, την οποία πραγματοποίησε από το Σεπτέμβριο του 2007 μέχρι φέτος το Μάιο ο καθηγητής της Οικονομικής της Εργασίας στο Πανεπιστήμιο Πειραιά κ. Θεόδωρος Κατσανέβας με την επιστημονική ομάδα του και την οποία φέρνει στη δημοσιότητα αποκλειστικά ο ΕΤ.Κ, με μερική εξαίρεση το Εμπορικό, το Ναυτιλιακό και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο, η δικηγορία παρουσιάζει πολύ υψηλά ποσοστά κορεσμού. Ακόμα περισσότερο χειροτερεύει η κατάσταση για τους γιατρούς. Ιδιαίτερα αρνητική είναι η εικόνα και για τους οδοντίατρους, παρά τη μικρή διαφοροποίηση που εμφανίζουν οι ειδικότητες των γναθοχειρουργών και των ορθοδοντικών.
Περίπου στα ίδια αρνητικά επίπεδα με τα αντίστοιχα των προηγούμενων ετών είναι η κατάσταση για τους χημικούς, τους βιολόγους και τους φαρμακοποιούς.
Αρνητικές προοπτικές έχουν και τα επαγγέλματα του χρηματιστή, του ειδικού χρηματιστηριακών εργασιών και του εκτελωνιστή, ενώ πτωτική τάση εμφανίζεται στους τραπεζικούς υπαλλήλους.
Αντιθέτως, τα επαγγέλματα της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών συνεχίζουν να εμφανίζουν πολύ θετικές προοπτικές. Η προσωρινή κάμψη που παρουσιάστηκε στην αγορά εργασίας των προγραμματιστών λογισμικού την περίοδο 2005-06 έχει παρέλθει και πλέον προβλέπεται μια νέα ανοδική πορεία.
Επίσης, καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές σε σχέση με το παρελθόν εμφανίζουν οι εμποροπλοίαρχοι και οι μηχανικοί εμπορικού ναυτικού. Το ίδιο ισχύει για όσους ναυπηγούς συνδυάζουν γνώσεις μηχανολογίας. Θετικές προοπτικές εμφανίζει και ο ευρύτερος κλάδος των οικονομικών επαγγελμάτων, αν και τελευταία παρουσιάζονται προβλήματα στην άμεση απορρόφηση αποφοίτων του κλάδου.
Οσον αφορά τους μηχανικούς ενέργειας και τους τεχνολόγους φυσικού αερίου, οι προοπτικές διαγράφονται αρκετά καλύτερες μετά την υπογραφή της συμφωνίας για τον αγωγό πετρελαίου Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη και την αναμενόμενη επέκταση των υποδομών φυσικού αερίου.
Επίσης, τα περισσότερα πρακτικά επαγγέλματα μεσαίας και χαμηλής εκπαίδευσης στις κατασκευές, στη μηχανολογία, στον τουρισμό, στις μεταφορές και στον επισιτισμό παρουσιάζουν συνεχόμενη βελτίωση της θέσης τους στην αγορά εργασίας, παρά τον εισαγόμενο ανταγωνισμό από τους εξειδικευμένους μετανάστες. Δεν είναι τυχαίο ότι «στις κατασκευές είναι σύνηθες το φαινόμενο οι πρώην Ελληνες τεχνίτες - εργάτες να μετεξελίσσονται σε εργολάβους που απασχολούν μετανάστες, εκ των οποίων μάλιστα ορισμένοι αναλαμβάνουν κι αυτοί με τη σειρά τους ρόλο εργολάβου», όπως επισημαίνεται στα συμπεράσματα της επιστημονικής ομάδας Κατσανέβα.
Του ΝΑΣΟΥ ΧΑΤΖΗΤΣΑΚΟΥ
Ελεύθερος Τύπος
Βαλτέτσι, 12 Μαϊου 1821
Μια από τις πιο γνωστές και αποφασιστικές μάχες του απελευθερωτικού αγώνα του 21 ήταν η μάχη στο Βαλτέτσι (24 Απριλίου και 12-13 Μαΐου 1821) εναντίον των τουρκικών δυνάμεων που υπεράσπιζαν την Τριπολιτσά. Η μάχη αυτή έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην έκβαση της πολιορκίας της πόλης. Ενώ οι Έλληνες πολιορκούν τους Τούρκους στην Ακροκόρινθο και στην Τρίπολη, ο Χουρσίτ πασάς, που πολεμάει τον Αλή στα Γιάννενα, ανησυχεί για την έκβαση της εξέγερσης, όπως και για τα χαρέμια του και τους θησαυρούς του στην Τρίπολη. Γι΄ αυτό στέλνει ισχυρό στράτευμα με τον Γκιοσέ Μεχμέτ γισ να καταπνίξει το επαναστατικό κίνημα. Ο Γκιοσέ Μεχμέτ χωρίζει το στρατό του σε δυο τμήματα. Το ένα με τον ίδιο και τον Ομέρ Βριόνη πορεύεται για την Ανατολική Ελλάδα και το άλλο με τον Κεχαγιάμπεη Μουσταφά (ή Μουσταφά Μπέη) και 3.500 Αλβανούς για τη Δυτική Ελλάδα. για να συντρίψειτην επανάσταση στο Μοριά και να ενισχύσει την πολιορκημένη Τρίπολη.
Ο Κεχαγιάμπεης ξεκινάει από τα Γιάννενα, και κατά την κάθοδό του προς την Τριπολιτσά σάρωσε όποια επαναστατική εστία βρήκε στο δρόμο του. Περνάει τα επικίνδυνα περάσματα χωρίς απώλειες, φτάνει στο Αντίρριο και από εκεί ξεχύνεται στο Μοριά. Περνάει στην Πάτρα, πυρπολεί τη Βοστίτσα, παρακάμπτει τα Καλάβρυτα, φτάνει στην Κόρινθο, λύοντας την πολιορκία της Ακροκορίνθου και ενισχύοντας τη φρουρά της και περνάει γρήγορα στα Δερβενάκια. Από εκεί ξεχύνεται ορμητικά στον κόμπο του Άργους, νικάει τους Έλληνες στον Ξεριά, λύνει την πολιορκία του Άργους παραδίδοντας την περιοχή στη σφαγή και στην ερήμωση. Τελικά μπαίνει θριαμβευτικά στην πολιορκημένη Τριπολιτσά στις 6 Μαΐου του 1821, όπου οι Τούρκοι τον υποδέχονται σαν σωτήρα. Ο Κολοκοτρώνης σκόπιμα αφήνει τον Μουσταφά να περάσει δίχως μάχη γιατί προτίμησε να έχει τους Τούρκους συγκεντρωμένους μέσα στην πόλη.
Από την Τρίπολη ο Κεχαγιάμπεης, αρχίζει αμέσως να σκορπάει υποσχέσεις, ταξίματα και αμνηστία, για να ξεγελάσει τους επαναστατημένους και να καταπνίξει το κίνημα. Το μόνο που καταφέρνει όμως είναι να εξαγοράσει με χρήματα τον ταχυδρόμο που πάει τα γράμματα του Κολοκοτρώνη στην Μπουμπουλίνα και σε άλλους οπλαρχηγούς που έχουν κυκλώσει το Ανάπλι. Ο ταχυδρόμος δίνει τα γράμματα του Κολοκοτρώνη στον Κεχαγιάμπεη, που τα διαβάζει, και ύστερα τα πάει στην Μπουμπουλίνα στο Ανάπλι. Από εκεί παίρνει άλλα γράμματα της Μπουμπουλίνας για τον Κολοκοτρώνη, που κι αυτά τα δίνει στο γυρισμό στον Κεχαγιάμπεη, που τα διαβάζει κι αυτά, κι έπειτα τα παραδίνει στον Κολοκοτρώνη. Ευτυχώς στα γράμματα φέρεται εξογκωμένος ο αριθμός των αντρών και των όπλων και η προδοσία κρατάει λίγο καιρό. Ο προδότης στη συνέχεια θα πιαστεί και θα εκτελεστεί.
Ο Κολοκοτρώνης, σαν αρχηγός των αρμάτων της Γορτυνίας, οργανώνει το στρατηγικό σχέδιο για την πολιορκία της Τριπολιτσάς. Χωρίζει το σώμα των Γορτυνίων σε δυο τμήματα. Το ένα με τον Πλαπούτα το στέλνει στην Πιάνα και το άλλο με τον Ανδρέα Παπαδιαμαντόπουλο το στέλνει στο Χρυσοβίτσι. Ενισχύει και το στρατόπεδο του Λεβιδιού. Με σκοπό να περισφύξει τον κλοιό γύρω από την πολιορκούμενη πόλη ίδρύει στις 16 Απριλίου του 1821 στρατόπεδο στο Βαλτέτσι ,αντιλαμβανόμενος τη στρατηγική σημασία της περιοχής, Διατάζει να οχυρωθούν τα τέσσερα στρατηγικά σημεία του στους γύρω λόφους με κλειστά και ισχυρά ταμπούρια και να εγκατασταθεί φρουρά.. Εκεί αρχίζου να συγκεντρώνονται οι περισσότερες οργανωμένες επαναστατικές δυνάμεις της Πελοποννήσου, υπό τους Θ. Κολοκοτρώνη, Κυρ. και Ηλ. Μαυρομιχάλη, Αναγνωσταρά, Κεφάλα, Μούρτζινο, Γιατράκο, Νικηταρά και άλλους οπλαρχηγούς.
Στις 24 Απριλίου ο Κεχαγιάμπεης, έχοντας σκοπό να εξουδετερώσει το στρατόπεδο και να αιφνιδιάσει τους συγκεντρωμένους αγωνιστές, επιτίθεται στο Βαλτέτσι επικεφαλής ισχυρού σώματος 4000 ανδρών. Οι λίγοι υπερασπιστές του στρατοπέδου, αμύνθηκαν ηρωϊκά. Οι Τούρκοι όμως κατέλαβαν το χωριό, επιτυγχάνοντας τη μερική διάλυση του στρατοπέδου, και μάλιστα κυρίευσαν μερικά ζώα του εφοδιασμού όπως και προμήθειες του ελληνικού σώματος. Ενώ η μάχη συνεχιζόταν στη βόρεια πλευρά του χωριού, όπου ο Κυρ. Μαυρομιχάλης είχε έλθει σε δύσκολη θέση, κατέφθασε ο Πλαπούτας με ισχυρό σώμα και χτύπησε τους Τούρκους από τα νώτα, με αποτέλεσμα αυτοί να υποχωρήσουν. Στη συνέχεια ο Κολοκοτρώνης κυνήγησε τα τουρκικά σώματα μέχρι τη Μάκρη.
Αμέσως το στρατόπεδο ανασυγκροτείται γρήγορα κάτω από την άμεση επίβλεψη του Θ. Κολοκοτρώνη, ο οποίος ενισχύει και οργανώνει τις σκοπιές, την επιμελητεία και τα ταμπούρια και τοποθετεί φρουρά 1000 ανδρών με επικεφαλής τον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη. Βάζει επίσης φρουρά στην απάνω Χρέπα με τους Γιάννη και Παναγιώτη Πουρνάρα, καπεταναίους από την Πιάνα, και τον Παναγιώτη Περθεριώτη, για να ειδοποιήσουν με φωτιές, αν γίνει έξοδος των Τούρκων από την Τρίπολη. Το σύνθημα είναι: τρεις φωτιές, πηγαίνουν για τα Βέρβαινα, δυο φωτιές, για το Βαλτέτσι και μία, για το Λεβίδι. Έτσι με τις φωτιές και τις ντουφεκιές από ράχη σε ράχη θα ειδοποιηθούν όλα τα στρατόπεδα του Μοριά και θα τρέξουν σε βοήθεια. Στο Βαλτέτσι οργανώνεται τώρα προσεκτικά η άμυνα αφού καταφθάνουν στο προς ενίσχυση και άλλα ελληνικά σώματα από τις γύρω περιοχές. Στο πρώτο ταμπούρι οχυρώνονται ο Ηλίας και ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης με όλους τους Μανιάτες. Στο δεύτερο ο Μητροπέτροβας, ο Παπατσώνης, ο Κεφάλας, ο δεκαεφτάχρονος Γιάννης Μαυρομιχάλης, ο Παν. Κατριβάνος από το Ίσαρι Μεγαλόπολης και ο Θανάσης Δαγρές από τη Βρωμόβρυση Καλαμάτας, με τα παλικάρια τους. Στο τρίτο ο Ηλίας και ο Νικήτας Φλέσσας, ο Σιώρης, ο Τουρκολέκας και παλιοί Λιονταρίτες και άλλοι Γορτύνιοι. Στην εκκλησιά οχυρώνονται οι Μπουραίοι, ο Τσαλαφατίνος, ο Κυριάκος, πολλοί Τριπολιτσιώτες κ.ά.
Τη νύχτα στις 12 Μαΐουο Κεχαγιάμπεης ξεκινάει από την Τρίπολη επικεφαλής ισχυρότατης δύναμης 12.000 Τουρκαλβανών για να ξαναχτυπήσει τους Έλληνες στο Βαλτέτσι. Το σχέδιό του είναι να πορευτεί στο Βαλτέτσι και να σκορπίσει τους Έλληνες, από εκεί να κατευθυνθεί στη Μεσσηνία και να υποτάξει τη Μάνη, επιβάλοντας έτσι τη κυριαρχία του σε όλο το Μοριά. Χώρισε τις δυνάμεις του σε πέντε τμήματα. Τρία από αυτά ξεκίνησαν από Τρίπολη, Καλογεροβούνι (στη θέση Καλογερικό) και τις Αραχαμίτες, ένα έμεινε σαν εφεδρεία στο Φραγκόβρυσο για να αποτρέψει τυχόν ενισχύσεις που θα κατέφθαναν από το στρατόπεδο των Βερβαίνων και μια οπισθοφυλακή εφοδιασμένη με 4 κανόνια που εκινείτο αργά προς την περιοχή του Βαλτετσίου. Οι Έλληνες φρουροί της απάνω Χρέπας βλέπουν τα εχθρικά στρατεύματα κι αμέσως με δυο φωτιές ειδοποιούν στον Κολοκοτρώνη ότι οι Τούρκοι πορεύονται για το Βαλτέτσι.
Το κυρίως τουρκικό σώμα υπό τον Ρουμπή αποτελείται από Βουρδουνιώτες και Φαναριώτες και κινείται βιαστικά για να χτυπήσει τους Έλληνες, πριν έλθει βοήθεια από την Πιάνα και το Χρυσοβίτσι. Ο Κεχαγιάμπεης από τον κάμπο παρακολουθεί τη μάχη επικεφαλής του 3.000 ιππέων.
Στο Βαλτέτσι βρίσκονται 2.300 Έλληνες που περιμένουν στις θέσεις τους. Γενικός αρχηγός, ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης κρατάει με τον ανιψιό του τον προμαχώνα του Χωματοβουνιού. Σους άλλους προμαχώνες βρίσκονται οι Μητροπέτροβας, Ηλ. Μαυρομιχάλης, Κεφάλας, Ν. Φλέσσας κι άλλοι. Ο Κολοκοτρώνης από το Χρυσοβίτσι, βλέπει τις φωτιές της απάνω Χρέπας κι αμέσως σημαίνει συναγερμό. Στέλνει ταχυδρόμους σε όλα τα στρατόπεδα και τα χωριά και καβαλαραίους στο Βαλτέτσι ειδοποιώντας πως οι Τούρκοι πορεύονται για το Βαλτέτσι. Ειδοποιεί τον Πλαπούτα στην Πιάνα κι άλλους οπλαρχηγούς να βαδίσουν για το Βαλτέτσι. Και ο ίδιος με 800 άντρες κατευθύνεται προς τα εκεί. Στέλνει επίσης τον καβαλάρη Θοδωρή Καρδάρα με μια σημαία για να βγει στ' αγνάντια, να τον δουν οι κλεισμένοι στους προμαχώνες και να εμψυχωθούν.
Το τουρκικό σώμα υπό τον Ρουμπή πλησιάζει τις θέσεις των Ελλώνων στο Βαλτέτσι και τους ζητά μάταια να παραδοθούν. Τότε ο Ρουμπής επιτίθεται στο ταμπούρι του Μητροπέτροβα και των Μεσσηνίων και η μάχη αρχίζει. Ο Ρουμπής θα στείλει 14 σημαιοφόρους του για να καρφώσουν τις σημαίες στα ταμπούρια των Ελλήνων, χωρίς όμως επιτυχία, αφού όλοι σκοτώνονται από τα τουφέκια των Ελλήνων. Ο Ρουμπής αραιώνει το σώμα του και κυκλώνει τα ταμπούρια των Ελλήνων, κυριεύοντας τη βρύση και τα πηγάδια του χωριού. Οι Έλληνες αντιστέκονται με αποφασιστικότητα και σθένος. Ο Ρουμπής ρίχνει τότε όλες του τις δυνάμεις στη μάχη και αποκόπτει την επικοινωνία ανάμεσα στα ελληνικά ταμπούρια. Οι Έλληνες όμως κρατούν και ο Ρουμπής ευρισκόμενος σε δύσκολη θέση, ζητάει ενισχύσεις από τον Κεχαγιάμπεη. Τη στιγμή εκείνη καταφτάνει ο Κολοκοτρώνης από το Χρυσοβίτσι με 700 άνδρες και πλαγιοκοπεί με επιτυχία τους Τούρκους. Ο Ρουμπής βρίσκεται ανάμεσα σε δυο πυρά και είναι έτοιμος για υποχώρηση, αλλά την τελευταία στιγμή φθάνει η βοήθεια από τον Κεχαγιάμπεη. Ο Κολοκοτρώνης το αντιλαμβάνεται και μοιράζει τους άντρες του στα δύο. Οι μισοί χτυπούν τις ενισχύσεις και οι άλλοι μισοί τον ίδιο. Η μάχη είναι σκληρή, κι οι δυο πολεμούν με πείσμα.
Το απόγευμα φτάνουν ο Πλαπούτας με 800 άνδρες, που από παραπειστική κίνηση των Τούρκων είχε κατευθυνθεί προς το Λεβίδι αλλά ειδοποιήθηκε έγκαιρα,.ο Δεληγιάννης και ο Στ. Δημητρακόπουλος από την Πιάνα και το Διάσελο και μπαίνουν στη μάχη σφυροκοπώντας τους Τούρκους από μπροστά, από πίσω και από τα πλάγια. Οι κλεισμένοι στα ταμπούρια χαιρετίζουν με ομοβροντίες την άφιξη των συμπολεμιστών τους. Ο Κεχαγιάμπεης στέλνει και νέες ενισχύσεις στον Ρουμπή και οι Τούρκοι κάνουν νέα επίθεση στα ταμπούρια, αλλά οι Έλληνες αντιστέκονται γενναία. Πεισμωμένοι οι Τούρκοι ρίχνουν με τα κανόνια, αλλά πολλές οβίδες πέφτουν στο σώμα του Ρουμπή είτε από ανωμαλίες του εδάφους είτε από κακό χειρισμό.
Ο Κολοκοτρώνης, από την ψηλότερη ράχη (που από τότε λέγεται "του Κολοκοτρώνη το βουνό") αναπτερώνει το ηθικό των Ελλήνων φωνάζοντας με τη βροντερή φωνή του, "Μπάρμπα - Μήτρο, βαστάτε γερά, έρχεται ο Κολοκοτρώνης με 10.000. Έρχεται κι ο Πετρόμπεης μ' όλους τους Μανιάτες. Έρχεται κι ο Κανέλλος. Βαστάτε και σας φέρνουμε απ' όλα". Με το σούρουπο η μάχη συνεχίζεται πεισματικά και από τα δυο μέρη, χωρίς κανείς να αφήνει τις θέσεις του. Τη νύχτα ο Κολοκοτρώνης με μερικούς ψυχωμένους άντρες θα φτάσει στα ταμπούρια για να ενισχύει τους αγωνιστές με τρόφιμα και πολεμοφόδια και να τους εμψυχώσει. Αφού δώσει τα εφόδια φεύγει πάλι νύχτα.
Τα χαράματα της επομένης καταφθάνουν και άλλες ελληνικές δυνάμεις και η μάχη ξαναρχίζει. Οι Τούρκοι ρίχνονται με μανία κατά των ταμπουριών, αλλά οι Έλληνες αντιστέκονται γενναία και αποκρούουν όλες τις τουρκικές επιθέσεις. Ο Ρουμπής κινδυνεύει. Από μπροστά τον χτυπούν οι Έλληνες που είναι στα ταμπούρια, από πίσω κι από τα πλάγια τον σφυροκοπούν ο Κολοκοτρώνης, ο Πλαπούτας κι άλλοι οπλαρχηγοί. Οι Τούρκοι χρησιμοποιούν και πάλι το πυροβολικό τους, αλλά αποτυγχάνουν.
Η μάχη αυτή κράτησε 23 ώρες. Ο Κεχαγιάμπεης βλέποντας ότι θα κυκλωθεί ο Ρουμπής και πληροφορούμενος ότι καταφθάνουν ελληνικές δυνάμεις από το στρατόπεδο των Βερβαίνων, δίνει το σύνθημα της γενικής υποχώρησης. Ο Κολοκοτρώνης αντιλαμβάνεται την υποχώρηση των Τούρκων και διατάζει γενική αντεπίθεση, φωνάζοτας: "Έλληνες, οι Τούρκοι θα φύγουν, ριχτείτε επάνω τους". Με την επίθεση των Ελλήνων μαχητών, η αρχική υποχώρηση των τουρκικών δυνάμεων μετατράπηκε σε άτακτη φυγή. Οι Τούρκοι κυνηγημένοι από τους Έλληνες κατευθύνθηκαν προς την Τρίπολη, κατηφορίζοντας πανικόβλητοι την χαράδρα, πετώντας τα όπλα τους για να καθυστερήσουν τους Έλληνες και για να επιταχύνουν τη φυγή τους. Ο Κολοκοτρώνης παρακολουθώντας το κυνηγητό των Τούρκων, βλέπει ότι πλησιάζουν στον κάμπο όπου οι Έλληνες κινδυνεύουν από το εχθρικό ιππικό, και φωνάζει δυνατά: "Έλληνες, γυρίστε πίσω, αφήστε Τούρκους για να 'χουμε να σκοτώσουμε κι άλλη μέρα". Οι Έλληνες πειθαρχούν και ανακόπτουν την επίθεση.
Μετά από 23 ώρες μάχης η νίκη των Ελλήνων ήταν περιφανής. Οι Τούρκοι υπέστησαν βαρύτατες απώλειες, 514 νεκρούς και πολλούς τραυματίες. Οι Έλληνες είχαν ελάχιστες - μόλις 7 νεκροί και λίγοι τραυματίες - ενώ κυρίευσαν πολλά τουφέκια που άφησαν οι Τούρκοι κατά τη φυγή τους. Με τα τουφέκια αυτά οπλίζονται 4.000 Έλληνες. Οι Τούρκοι άφησαν ακόμα 4 πεδινά κανόνια, πολλά πολεμοφόδια, πολλές σκηνές, άφθονα ρούχα και 18 σημαίες.
Η μάχη αυτή σε συνδυασμό με τις άλλες νικηφόρες μάχες πού δόθηκαν στην περιοχή (Γράνας, Βερβαίνων, Δολιανών και Λεβιδίου), δυνάμωσε το ηθικό των επαναστατών και έμελε να προετοιμάσει την άλωση της Τρίπολης αφού ανάγκασε τους Τούρκους να μην ξαναβγούν από την πολιορκούμενη πόλη. Ο Κ. Δεληγιάννης, που έζησε τον καπνό της μάχης, γράφει: "Αυτή η ένδοξος νίκη ήταν η κρίσις της Ελληνικής Επαναστάσεως και εις αυτήν χρεωστείται η ανεξαρτησία της πατρίδος καθ' ότι ενεθάρρυνε και εμψύχωσε τους Έλληνας".
Ο Κεχαγιάμπεης ξεκινάει από τα Γιάννενα, και κατά την κάθοδό του προς την Τριπολιτσά σάρωσε όποια επαναστατική εστία βρήκε στο δρόμο του. Περνάει τα επικίνδυνα περάσματα χωρίς απώλειες, φτάνει στο Αντίρριο και από εκεί ξεχύνεται στο Μοριά. Περνάει στην Πάτρα, πυρπολεί τη Βοστίτσα, παρακάμπτει τα Καλάβρυτα, φτάνει στην Κόρινθο, λύοντας την πολιορκία της Ακροκορίνθου και ενισχύοντας τη φρουρά της και περνάει γρήγορα στα Δερβενάκια. Από εκεί ξεχύνεται ορμητικά στον κόμπο του Άργους, νικάει τους Έλληνες στον Ξεριά, λύνει την πολιορκία του Άργους παραδίδοντας την περιοχή στη σφαγή και στην ερήμωση. Τελικά μπαίνει θριαμβευτικά στην πολιορκημένη Τριπολιτσά στις 6 Μαΐου του 1821, όπου οι Τούρκοι τον υποδέχονται σαν σωτήρα. Ο Κολοκοτρώνης σκόπιμα αφήνει τον Μουσταφά να περάσει δίχως μάχη γιατί προτίμησε να έχει τους Τούρκους συγκεντρωμένους μέσα στην πόλη.
Από την Τρίπολη ο Κεχαγιάμπεης, αρχίζει αμέσως να σκορπάει υποσχέσεις, ταξίματα και αμνηστία, για να ξεγελάσει τους επαναστατημένους και να καταπνίξει το κίνημα. Το μόνο που καταφέρνει όμως είναι να εξαγοράσει με χρήματα τον ταχυδρόμο που πάει τα γράμματα του Κολοκοτρώνη στην Μπουμπουλίνα και σε άλλους οπλαρχηγούς που έχουν κυκλώσει το Ανάπλι. Ο ταχυδρόμος δίνει τα γράμματα του Κολοκοτρώνη στον Κεχαγιάμπεη, που τα διαβάζει, και ύστερα τα πάει στην Μπουμπουλίνα στο Ανάπλι. Από εκεί παίρνει άλλα γράμματα της Μπουμπουλίνας για τον Κολοκοτρώνη, που κι αυτά τα δίνει στο γυρισμό στον Κεχαγιάμπεη, που τα διαβάζει κι αυτά, κι έπειτα τα παραδίνει στον Κολοκοτρώνη. Ευτυχώς στα γράμματα φέρεται εξογκωμένος ο αριθμός των αντρών και των όπλων και η προδοσία κρατάει λίγο καιρό. Ο προδότης στη συνέχεια θα πιαστεί και θα εκτελεστεί.
Ο Κολοκοτρώνης, σαν αρχηγός των αρμάτων της Γορτυνίας, οργανώνει το στρατηγικό σχέδιο για την πολιορκία της Τριπολιτσάς. Χωρίζει το σώμα των Γορτυνίων σε δυο τμήματα. Το ένα με τον Πλαπούτα το στέλνει στην Πιάνα και το άλλο με τον Ανδρέα Παπαδιαμαντόπουλο το στέλνει στο Χρυσοβίτσι. Ενισχύει και το στρατόπεδο του Λεβιδιού. Με σκοπό να περισφύξει τον κλοιό γύρω από την πολιορκούμενη πόλη ίδρύει στις 16 Απριλίου του 1821 στρατόπεδο στο Βαλτέτσι ,αντιλαμβανόμενος τη στρατηγική σημασία της περιοχής, Διατάζει να οχυρωθούν τα τέσσερα στρατηγικά σημεία του στους γύρω λόφους με κλειστά και ισχυρά ταμπούρια και να εγκατασταθεί φρουρά.. Εκεί αρχίζου να συγκεντρώνονται οι περισσότερες οργανωμένες επαναστατικές δυνάμεις της Πελοποννήσου, υπό τους Θ. Κολοκοτρώνη, Κυρ. και Ηλ. Μαυρομιχάλη, Αναγνωσταρά, Κεφάλα, Μούρτζινο, Γιατράκο, Νικηταρά και άλλους οπλαρχηγούς.
Στις 24 Απριλίου ο Κεχαγιάμπεης, έχοντας σκοπό να εξουδετερώσει το στρατόπεδο και να αιφνιδιάσει τους συγκεντρωμένους αγωνιστές, επιτίθεται στο Βαλτέτσι επικεφαλής ισχυρού σώματος 4000 ανδρών. Οι λίγοι υπερασπιστές του στρατοπέδου, αμύνθηκαν ηρωϊκά. Οι Τούρκοι όμως κατέλαβαν το χωριό, επιτυγχάνοντας τη μερική διάλυση του στρατοπέδου, και μάλιστα κυρίευσαν μερικά ζώα του εφοδιασμού όπως και προμήθειες του ελληνικού σώματος. Ενώ η μάχη συνεχιζόταν στη βόρεια πλευρά του χωριού, όπου ο Κυρ. Μαυρομιχάλης είχε έλθει σε δύσκολη θέση, κατέφθασε ο Πλαπούτας με ισχυρό σώμα και χτύπησε τους Τούρκους από τα νώτα, με αποτέλεσμα αυτοί να υποχωρήσουν. Στη συνέχεια ο Κολοκοτρώνης κυνήγησε τα τουρκικά σώματα μέχρι τη Μάκρη.
Αμέσως το στρατόπεδο ανασυγκροτείται γρήγορα κάτω από την άμεση επίβλεψη του Θ. Κολοκοτρώνη, ο οποίος ενισχύει και οργανώνει τις σκοπιές, την επιμελητεία και τα ταμπούρια και τοποθετεί φρουρά 1000 ανδρών με επικεφαλής τον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη. Βάζει επίσης φρουρά στην απάνω Χρέπα με τους Γιάννη και Παναγιώτη Πουρνάρα, καπεταναίους από την Πιάνα, και τον Παναγιώτη Περθεριώτη, για να ειδοποιήσουν με φωτιές, αν γίνει έξοδος των Τούρκων από την Τρίπολη. Το σύνθημα είναι: τρεις φωτιές, πηγαίνουν για τα Βέρβαινα, δυο φωτιές, για το Βαλτέτσι και μία, για το Λεβίδι. Έτσι με τις φωτιές και τις ντουφεκιές από ράχη σε ράχη θα ειδοποιηθούν όλα τα στρατόπεδα του Μοριά και θα τρέξουν σε βοήθεια. Στο Βαλτέτσι οργανώνεται τώρα προσεκτικά η άμυνα αφού καταφθάνουν στο προς ενίσχυση και άλλα ελληνικά σώματα από τις γύρω περιοχές. Στο πρώτο ταμπούρι οχυρώνονται ο Ηλίας και ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης με όλους τους Μανιάτες. Στο δεύτερο ο Μητροπέτροβας, ο Παπατσώνης, ο Κεφάλας, ο δεκαεφτάχρονος Γιάννης Μαυρομιχάλης, ο Παν. Κατριβάνος από το Ίσαρι Μεγαλόπολης και ο Θανάσης Δαγρές από τη Βρωμόβρυση Καλαμάτας, με τα παλικάρια τους. Στο τρίτο ο Ηλίας και ο Νικήτας Φλέσσας, ο Σιώρης, ο Τουρκολέκας και παλιοί Λιονταρίτες και άλλοι Γορτύνιοι. Στην εκκλησιά οχυρώνονται οι Μπουραίοι, ο Τσαλαφατίνος, ο Κυριάκος, πολλοί Τριπολιτσιώτες κ.ά.
Τη νύχτα στις 12 Μαΐουο Κεχαγιάμπεης ξεκινάει από την Τρίπολη επικεφαλής ισχυρότατης δύναμης 12.000 Τουρκαλβανών για να ξαναχτυπήσει τους Έλληνες στο Βαλτέτσι. Το σχέδιό του είναι να πορευτεί στο Βαλτέτσι και να σκορπίσει τους Έλληνες, από εκεί να κατευθυνθεί στη Μεσσηνία και να υποτάξει τη Μάνη, επιβάλοντας έτσι τη κυριαρχία του σε όλο το Μοριά. Χώρισε τις δυνάμεις του σε πέντε τμήματα. Τρία από αυτά ξεκίνησαν από Τρίπολη, Καλογεροβούνι (στη θέση Καλογερικό) και τις Αραχαμίτες, ένα έμεινε σαν εφεδρεία στο Φραγκόβρυσο για να αποτρέψει τυχόν ενισχύσεις που θα κατέφθαναν από το στρατόπεδο των Βερβαίνων και μια οπισθοφυλακή εφοδιασμένη με 4 κανόνια που εκινείτο αργά προς την περιοχή του Βαλτετσίου. Οι Έλληνες φρουροί της απάνω Χρέπας βλέπουν τα εχθρικά στρατεύματα κι αμέσως με δυο φωτιές ειδοποιούν στον Κολοκοτρώνη ότι οι Τούρκοι πορεύονται για το Βαλτέτσι.
Το κυρίως τουρκικό σώμα υπό τον Ρουμπή αποτελείται από Βουρδουνιώτες και Φαναριώτες και κινείται βιαστικά για να χτυπήσει τους Έλληνες, πριν έλθει βοήθεια από την Πιάνα και το Χρυσοβίτσι. Ο Κεχαγιάμπεης από τον κάμπο παρακολουθεί τη μάχη επικεφαλής του 3.000 ιππέων.
Στο Βαλτέτσι βρίσκονται 2.300 Έλληνες που περιμένουν στις θέσεις τους. Γενικός αρχηγός, ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης κρατάει με τον ανιψιό του τον προμαχώνα του Χωματοβουνιού. Σους άλλους προμαχώνες βρίσκονται οι Μητροπέτροβας, Ηλ. Μαυρομιχάλης, Κεφάλας, Ν. Φλέσσας κι άλλοι. Ο Κολοκοτρώνης από το Χρυσοβίτσι, βλέπει τις φωτιές της απάνω Χρέπας κι αμέσως σημαίνει συναγερμό. Στέλνει ταχυδρόμους σε όλα τα στρατόπεδα και τα χωριά και καβαλαραίους στο Βαλτέτσι ειδοποιώντας πως οι Τούρκοι πορεύονται για το Βαλτέτσι. Ειδοποιεί τον Πλαπούτα στην Πιάνα κι άλλους οπλαρχηγούς να βαδίσουν για το Βαλτέτσι. Και ο ίδιος με 800 άντρες κατευθύνεται προς τα εκεί. Στέλνει επίσης τον καβαλάρη Θοδωρή Καρδάρα με μια σημαία για να βγει στ' αγνάντια, να τον δουν οι κλεισμένοι στους προμαχώνες και να εμψυχωθούν.
Το τουρκικό σώμα υπό τον Ρουμπή πλησιάζει τις θέσεις των Ελλώνων στο Βαλτέτσι και τους ζητά μάταια να παραδοθούν. Τότε ο Ρουμπής επιτίθεται στο ταμπούρι του Μητροπέτροβα και των Μεσσηνίων και η μάχη αρχίζει. Ο Ρουμπής θα στείλει 14 σημαιοφόρους του για να καρφώσουν τις σημαίες στα ταμπούρια των Ελλήνων, χωρίς όμως επιτυχία, αφού όλοι σκοτώνονται από τα τουφέκια των Ελλήνων. Ο Ρουμπής αραιώνει το σώμα του και κυκλώνει τα ταμπούρια των Ελλήνων, κυριεύοντας τη βρύση και τα πηγάδια του χωριού. Οι Έλληνες αντιστέκονται με αποφασιστικότητα και σθένος. Ο Ρουμπής ρίχνει τότε όλες του τις δυνάμεις στη μάχη και αποκόπτει την επικοινωνία ανάμεσα στα ελληνικά ταμπούρια. Οι Έλληνες όμως κρατούν και ο Ρουμπής ευρισκόμενος σε δύσκολη θέση, ζητάει ενισχύσεις από τον Κεχαγιάμπεη. Τη στιγμή εκείνη καταφτάνει ο Κολοκοτρώνης από το Χρυσοβίτσι με 700 άνδρες και πλαγιοκοπεί με επιτυχία τους Τούρκους. Ο Ρουμπής βρίσκεται ανάμεσα σε δυο πυρά και είναι έτοιμος για υποχώρηση, αλλά την τελευταία στιγμή φθάνει η βοήθεια από τον Κεχαγιάμπεη. Ο Κολοκοτρώνης το αντιλαμβάνεται και μοιράζει τους άντρες του στα δύο. Οι μισοί χτυπούν τις ενισχύσεις και οι άλλοι μισοί τον ίδιο. Η μάχη είναι σκληρή, κι οι δυο πολεμούν με πείσμα.
Το απόγευμα φτάνουν ο Πλαπούτας με 800 άνδρες, που από παραπειστική κίνηση των Τούρκων είχε κατευθυνθεί προς το Λεβίδι αλλά ειδοποιήθηκε έγκαιρα,.ο Δεληγιάννης και ο Στ. Δημητρακόπουλος από την Πιάνα και το Διάσελο και μπαίνουν στη μάχη σφυροκοπώντας τους Τούρκους από μπροστά, από πίσω και από τα πλάγια. Οι κλεισμένοι στα ταμπούρια χαιρετίζουν με ομοβροντίες την άφιξη των συμπολεμιστών τους. Ο Κεχαγιάμπεης στέλνει και νέες ενισχύσεις στον Ρουμπή και οι Τούρκοι κάνουν νέα επίθεση στα ταμπούρια, αλλά οι Έλληνες αντιστέκονται γενναία. Πεισμωμένοι οι Τούρκοι ρίχνουν με τα κανόνια, αλλά πολλές οβίδες πέφτουν στο σώμα του Ρουμπή είτε από ανωμαλίες του εδάφους είτε από κακό χειρισμό.
Ο Κολοκοτρώνης, από την ψηλότερη ράχη (που από τότε λέγεται "του Κολοκοτρώνη το βουνό") αναπτερώνει το ηθικό των Ελλήνων φωνάζοντας με τη βροντερή φωνή του, "Μπάρμπα - Μήτρο, βαστάτε γερά, έρχεται ο Κολοκοτρώνης με 10.000. Έρχεται κι ο Πετρόμπεης μ' όλους τους Μανιάτες. Έρχεται κι ο Κανέλλος. Βαστάτε και σας φέρνουμε απ' όλα". Με το σούρουπο η μάχη συνεχίζεται πεισματικά και από τα δυο μέρη, χωρίς κανείς να αφήνει τις θέσεις του. Τη νύχτα ο Κολοκοτρώνης με μερικούς ψυχωμένους άντρες θα φτάσει στα ταμπούρια για να ενισχύει τους αγωνιστές με τρόφιμα και πολεμοφόδια και να τους εμψυχώσει. Αφού δώσει τα εφόδια φεύγει πάλι νύχτα.
Τα χαράματα της επομένης καταφθάνουν και άλλες ελληνικές δυνάμεις και η μάχη ξαναρχίζει. Οι Τούρκοι ρίχνονται με μανία κατά των ταμπουριών, αλλά οι Έλληνες αντιστέκονται γενναία και αποκρούουν όλες τις τουρκικές επιθέσεις. Ο Ρουμπής κινδυνεύει. Από μπροστά τον χτυπούν οι Έλληνες που είναι στα ταμπούρια, από πίσω κι από τα πλάγια τον σφυροκοπούν ο Κολοκοτρώνης, ο Πλαπούτας κι άλλοι οπλαρχηγοί. Οι Τούρκοι χρησιμοποιούν και πάλι το πυροβολικό τους, αλλά αποτυγχάνουν.
Η μάχη αυτή κράτησε 23 ώρες. Ο Κεχαγιάμπεης βλέποντας ότι θα κυκλωθεί ο Ρουμπής και πληροφορούμενος ότι καταφθάνουν ελληνικές δυνάμεις από το στρατόπεδο των Βερβαίνων, δίνει το σύνθημα της γενικής υποχώρησης. Ο Κολοκοτρώνης αντιλαμβάνεται την υποχώρηση των Τούρκων και διατάζει γενική αντεπίθεση, φωνάζοτας: "Έλληνες, οι Τούρκοι θα φύγουν, ριχτείτε επάνω τους". Με την επίθεση των Ελλήνων μαχητών, η αρχική υποχώρηση των τουρκικών δυνάμεων μετατράπηκε σε άτακτη φυγή. Οι Τούρκοι κυνηγημένοι από τους Έλληνες κατευθύνθηκαν προς την Τρίπολη, κατηφορίζοντας πανικόβλητοι την χαράδρα, πετώντας τα όπλα τους για να καθυστερήσουν τους Έλληνες και για να επιταχύνουν τη φυγή τους. Ο Κολοκοτρώνης παρακολουθώντας το κυνηγητό των Τούρκων, βλέπει ότι πλησιάζουν στον κάμπο όπου οι Έλληνες κινδυνεύουν από το εχθρικό ιππικό, και φωνάζει δυνατά: "Έλληνες, γυρίστε πίσω, αφήστε Τούρκους για να 'χουμε να σκοτώσουμε κι άλλη μέρα". Οι Έλληνες πειθαρχούν και ανακόπτουν την επίθεση.
Μετά από 23 ώρες μάχης η νίκη των Ελλήνων ήταν περιφανής. Οι Τούρκοι υπέστησαν βαρύτατες απώλειες, 514 νεκρούς και πολλούς τραυματίες. Οι Έλληνες είχαν ελάχιστες - μόλις 7 νεκροί και λίγοι τραυματίες - ενώ κυρίευσαν πολλά τουφέκια που άφησαν οι Τούρκοι κατά τη φυγή τους. Με τα τουφέκια αυτά οπλίζονται 4.000 Έλληνες. Οι Τούρκοι άφησαν ακόμα 4 πεδινά κανόνια, πολλά πολεμοφόδια, πολλές σκηνές, άφθονα ρούχα και 18 σημαίες.
Η μάχη αυτή σε συνδυασμό με τις άλλες νικηφόρες μάχες πού δόθηκαν στην περιοχή (Γράνας, Βερβαίνων, Δολιανών και Λεβιδίου), δυνάμωσε το ηθικό των επαναστατών και έμελε να προετοιμάσει την άλωση της Τρίπολης αφού ανάγκασε τους Τούρκους να μην ξαναβγούν από την πολιορκούμενη πόλη. Ο Κ. Δεληγιάννης, που έζησε τον καπνό της μάχης, γράφει: "Αυτή η ένδοξος νίκη ήταν η κρίσις της Ελληνικής Επαναστάσεως και εις αυτήν χρεωστείται η ανεξαρτησία της πατρίδος καθ' ότι ενεθάρρυνε και εμψύχωσε τους Έλληνας".
Παρασκευή 9 Μαΐου 2008
11 Μαΐου, γιορτή της μητέρας
Εν αρχή ην ο άνθρωπος που μας έφερε στον κόσμο. Ο καθένας όμως μπορεί να δώσει το δικό του περιεχόμενο στη γιορτή, καθώς υπάρχουν και εκείνοι που στάθηκαν ή εξακολουθούν να στέκονται δίπλα μας σαν πραγματικές μάνες. Και μια γιορτή δεν κρύβει πάντα χαρά. Κάποιες μητέρες δεν έχουν το παιδί τους και κάποιες άλλες δεν έχουν τη δική τους μητέρα...
H Γιορτή της Μητέρας, παγκόσμια γιορτή, παραδοσιακά αποτίει φόρο τιμής στο πρόσωπο εκείνης που μας έφερε στον κόσμο. H ίδια όμως αυτή ημέρα μπορεί να είναι δύσκολη για πολλούς ανθρώπους, αυτούς που έχουν χάσει τη μητέρα τους, μητέρες που έχουν χάσει τα παιδιά τους, αλλά και αυτούς που δεν είχαν την τύχη να έχουν μια ζεστή σχέση αγάπης και φροντίδας με τη μητέρα τους. Παρ' όλα αυτά, κάθε άτομο έχει κάποιον δικό του άνθρωπο για να αποταθεί στις δύσκολες στιγμές, φίλους και συγγενείς που του στάθηκαν σε κάποια κρίση, που άνοιξαν την αγκαλιά τους και έστειλαν αχτίδες ελπίδας και αγάπης σε δύσκολους καιρούς. Ολα αυτά είναι τα άτομα που θα πρέπει να θυμηθούμε και να γιορτάσουμε την παρουσία τους στη ζωή μας, άσχετα από το αν είναι άντρες ή γυναίκες και άσχετα από τον βιολογικό τους σύνδεσμο μαζί μας.
Μητέρες που έχουν χάσει ένα παιδί
H εμπειρία της μητρότητας αποτελεί ανεξίτηλη σφραγίδα στη γυναικεία ταυτότητα. H ψυχική αλλαγή που συντελείται όταν γίνει το πέρασμα σε αυτή τη νέα κατάσταση ύπαρξης και λειτουργίας, της μητρότητας, μεταβάλλει και τον τρόπο με τον οποίο η γυναίκα αντιλαμβάνεται την πραγματικότητά της. Γυναίκες που έχουν χάσει το έμβρυό τους κατά τη διάρκεια της κυοφορίας ή που έχουν χάσει το βρέφος τους σύντομα μετά τη γέννα, εξαιτίας κάποιας ανίατης ασθένειας, εξακολουθούν να φέρουν την ταυτότητα της μητέρας, ακόμη και αν δεν έχουν άλλα παιδιά για να εκπληρώσουν τα μητρικά τους καθήκοντα. Αλλά και οι γυναίκες που έχουν χάσει το παιδί τους σε μεγαλύτερη ηλικία, λόγω ασθένειας ή ατυχήματος, παραμένουν «μητέρες». H αγάπη για το παιδί που έχει χαθεί εξακολουθεί να είναι παρούσα, συχνά με οδυνηρό τρόπο, ενώ άλλες φορές, όταν η μητέρα έχει επεξεργαστεί τα έντονα συναισθήματα πένθους και οδύνής της, η αγάπη για το νεκρό παιδί μετουσιώνεται και εκδηλώνεται με πιο λειτουργικό τρόπο. H γιορτή της μητέρας αποτελεί μια ευκαιρία εκδήλωσης αγάπης και υπενθύμισης ότι το παιδί που χάθηκε υπήρξε. Γιορτάζεται λοιπόν από τον περίγυρο το γεγονός ότι η γυναίκα αυτή υπήρξε όντως μητέρα. Βέβαια, δεν θα πρέπει να της στείλουν οι αγαπημένοι της λουλούδια ή μια κάρτα εκ μέρους του νεκρού παιδιού, αλλά μια κάρτα με ένα ιδιαίτερο μήνυμα και λόγια-βάλσαμο στην καρδιά της ή ένα μπουκέτο λουλούδια μπορούν να καταπραΰνουν τον πόνο της και να της δείξουν ότι οι γύρω της τη σκέφτονται.
Μητέρες χωρίς μητέρα
Πρόκειται για μια ιδιαίτερη κατηγορία γυναικών: δεν είναι ότι οι μητέρες τους δεν βρίσκονται πια στη ζωή, αλλά είναι οι γυναίκες αυτές που δεν είχαν την τύχη να δημιουργήσουν έναν άρρηκτο συναισθηματικό δεσμό με τις μητέρες τους. Οι γυναίκες που σήμερα είναι μητέρες οι ίδιες αλλά ήταν συναισθηματικά παραμελημένες ως παιδιά, με παιδική ηλικία στιγματισμένη από αρνητικά βιώματα μπορεί να έχουν μεγαλύτερη δυσκολία να εκδηλώσουν τα συναισθήματά τους και να χρειάζεται να κάνουν μεγαλύτερη προσπάθεια με τα δικά τους παιδιά ώστε να τους δώσουν αυτά που οι ίδιες δεν έλαβαν από τις δικές τους μητέρες. Οι μητέρες που δεν είχαν έναν καλό λόγο για τις κόρες τους, που ήταν τελειομανείς και επιθυμούσαν να ζήσουν τη ζωή τους μέσα από τις επιτυχίες της κόρης τους, οι μητέρες που στάθηκαν με κάποιο τρόπο τροχοπέδη στην εξέλιξη της κόρης τους, στιγμάτισαν αυτές τις γυναίκες που τώρα έγιναν οι ίδιες μητέρες. Οταν αυτές όμως συνειδητοποιήσουν την επιρροή των βιωμάτων τους στο πώς σκέφτονται και αντιδρούν σήμερα που είναι οι ίδιες μητέρες, έχουν τη δύναμη να μην εγκλωβιστούν στα αρνητικά σχήματα του παρελθόντος, αλλά να επικεντρωθούν στα θετικά σημεία και να αλλάξουν τη ζωή τους και τη ζωή των παιδιών τους προς το καλύτερο.
Χωρισμένοι μπαμπάδες και μαμάδες
Με τον αριθμό των διαζυγίων σε άνοδο, ολοένα και περισσότερες μαμάδες, ή και μπαμπάδες που αναλαμβάνουν την επιμέλεια του παιδιού τους, αξίζει να γιορτάσουν τη γιορτή της μητέρας. Πρόκειται για τους γονείς που έκαναν προσωπικές θυσίες και επένδυσαν στην ψυχική υγεία του παιδιού τους, συχνά σε αντίξοες συνθήκες. Πέρα από τη σημασία του βιολογικού δεσμού, η λέξη «μητέρα» ενέχει και την έννοια της ανατροφής, της φροντίδας, της προστασίας και του συναισθηματικού δεσμού με το παιδί. Αυτές τις λειτουργίες μπορεί να τις επιτελέσει και ένας πατέρας. Ο χωρισμένος γονιός, χωρίς την υποστήριξη της πυρηνικής οικογένειας, μπορεί να είναι εξίσου επιτήδειος στο να φέρει εις πέρας την ύψιστη αποστολή του να μεγαλώσει ένα παιδί, προσφέροντας όχι μόνο υλικά, αλλά κυρίως συναισθηματικά. Οταν το παιδί ενός τέτοιου αξιέπαινου χωρισμένου γονιού είναι μικρό για να προσφέρει μια έκπληξη στον γονιό του, ο περίγυρός του μπορεί να οργανώσει μια τέτοια χειρονομία αναγνώρισης της προσπάθειας και των ικανοτήτων του.
H αγάπη δίνει δύναμη
H αναγνώριση αυτών που αγαπάμε και μας αγαπούν δεν είναι και τόσο δύσκολη. Μερικές φορές η πιο απλή χειρονομία μπορεί να είναι μεστή νοήματος και με μεγαλύτερη συναισθηματική βαρύτητα από ένα ακριβό δώρο. Λόγια παρηγοριάς, μια ζεστή αγκαλιά, ευήκοα ώτα και διάθεση προσέγγισης και κατανόησης του άλλου μπορεί να κάνουν μεγάλη διαφορά στη ζωή ενός ανθρώπου. Για τα άτομα που έχουν χάσει το παιδί τους ή τη μητέρα τους, αν και μπορεί να είναι οδυνηρό, το να αναπολήσουν στιγμές χαράς και αγάπης έχει μια ιδιαίτερη δύναμη. H ύπαρξη και αναγνώριση της αγάπης είναι αυτή που δίνει τη δύναμη να δημιουργήσει κανείς ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς.
Το ΒΗΜΑ
------------------------------------------------------------------------------------
Η Γιορτή της Μητέρας (Ιστορικό)
Η Αρχαία Ελλάδα είναι η πρωταρχική πηγή αναφοράς στην "γιορτή της μητέρας". Ήταν γιορτή της άνοιξης όπου λατρευόταν η Γαία, η μητέρα Γη, μητέρα όλων των θεών και των ανθρώπων. Αργότερα την αντικατέστησε η κόρη της η Ρέα η σύζυγος του Κρόνου, μητέρα του Δία και θεά της γονιμότητας.
Μία νεώτερη εκδοχή ήταν η αποκαλούμενη "Mothering Sunday", που μας μεταφέρει στην Αγγλία του 1600. Αυτή η μέρα γιορταζόταν την 4η Κυριακή της Σαρακοστής προς τιμή όλων των μητέρων της Αγγλίας. Κατά την διάρκεια αυτής της μέρας, οι υπηρέτες που έμεναν στα σπίτια των αφεντικών τους έπαιρναν μία μέρα άδεια για να επιστρέψουν στα σπίτια τους και να περάσουν την ημέρα με τις μητέρες τους.
Καθώς ο Χριστιανισμός εξαπλώθηκε στην Ευρώπη η γιορτή μεταβλήθηκε προς τιμή της "Μητέρας Εκκλησίας" αλλά με τον καιρό οι δύο έννοιες συγχωνεύτηκαν. Έτσι ο κόσμος τιμούσε ταυτόχρονα την μητέρα και την εκκλησία. Παραδοσιακά δώρα όπως τα λουλούδια, τα φυτά ή οι σοκολάτες προσφέρονταν στη Γιορτή της μητέρας.
Η δεύτερη Κυριακή του Μάη που καθιερώθηκε σαν εθνική γιορτή της μητέρας στις ΗΠΑ οφείλεται στην έμπνευση μιας γυναίκας από την Φιλαδέλφεια της Ana Jarvis. Η Ana Jarvis θέλοντας να τιμήσει τη μνήμη της μητέρας της ξεκίνησε το 1907 μια εκστρατεία για να καθιερωθεί μια επίσημη γιορτή της μητέρας. Η προσπάθειά της είχε απήχηση και η γιορτή της μητέρας έγινε επίσημα εθνική γιορτή των ΗΠΑ το 1914 με προεδρικό διάταγμα που όριζε την δεύτερη Κυριακή του Μάη σαν Ημέρα της Μητέρας.
Αν και πολλές χώρες έχουν δικές τους ημερομηνίες για τη γιορτή της μητέρας, όπως και δικούς τους λόγους για να γιορτάζουν μια τέτοια μέρα, η δεύτερη Κυριακή του Μάη έχει επικρατήσει διεθνώς. Έτσι πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα γιορτάζει την γιορτή της μητέρας την δεύτερη Κυριακή του Μάη.
Η Γιορτή της μητέρας βέβαια έχει χάσει, όπως και όλες οι γιορτές, τον παραδοσιακό της χαρακτήρα. Βλέπετε πρώτοι οι Αμερικάνοι, χωρίς να υστερούμε οι υπόλοιποι, ανακάλυψαν ότι παρ' όλο που η γιορτή αυτή καθιερώθηκε για να γιορτάζεται η μητέρα σαν έννοια, ήταν παρόλα αυτά μιας πρώτης τάξης ευκαιρία να δείξει κανείς την αγάπη του για την δική του μητέρα. Γρήγορα το εμπόριο και διαφήμιση ανακάλυψαν μια νέα πηγή εσόδων και έτσι τα πρώτα συμβολικά λουλούδια της γιορτής έγιναν γρήγορα ανθοδέσμες και γλάστρες ώστε σήμερα η γιορτή της μητέρας να είναι η πιο εμπορική γιορτή για λουλούδια, γλάστρες και εποχιακά φυτά διεθνώς εκτός από τα Χριστούγεννα. Σύμφωνα με έρευνες η γιορτή της Μητέρας κατέχει τα τελευταία χρόνια μερίδιο 26% στο σύνολο των ετήσιων πωλήσεων λουλουδιών και φυτών που γίνονται κατά την διάρκεια των διάφορων γιορτών.
-------------------------------------------------------------------------------------
Τη μέρα αυτή, όλοι μας γιορτάζουμε τις μητέρες μας για την αγάπη, την αφοσίωση και την φροντίδα που μας έδωσαν, παρόμοια με την αγάπη και φροντίδα που δίνουν πολλές μητέρες ζώων στα παιδιά τους.
• Οι θηλυκοί ελέφαντες τυλίγουν με την προβοσκίδα τα μωρά τους όταν ανακαλύψουν ότι δέχονται επίθεση από αρπαχτικά ζώα ή ακόμα και από ανθρώπους.
• Οι θηλυκοί πιγκουΐνοι (αλλά και οι αρσενικοί) κρατούν τα αυγά στα πόδια τους για να τα προφυλάξουν από το παγωμένο έδαφος.
• Οι θηλυκές αρκούδες, λύκοι και αλεπούδες χτίζουν φωλιές για να προστατέψουν τα μωρά τους από τα στοιχεία της φύσης.
• Οι θηλυκοί πίθηκοι και γορίλες μεταφέρουν συνεχώς τα μωρά τους στους ώμους τους για να τα προφυλάξουν από τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας.
• Τα θηλυκά δελφίνια ακολουθούν και προστατεύουν τα μωρά τους για δύο χρόνια.
• Οι θηλυκοί χιμπατζήδες, λύκοι και γάτες ασχολούνται για πολλές ώρες καθημερινά για τον καλλωπισμό και τη φροντίδα των παιδιών τους δημιουργώντας ισχυρούς δεσμούς μεταξύ τους.
Πολλές μητέρες ζώων ρισκάρουν τη ζωή τους με σκοπό την προστασία των παιδιών τους.
Το θηλυκό ελάφι προσποιείται ότι είναι νεκρό για να αποτρέψει επίθεση στη φωλιά με τα μωρά της ενώ οι θηλυκοί σκίουροι προσπαθούν να γίνουν οι ίδιες στόχος κάνοντας εμφανή την παρουσία τους όταν αρπαχτικά εντοπίσουν και επιτεθούν στη φωλιά τους αποσπώντας τους με αυτό τον τρόπο την προσοχή τους και βάζοντας σε κίνδυνο τη δική τους ζωή.
Ας χαιρετήσουμε λοιπόν όλες τις μητέρες του κόσμου (ανθρώπους και ζώα) για την αγάπη και την προστασία τους και ιδιαίτερα όλες όσες που θυσιάστηκαν για να σώσουν τα παιδιά τους.
-------------------------------------------------------------------------------------
Η ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ
Η μητέρα μου, όταν έρχεται σπίτι (στην Αθήνα για να μας δει εμένα και το αδελφό μου), μαγειρεύει διάφορα φαγητά, τα χωρίζει σε συγκεκριμένες μερίδες κι έπειτα τα κλείνει σε τετράγωνα κουτιά από αλουμινόχαρτο και τα βάζει στην κατάψυξη. Γράφει πάνω στο χαρτονένιο καπάκι με κεφαλαία ατσούμπαλα γράμματα τι περιέχει το κάθε κουτί και σε ποιον ανήκει, για πα¬ράδειγμα: «ΠΕΝΝΕΣ ΜΕ ΧΤΑΠΟΔΙ-ΕΛΛΗ» ή «ΛΟΥΚΑΝΙΚΟ ΜΕ ΡΥΖΙ-ΝΙΚΟΣ», ώστε το μόνο που μένει για μας είναι να ζεστά¬νουμε στο φούρνο για δέκα λεπτά το αλουμινένιο κουτάκι μας.
Η μητέρα μου, μένει στο ίδιο σπίτι μ’ έναν άνθρωπο με τον οποίο δεν μιλάνε μεταξύ τους. Δηλαδή συγκατοικούν, αλλά δεν κάνουν τίποτα μαζί, όπως: να φάνε στο ίδιο τραπέζι ή να δουν μαζί τηλε¬όραση και φαντάζομαι πως δεν κοιμούνται στο ίδιο κρεβάτι. Αυτή η σιωπή σπάει κάποιες φορές όταν συμβαίνει κάτι κακό ή όταν δεν πρέπει να γίνει αισθητή σαν κατάσταση σε κάποιον τρίτο, αλλά πολύ προσωρινά. Όλα αυτά τα τελευταία χρόνια πέρασαν έτσι, με μεγάλα κύματα σιωπής που το ένα διαρκούσε πιο πολύ από το άλλο. Σιωπηλά άγρια κύματα σ’ ένα σπίτι διακοσίων τετραγωνι¬κών και με τρία άδεια παιδικά δωμάτια στον πάνω όροφο.
Μια μέρα πριν από κάποια χρόνια, γύρισα από το σχολείο τη συνηθισμένη ώρα, μπήκα από την πλαϊνή πόρτα που αφήναμε πά¬ντα ξεκλείδωτη και είδα τη μητέρα μου στο πάτωμα του σαλονιού. Δίπλα της ήταν πεσμένη μια σκούπα και πιο δίπλα το τηλέφωνο ανοιχτό κι εκείνη, πεσμένη στο πάτωμα, έβγαζε έναν περίεργο ήχο, κάτι ανάμεσα σε εξαντλημένο κλάμα και θλιβε¬ρό ουρλιαχτό. Δεν πανικοβλήθηκα ούτε έτρεξα να την αγκαλιά¬σω (και είναι τρομερό πως ακόμη κι εκείνη τη στιγμή η αντί¬δραση μου ήταν απολύτως ελεγχόμενη και μέσα στα πλαίσια του μη αυθόρμητου, όπως έμαθα να είμαι σ’ αυτή την οικογένεια), απλά της είπα, «τι κάνεις παιδί μου;» και τη βοήθησα να σηκω¬θεί. Ποτέ δεν έμαθα τι είχε συμβεί, μα η εικόνα αυτή μ’ έκανε να τη λυπηθώ τόσο πολύ που κατέστρεψε μέσα μου μια για πά¬ντα τη δυνατότητα να μου επιβάλλεται ή να μ’ επηρεάζει.
Η μητέρα μου είναι πολύ μόνη και η ψυχή της είναι πια πολύ εύθραυστη. 0 μόνος καιρός που τη θυμάμαι χαρούμενη ήταν τότε που δούλευε. Είχε πάει σε μια ιδιωτική σχολή Σχεδιασμού και Διακόσμησης αφού εμείς είχαμε λίγο μεγαλώσει. Γέμισε το σπί¬τι εργαλεία και χαρτιά με κατόψεις κτιρίων. «Πάω στη σχολή», έλεγε. Μετά αποφάσισαν με μια φίλη της ν’ ανοίξουν ένα γρα¬φείο. Αγόρασαν έπιπλα και σχεδιαστήρια και μικρά χαρακάκια σ’ όλα τα μεγέθη και τύπωσαν κάρτες. Πρώτη φορά είδε τ’ όνο¬μά της τυπωμένο κάπου! Ήρθαν οι πρώτες δουλειές κι εκείνη δούλευε κι είχε μια κούραση γλυκιά κάθε βράδυ. Εγώ τ’ απο¬γεύματα καθόμουν στο γραφείο, ο αδερφός μου πήγαινε σε απο¬γευματινό παιδικό σταθμό, ο άλλος αδερφός μου έμενε σπίτι μόνος του κι η μητέρα μου όλο δούλευε και είχε τα δικά της λε¬φτά. Αυτό κράτησε περίπου δύο χρόνια και μετά αποφασίστηκε να κλείσει το γραφείο γιατί είχε τρία παιδιά και κανέναν να τη βοηθάει. Κι έτσι έκλεισε το γραφείο και μαζί τελείωσαν οι ευτυχισμένες μέρες της μητέρας μου. Για αρκετά χρόνια μετά μας έλεγε: «Όταν σας ρωτάνε, θα λέτε “η μαμά μου δουλεύει ακόμα, αλλά τώρα παίρνει τις δουλειές στο σπίτι”».
Η καημένη η μητέρα μου! Κανείς δεν της έδωσε αγάπη. Ένιω¬θε σ’ όλη της ζωή μόνη και υποτιμημένη δίπλα σ’ έναν δυναμι¬κό, μορφωμένο σύζυγο. Δεν πρέπει να ‘χει νιώσει ποτέ της πο¬θητή και δεν θα τολμούσα ποτέ να υπολογίσω το πόσα χρόνια έχει να κάνει έρωτα. Καμιά φορά σκέφτομαι: «Μακάρι να είχε ερωτευτεί κάποιον και να μας είχε παρατήσει για να ζήσει μια πιο ανάλαφρη ζωή». Τουλάχιστον θα είχε κάνει για μια φορά στη ζωή της αυτό που ένιωσε.
Όταν τη σκέφτομαι μόνη μέσα στο τεράστιο σιωπηλό σπίτι δεν μπορώ να μην κλάψω. Όπως κλαίω πάντα κι όταν Βλέπω τα γραμματάκια της πάνω στα αση¬μένια κουτιά: «ΠΑΣΤΙΤΣΙΟ-ΕΛΛΗ», «ΜΠΙΦΤΕΚΙΑ ΜΕ ΠΑΤΑΤΕΣ-ΕΛΛΗ», «ΣΠΑΝΑΚΟΡΥΖΟ-ΕΛΛΗ»…
Αυτό καταφέρνω μόνο να κάνω για τη μητέρα μου: Να σπαράζω στο κλάμα, τετρακόσια πενήντα χιλιόμετρα μακριά, πάνω στα μαγειρευτά φαγητά της.
Έλλη, 23 ετών, φοιτήτρια. Αθήνα.
«SCHOOLIGANS»της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ
-------------------------------------------------------------------------------------
Ήταν η γιορτή της μητέρας, και η δασκάλα έβαλε τα παιδιά να γράψουν έκθεση με θέμα: Μάνα είναι μόνο μία. Γράφει ο Χρήστος:Μία φορά είχα πέσει...από την κούνια, και ήρθε η μαμά μου και με γιάτρεψε!!
Μάνα είναι μόνο μία!!"
Γράφει η Βασούλα:
"Μία μέρα είχα χτυπήσει το πόδι μου, και πόναγα, και τότε ήρθε η μαμά και με φίλησε, και μου το έδεσε, και δεν πόναγα πια!! Και τότε είπα: "Μάνα είναι μόνο μία"".
Γράφει ο Τοτός:
"Μία φορά ήμουν σπίτι και η μαμά έπαιζε πόκα με τις φίλες της, και μου φωνάζει:
"Τοτό, πιάσε τρεις μπύρες!!"
Και πάω, και ανοίγω το ψυγείο και λέω:
"Μάνα, είναι μόνο μία!!""
H Γιορτή της Μητέρας, παγκόσμια γιορτή, παραδοσιακά αποτίει φόρο τιμής στο πρόσωπο εκείνης που μας έφερε στον κόσμο. H ίδια όμως αυτή ημέρα μπορεί να είναι δύσκολη για πολλούς ανθρώπους, αυτούς που έχουν χάσει τη μητέρα τους, μητέρες που έχουν χάσει τα παιδιά τους, αλλά και αυτούς που δεν είχαν την τύχη να έχουν μια ζεστή σχέση αγάπης και φροντίδας με τη μητέρα τους. Παρ' όλα αυτά, κάθε άτομο έχει κάποιον δικό του άνθρωπο για να αποταθεί στις δύσκολες στιγμές, φίλους και συγγενείς που του στάθηκαν σε κάποια κρίση, που άνοιξαν την αγκαλιά τους και έστειλαν αχτίδες ελπίδας και αγάπης σε δύσκολους καιρούς. Ολα αυτά είναι τα άτομα που θα πρέπει να θυμηθούμε και να γιορτάσουμε την παρουσία τους στη ζωή μας, άσχετα από το αν είναι άντρες ή γυναίκες και άσχετα από τον βιολογικό τους σύνδεσμο μαζί μας.
Μητέρες που έχουν χάσει ένα παιδί
H εμπειρία της μητρότητας αποτελεί ανεξίτηλη σφραγίδα στη γυναικεία ταυτότητα. H ψυχική αλλαγή που συντελείται όταν γίνει το πέρασμα σε αυτή τη νέα κατάσταση ύπαρξης και λειτουργίας, της μητρότητας, μεταβάλλει και τον τρόπο με τον οποίο η γυναίκα αντιλαμβάνεται την πραγματικότητά της. Γυναίκες που έχουν χάσει το έμβρυό τους κατά τη διάρκεια της κυοφορίας ή που έχουν χάσει το βρέφος τους σύντομα μετά τη γέννα, εξαιτίας κάποιας ανίατης ασθένειας, εξακολουθούν να φέρουν την ταυτότητα της μητέρας, ακόμη και αν δεν έχουν άλλα παιδιά για να εκπληρώσουν τα μητρικά τους καθήκοντα. Αλλά και οι γυναίκες που έχουν χάσει το παιδί τους σε μεγαλύτερη ηλικία, λόγω ασθένειας ή ατυχήματος, παραμένουν «μητέρες». H αγάπη για το παιδί που έχει χαθεί εξακολουθεί να είναι παρούσα, συχνά με οδυνηρό τρόπο, ενώ άλλες φορές, όταν η μητέρα έχει επεξεργαστεί τα έντονα συναισθήματα πένθους και οδύνής της, η αγάπη για το νεκρό παιδί μετουσιώνεται και εκδηλώνεται με πιο λειτουργικό τρόπο. H γιορτή της μητέρας αποτελεί μια ευκαιρία εκδήλωσης αγάπης και υπενθύμισης ότι το παιδί που χάθηκε υπήρξε. Γιορτάζεται λοιπόν από τον περίγυρο το γεγονός ότι η γυναίκα αυτή υπήρξε όντως μητέρα. Βέβαια, δεν θα πρέπει να της στείλουν οι αγαπημένοι της λουλούδια ή μια κάρτα εκ μέρους του νεκρού παιδιού, αλλά μια κάρτα με ένα ιδιαίτερο μήνυμα και λόγια-βάλσαμο στην καρδιά της ή ένα μπουκέτο λουλούδια μπορούν να καταπραΰνουν τον πόνο της και να της δείξουν ότι οι γύρω της τη σκέφτονται.
Μητέρες χωρίς μητέρα
Πρόκειται για μια ιδιαίτερη κατηγορία γυναικών: δεν είναι ότι οι μητέρες τους δεν βρίσκονται πια στη ζωή, αλλά είναι οι γυναίκες αυτές που δεν είχαν την τύχη να δημιουργήσουν έναν άρρηκτο συναισθηματικό δεσμό με τις μητέρες τους. Οι γυναίκες που σήμερα είναι μητέρες οι ίδιες αλλά ήταν συναισθηματικά παραμελημένες ως παιδιά, με παιδική ηλικία στιγματισμένη από αρνητικά βιώματα μπορεί να έχουν μεγαλύτερη δυσκολία να εκδηλώσουν τα συναισθήματά τους και να χρειάζεται να κάνουν μεγαλύτερη προσπάθεια με τα δικά τους παιδιά ώστε να τους δώσουν αυτά που οι ίδιες δεν έλαβαν από τις δικές τους μητέρες. Οι μητέρες που δεν είχαν έναν καλό λόγο για τις κόρες τους, που ήταν τελειομανείς και επιθυμούσαν να ζήσουν τη ζωή τους μέσα από τις επιτυχίες της κόρης τους, οι μητέρες που στάθηκαν με κάποιο τρόπο τροχοπέδη στην εξέλιξη της κόρης τους, στιγμάτισαν αυτές τις γυναίκες που τώρα έγιναν οι ίδιες μητέρες. Οταν αυτές όμως συνειδητοποιήσουν την επιρροή των βιωμάτων τους στο πώς σκέφτονται και αντιδρούν σήμερα που είναι οι ίδιες μητέρες, έχουν τη δύναμη να μην εγκλωβιστούν στα αρνητικά σχήματα του παρελθόντος, αλλά να επικεντρωθούν στα θετικά σημεία και να αλλάξουν τη ζωή τους και τη ζωή των παιδιών τους προς το καλύτερο.
Χωρισμένοι μπαμπάδες και μαμάδες
Με τον αριθμό των διαζυγίων σε άνοδο, ολοένα και περισσότερες μαμάδες, ή και μπαμπάδες που αναλαμβάνουν την επιμέλεια του παιδιού τους, αξίζει να γιορτάσουν τη γιορτή της μητέρας. Πρόκειται για τους γονείς που έκαναν προσωπικές θυσίες και επένδυσαν στην ψυχική υγεία του παιδιού τους, συχνά σε αντίξοες συνθήκες. Πέρα από τη σημασία του βιολογικού δεσμού, η λέξη «μητέρα» ενέχει και την έννοια της ανατροφής, της φροντίδας, της προστασίας και του συναισθηματικού δεσμού με το παιδί. Αυτές τις λειτουργίες μπορεί να τις επιτελέσει και ένας πατέρας. Ο χωρισμένος γονιός, χωρίς την υποστήριξη της πυρηνικής οικογένειας, μπορεί να είναι εξίσου επιτήδειος στο να φέρει εις πέρας την ύψιστη αποστολή του να μεγαλώσει ένα παιδί, προσφέροντας όχι μόνο υλικά, αλλά κυρίως συναισθηματικά. Οταν το παιδί ενός τέτοιου αξιέπαινου χωρισμένου γονιού είναι μικρό για να προσφέρει μια έκπληξη στον γονιό του, ο περίγυρός του μπορεί να οργανώσει μια τέτοια χειρονομία αναγνώρισης της προσπάθειας και των ικανοτήτων του.
H αγάπη δίνει δύναμη
H αναγνώριση αυτών που αγαπάμε και μας αγαπούν δεν είναι και τόσο δύσκολη. Μερικές φορές η πιο απλή χειρονομία μπορεί να είναι μεστή νοήματος και με μεγαλύτερη συναισθηματική βαρύτητα από ένα ακριβό δώρο. Λόγια παρηγοριάς, μια ζεστή αγκαλιά, ευήκοα ώτα και διάθεση προσέγγισης και κατανόησης του άλλου μπορεί να κάνουν μεγάλη διαφορά στη ζωή ενός ανθρώπου. Για τα άτομα που έχουν χάσει το παιδί τους ή τη μητέρα τους, αν και μπορεί να είναι οδυνηρό, το να αναπολήσουν στιγμές χαράς και αγάπης έχει μια ιδιαίτερη δύναμη. H ύπαρξη και αναγνώριση της αγάπης είναι αυτή που δίνει τη δύναμη να δημιουργήσει κανείς ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς.
Το ΒΗΜΑ
------------------------------------------------------------------------------------
Η Γιορτή της Μητέρας (Ιστορικό)
Η Αρχαία Ελλάδα είναι η πρωταρχική πηγή αναφοράς στην "γιορτή της μητέρας". Ήταν γιορτή της άνοιξης όπου λατρευόταν η Γαία, η μητέρα Γη, μητέρα όλων των θεών και των ανθρώπων. Αργότερα την αντικατέστησε η κόρη της η Ρέα η σύζυγος του Κρόνου, μητέρα του Δία και θεά της γονιμότητας.
Μία νεώτερη εκδοχή ήταν η αποκαλούμενη "Mothering Sunday", που μας μεταφέρει στην Αγγλία του 1600. Αυτή η μέρα γιορταζόταν την 4η Κυριακή της Σαρακοστής προς τιμή όλων των μητέρων της Αγγλίας. Κατά την διάρκεια αυτής της μέρας, οι υπηρέτες που έμεναν στα σπίτια των αφεντικών τους έπαιρναν μία μέρα άδεια για να επιστρέψουν στα σπίτια τους και να περάσουν την ημέρα με τις μητέρες τους.
Καθώς ο Χριστιανισμός εξαπλώθηκε στην Ευρώπη η γιορτή μεταβλήθηκε προς τιμή της "Μητέρας Εκκλησίας" αλλά με τον καιρό οι δύο έννοιες συγχωνεύτηκαν. Έτσι ο κόσμος τιμούσε ταυτόχρονα την μητέρα και την εκκλησία. Παραδοσιακά δώρα όπως τα λουλούδια, τα φυτά ή οι σοκολάτες προσφέρονταν στη Γιορτή της μητέρας.
Η δεύτερη Κυριακή του Μάη που καθιερώθηκε σαν εθνική γιορτή της μητέρας στις ΗΠΑ οφείλεται στην έμπνευση μιας γυναίκας από την Φιλαδέλφεια της Ana Jarvis. Η Ana Jarvis θέλοντας να τιμήσει τη μνήμη της μητέρας της ξεκίνησε το 1907 μια εκστρατεία για να καθιερωθεί μια επίσημη γιορτή της μητέρας. Η προσπάθειά της είχε απήχηση και η γιορτή της μητέρας έγινε επίσημα εθνική γιορτή των ΗΠΑ το 1914 με προεδρικό διάταγμα που όριζε την δεύτερη Κυριακή του Μάη σαν Ημέρα της Μητέρας.
Αν και πολλές χώρες έχουν δικές τους ημερομηνίες για τη γιορτή της μητέρας, όπως και δικούς τους λόγους για να γιορτάζουν μια τέτοια μέρα, η δεύτερη Κυριακή του Μάη έχει επικρατήσει διεθνώς. Έτσι πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα γιορτάζει την γιορτή της μητέρας την δεύτερη Κυριακή του Μάη.
Η Γιορτή της μητέρας βέβαια έχει χάσει, όπως και όλες οι γιορτές, τον παραδοσιακό της χαρακτήρα. Βλέπετε πρώτοι οι Αμερικάνοι, χωρίς να υστερούμε οι υπόλοιποι, ανακάλυψαν ότι παρ' όλο που η γιορτή αυτή καθιερώθηκε για να γιορτάζεται η μητέρα σαν έννοια, ήταν παρόλα αυτά μιας πρώτης τάξης ευκαιρία να δείξει κανείς την αγάπη του για την δική του μητέρα. Γρήγορα το εμπόριο και διαφήμιση ανακάλυψαν μια νέα πηγή εσόδων και έτσι τα πρώτα συμβολικά λουλούδια της γιορτής έγιναν γρήγορα ανθοδέσμες και γλάστρες ώστε σήμερα η γιορτή της μητέρας να είναι η πιο εμπορική γιορτή για λουλούδια, γλάστρες και εποχιακά φυτά διεθνώς εκτός από τα Χριστούγεννα. Σύμφωνα με έρευνες η γιορτή της Μητέρας κατέχει τα τελευταία χρόνια μερίδιο 26% στο σύνολο των ετήσιων πωλήσεων λουλουδιών και φυτών που γίνονται κατά την διάρκεια των διάφορων γιορτών.
-------------------------------------------------------------------------------------
Τη μέρα αυτή, όλοι μας γιορτάζουμε τις μητέρες μας για την αγάπη, την αφοσίωση και την φροντίδα που μας έδωσαν, παρόμοια με την αγάπη και φροντίδα που δίνουν πολλές μητέρες ζώων στα παιδιά τους.
• Οι θηλυκοί ελέφαντες τυλίγουν με την προβοσκίδα τα μωρά τους όταν ανακαλύψουν ότι δέχονται επίθεση από αρπαχτικά ζώα ή ακόμα και από ανθρώπους.
• Οι θηλυκοί πιγκουΐνοι (αλλά και οι αρσενικοί) κρατούν τα αυγά στα πόδια τους για να τα προφυλάξουν από το παγωμένο έδαφος.
• Οι θηλυκές αρκούδες, λύκοι και αλεπούδες χτίζουν φωλιές για να προστατέψουν τα μωρά τους από τα στοιχεία της φύσης.
• Οι θηλυκοί πίθηκοι και γορίλες μεταφέρουν συνεχώς τα μωρά τους στους ώμους τους για να τα προφυλάξουν από τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας.
• Τα θηλυκά δελφίνια ακολουθούν και προστατεύουν τα μωρά τους για δύο χρόνια.
• Οι θηλυκοί χιμπατζήδες, λύκοι και γάτες ασχολούνται για πολλές ώρες καθημερινά για τον καλλωπισμό και τη φροντίδα των παιδιών τους δημιουργώντας ισχυρούς δεσμούς μεταξύ τους.
Πολλές μητέρες ζώων ρισκάρουν τη ζωή τους με σκοπό την προστασία των παιδιών τους.
Το θηλυκό ελάφι προσποιείται ότι είναι νεκρό για να αποτρέψει επίθεση στη φωλιά με τα μωρά της ενώ οι θηλυκοί σκίουροι προσπαθούν να γίνουν οι ίδιες στόχος κάνοντας εμφανή την παρουσία τους όταν αρπαχτικά εντοπίσουν και επιτεθούν στη φωλιά τους αποσπώντας τους με αυτό τον τρόπο την προσοχή τους και βάζοντας σε κίνδυνο τη δική τους ζωή.
Ας χαιρετήσουμε λοιπόν όλες τις μητέρες του κόσμου (ανθρώπους και ζώα) για την αγάπη και την προστασία τους και ιδιαίτερα όλες όσες που θυσιάστηκαν για να σώσουν τα παιδιά τους.
-------------------------------------------------------------------------------------
Η ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ
Η μητέρα μου, όταν έρχεται σπίτι (στην Αθήνα για να μας δει εμένα και το αδελφό μου), μαγειρεύει διάφορα φαγητά, τα χωρίζει σε συγκεκριμένες μερίδες κι έπειτα τα κλείνει σε τετράγωνα κουτιά από αλουμινόχαρτο και τα βάζει στην κατάψυξη. Γράφει πάνω στο χαρτονένιο καπάκι με κεφαλαία ατσούμπαλα γράμματα τι περιέχει το κάθε κουτί και σε ποιον ανήκει, για πα¬ράδειγμα: «ΠΕΝΝΕΣ ΜΕ ΧΤΑΠΟΔΙ-ΕΛΛΗ» ή «ΛΟΥΚΑΝΙΚΟ ΜΕ ΡΥΖΙ-ΝΙΚΟΣ», ώστε το μόνο που μένει για μας είναι να ζεστά¬νουμε στο φούρνο για δέκα λεπτά το αλουμινένιο κουτάκι μας.
Η μητέρα μου, μένει στο ίδιο σπίτι μ’ έναν άνθρωπο με τον οποίο δεν μιλάνε μεταξύ τους. Δηλαδή συγκατοικούν, αλλά δεν κάνουν τίποτα μαζί, όπως: να φάνε στο ίδιο τραπέζι ή να δουν μαζί τηλε¬όραση και φαντάζομαι πως δεν κοιμούνται στο ίδιο κρεβάτι. Αυτή η σιωπή σπάει κάποιες φορές όταν συμβαίνει κάτι κακό ή όταν δεν πρέπει να γίνει αισθητή σαν κατάσταση σε κάποιον τρίτο, αλλά πολύ προσωρινά. Όλα αυτά τα τελευταία χρόνια πέρασαν έτσι, με μεγάλα κύματα σιωπής που το ένα διαρκούσε πιο πολύ από το άλλο. Σιωπηλά άγρια κύματα σ’ ένα σπίτι διακοσίων τετραγωνι¬κών και με τρία άδεια παιδικά δωμάτια στον πάνω όροφο.
Μια μέρα πριν από κάποια χρόνια, γύρισα από το σχολείο τη συνηθισμένη ώρα, μπήκα από την πλαϊνή πόρτα που αφήναμε πά¬ντα ξεκλείδωτη και είδα τη μητέρα μου στο πάτωμα του σαλονιού. Δίπλα της ήταν πεσμένη μια σκούπα και πιο δίπλα το τηλέφωνο ανοιχτό κι εκείνη, πεσμένη στο πάτωμα, έβγαζε έναν περίεργο ήχο, κάτι ανάμεσα σε εξαντλημένο κλάμα και θλιβε¬ρό ουρλιαχτό. Δεν πανικοβλήθηκα ούτε έτρεξα να την αγκαλιά¬σω (και είναι τρομερό πως ακόμη κι εκείνη τη στιγμή η αντί¬δραση μου ήταν απολύτως ελεγχόμενη και μέσα στα πλαίσια του μη αυθόρμητου, όπως έμαθα να είμαι σ’ αυτή την οικογένεια), απλά της είπα, «τι κάνεις παιδί μου;» και τη βοήθησα να σηκω¬θεί. Ποτέ δεν έμαθα τι είχε συμβεί, μα η εικόνα αυτή μ’ έκανε να τη λυπηθώ τόσο πολύ που κατέστρεψε μέσα μου μια για πά¬ντα τη δυνατότητα να μου επιβάλλεται ή να μ’ επηρεάζει.
Η μητέρα μου είναι πολύ μόνη και η ψυχή της είναι πια πολύ εύθραυστη. 0 μόνος καιρός που τη θυμάμαι χαρούμενη ήταν τότε που δούλευε. Είχε πάει σε μια ιδιωτική σχολή Σχεδιασμού και Διακόσμησης αφού εμείς είχαμε λίγο μεγαλώσει. Γέμισε το σπί¬τι εργαλεία και χαρτιά με κατόψεις κτιρίων. «Πάω στη σχολή», έλεγε. Μετά αποφάσισαν με μια φίλη της ν’ ανοίξουν ένα γρα¬φείο. Αγόρασαν έπιπλα και σχεδιαστήρια και μικρά χαρακάκια σ’ όλα τα μεγέθη και τύπωσαν κάρτες. Πρώτη φορά είδε τ’ όνο¬μά της τυπωμένο κάπου! Ήρθαν οι πρώτες δουλειές κι εκείνη δούλευε κι είχε μια κούραση γλυκιά κάθε βράδυ. Εγώ τ’ απο¬γεύματα καθόμουν στο γραφείο, ο αδερφός μου πήγαινε σε απο¬γευματινό παιδικό σταθμό, ο άλλος αδερφός μου έμενε σπίτι μόνος του κι η μητέρα μου όλο δούλευε και είχε τα δικά της λε¬φτά. Αυτό κράτησε περίπου δύο χρόνια και μετά αποφασίστηκε να κλείσει το γραφείο γιατί είχε τρία παιδιά και κανέναν να τη βοηθάει. Κι έτσι έκλεισε το γραφείο και μαζί τελείωσαν οι ευτυχισμένες μέρες της μητέρας μου. Για αρκετά χρόνια μετά μας έλεγε: «Όταν σας ρωτάνε, θα λέτε “η μαμά μου δουλεύει ακόμα, αλλά τώρα παίρνει τις δουλειές στο σπίτι”».
Η καημένη η μητέρα μου! Κανείς δεν της έδωσε αγάπη. Ένιω¬θε σ’ όλη της ζωή μόνη και υποτιμημένη δίπλα σ’ έναν δυναμι¬κό, μορφωμένο σύζυγο. Δεν πρέπει να ‘χει νιώσει ποτέ της πο¬θητή και δεν θα τολμούσα ποτέ να υπολογίσω το πόσα χρόνια έχει να κάνει έρωτα. Καμιά φορά σκέφτομαι: «Μακάρι να είχε ερωτευτεί κάποιον και να μας είχε παρατήσει για να ζήσει μια πιο ανάλαφρη ζωή». Τουλάχιστον θα είχε κάνει για μια φορά στη ζωή της αυτό που ένιωσε.
Όταν τη σκέφτομαι μόνη μέσα στο τεράστιο σιωπηλό σπίτι δεν μπορώ να μην κλάψω. Όπως κλαίω πάντα κι όταν Βλέπω τα γραμματάκια της πάνω στα αση¬μένια κουτιά: «ΠΑΣΤΙΤΣΙΟ-ΕΛΛΗ», «ΜΠΙΦΤΕΚΙΑ ΜΕ ΠΑΤΑΤΕΣ-ΕΛΛΗ», «ΣΠΑΝΑΚΟΡΥΖΟ-ΕΛΛΗ»…
Αυτό καταφέρνω μόνο να κάνω για τη μητέρα μου: Να σπαράζω στο κλάμα, τετρακόσια πενήντα χιλιόμετρα μακριά, πάνω στα μαγειρευτά φαγητά της.
Έλλη, 23 ετών, φοιτήτρια. Αθήνα.
«SCHOOLIGANS»της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ
-------------------------------------------------------------------------------------
Ήταν η γιορτή της μητέρας, και η δασκάλα έβαλε τα παιδιά να γράψουν έκθεση με θέμα: Μάνα είναι μόνο μία. Γράφει ο Χρήστος:Μία φορά είχα πέσει...από την κούνια, και ήρθε η μαμά μου και με γιάτρεψε!!
Μάνα είναι μόνο μία!!"
Γράφει η Βασούλα:
"Μία μέρα είχα χτυπήσει το πόδι μου, και πόναγα, και τότε ήρθε η μαμά και με φίλησε, και μου το έδεσε, και δεν πόναγα πια!! Και τότε είπα: "Μάνα είναι μόνο μία"".
Γράφει ο Τοτός:
"Μία φορά ήμουν σπίτι και η μαμά έπαιζε πόκα με τις φίλες της, και μου φωνάζει:
"Τοτό, πιάσε τρεις μπύρες!!"
Και πάω, και ανοίγω το ψυγείο και λέω:
"Μάνα, είναι μόνο μία!!""
Πέμπτη 8 Μαΐου 2008
Παραδοσιακά τραγούδια της «Γκρεκάνικης διαλέκτου»
Ήθελα ριντινέντα να γιουρίσω,
να βαστάζω φόρτσα πάντα,
να πετνάσω, να στασώ’ς
τη Νάπολη τσαι να φιλήσω
αγάπησα τσείνο που τόσον γάπησα
τσαι να γιουρίσω.
Ήθελα χελιδόνι να γίνω
να’ χω δύναμη πάντα να πετώ
να φτάσω στη Νάπολη
και να φιλήσω κείνον
πουτόσο αγάπησα και να γυρίσω.
I glossama en echi na petheni.
O pappumma viata mu leghiti
sta keru dicatu
ti glossa ti epletega
ito viata to grecu.
Ce arte, lego ego:
iati I guvernaturi
thelusi na chathi
i glossa tu grecani?
Ecini fenonde manacho’ ste votazioni
ce ulli crazzondo fili ce cumparidi,
podo’ ti tteglionni to bdomadi
en agronizzu pleo canena.
Afudatema esi cali’ christianima
pu iste ode delemmeni
na some stili stin addi ghenia
ti gloss ace ta pramata to pappumma.
Η γλώσσα μου δεν αξίζει να πεθάνε
ο παππούς μου πάντα μου λέειι
ότι στους καιρούς τους δικούς του
η γλώσσα που μιλούσαν
ήταν πάντα ελληνική
και αμέσως λέω εγώ:
γιατί οι κυβερνώντες
θέλουν να χαθεί
η γλώσσα του Έλληνα;
εκείνοι φαίνονται μονάχα στις εκλογές
και όλοι αποκαλούνται φίλοι καικουμπάροι
και όταν τελειώνει η εβδομάδα,
δε γνωρίζουν πλέον κανένα.
Βοηθείστε μας καλοί χριστιανοί
που είστε όλοι δουλεμένοι(εξαπατημένοι)
να παραδώσουμε στην άλλη γενιά
τη γλώσσα και τα πράματα του παππού μου.
Mimma Nucera.
να βαστάζω φόρτσα πάντα,
να πετνάσω, να στασώ’ς
τη Νάπολη τσαι να φιλήσω
αγάπησα τσείνο που τόσον γάπησα
τσαι να γιουρίσω.
Ήθελα χελιδόνι να γίνω
να’ χω δύναμη πάντα να πετώ
να φτάσω στη Νάπολη
και να φιλήσω κείνον
πουτόσο αγάπησα και να γυρίσω.
I glossama en echi na petheni.
O pappumma viata mu leghiti
sta keru dicatu
ti glossa ti epletega
ito viata to grecu.
Ce arte, lego ego:
iati I guvernaturi
thelusi na chathi
i glossa tu grecani?
Ecini fenonde manacho’ ste votazioni
ce ulli crazzondo fili ce cumparidi,
podo’ ti tteglionni to bdomadi
en agronizzu pleo canena.
Afudatema esi cali’ christianima
pu iste ode delemmeni
na some stili stin addi ghenia
ti gloss ace ta pramata to pappumma.
Η γλώσσα μου δεν αξίζει να πεθάνε
ο παππούς μου πάντα μου λέειι
ότι στους καιρούς τους δικούς του
η γλώσσα που μιλούσαν
ήταν πάντα ελληνική
και αμέσως λέω εγώ:
γιατί οι κυβερνώντες
θέλουν να χαθεί
η γλώσσα του Έλληνα;
εκείνοι φαίνονται μονάχα στις εκλογές
και όλοι αποκαλούνται φίλοι καικουμπάροι
και όταν τελειώνει η εβδομάδα,
δε γνωρίζουν πλέον κανένα.
Βοηθείστε μας καλοί χριστιανοί
που είστε όλοι δουλεμένοι(εξαπατημένοι)
να παραδώσουμε στην άλλη γενιά
τη γλώσσα και τα πράματα του παππού μου.
Mimma Nucera.
Μία ημέρα στην ελληνόφωνη Απουλία
Περιήγηση στα χωριά της Κάτω Ιταλίας
Όσο το μάτι απομακρύνεται από το γαλάζιο της Αδριατικής, πέρα από τις πόλεις-λιμάνια του Μπάρι και του Μπρίντεζι, κυριαρχεί το καταπράσινο (ακόμη και το Δεκέμβριο) «χαλί» της σαλεντίνικης υπαίθρου. Ελαιόδεντρα, αμπέλια, αμυγδαλιές και πορτοκαλαιώνες «φωνάζουν» ότι βρισκόμαστε σε μεσογειακή γη. Τα χωριά (οι Ιταλοί θεωρούν ως χωριά αστικά κέντρα έως και 35.000 κατοίκων) διαδέχονται το ένα το άλλο, διασκορπισμένα στην περιοχή της Απουλίας (Puglia).
Καθώς προχωρούμε όλο και βαθύτερα στην περιοχή του Σαλέντο, οι περίφημοι τρούλοι (trulli) κάνουν την εμφάνισή τους δεξιά και αριστερά του δρόμου. Τα οικήματα -η προέλευση των οποίων ανάγεται κάπου στον 16ο αι.- είναι σχεδόν τετράγωνα ή ορθογώνια, με τοίχους πάχους από 80 εκατ. έως 2,70 μ., ενώ η στέγη έχει πέτρινη κωνική μορφή, με σύμβολα ζωγραφισμένα με κιμωλία στις στέγες. Το αξιοσημείωτο είναι ότι για την όλη κατασκευή δεν έχει χρησιμοποιηθεί λάσπη, κονίαμα ή οποιοδήποτε άλλο συνδετικό υλικό.
Ο μεγαλύτερος αριθμός τρούλων (1.000 περίπου) βρίσκονται στο Αλμπερομπέλο (Alberobello). Η ονομασία προέρχεται μάλλον επειδή η περιοχή της Απουλίας απέκρουε συχνά επιδρομές επίδοξων κατακτητών, κυρίως Τούρκων, και ήταν κατάφυτη με δέντρα. Έτσι, το όνομα προέκυψε από το λατινικό Sylva Arboris Belli, το «Δάσος με τα Δέντρα του Πολέμου».
Σήμερα, αρκετοί από τους τρούλους φιλοξενούν τουριστικά καταστήματα με παραδοσιακά προϊόντα, όπως κρασί, λάδι, χειροποίητα ζυμαρικά, αμυγδαλωτά και κεντήματα. Η ιταλική κυβέρνηση έχει από το 1930 ανακηρύξει το Aλμπερομπέλο ως Εθνικό Μνημείο, ενώ από το 1996 η πόλη συμπεριλαμβάνεται στα Μνημεία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Παιρνώντας το Μπρίντεζι και το Λέτσε, ο δρόμος οδηγεί στο Κοριλιάνο ντ' Οτραντο (Corigliano d'Otranto), μια από τις εννέα ελληνόφωνες κωμοπόλεις στην επαρχία της Απουλίας στην Κάτω Ιταλία, που συγκροτούν την Γκρετσία Σαλεντίνα (Grecia Salentina). Η πόλη ιδρύθηκε από τους Βυζαντινούς τον 6ο αιώνα και σήμερα αριθμεί 5.000 κατοίκους. Μάλιστα, ήταν από τα τελευταία προπύργια της Ορθοδοξίας (μέχρι και τον 17ο αι.).
Κοντά στο Κοριλιάνο από τον 10ο αι. υπήρχε το μοναστήρι του Αγ. Νικολάου, το οποίο υπήρξε κέντρο μεγάλης ανάπτυξης μέχρι τον 15ο αι. και εκεί διδάσκονταν αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, ενώ αποτελούσε και μέρος αναπαραγωγής αρχαίων συγγραμμάτων από τους μοναχούς.
Τα σημαντικότερα μνημεία του Κοριλιάνο ντ' Οτραντο είναι το Παλάτι Κόμι και το Παρεκκλήσιο της Κυρίας των Αγγέλων του 15ου αι. Κορυφαίο δείγμα της τοπικής αρχιτεκτονικής αποτελεί το Κάστρο του Κοριλιάνο (Castello de monti), όπου το 1480 αντιμετωπίστηκε επίθεση των Τούρκων. Το Κάστρο χτίστηκε το 1465, σε τετραγωνισμένο σχέδιο, με στρογγυλούς πύργους στις τέσσερις γωνίες του. Η πρόσοψή του, που ανακαινίστηκε το 1667, διακοσμείται από ανθρώπινες και ανθρωπόμορφες φιγούρες, που συμβολίζουν είτε διάφορα σημαντικά πρόσωπα της εποχής είτε μερικές από τις αρετές των ανθρώπων.
Οι υπόλοιπες κωμοπόλεις / χωριά της Γκρετσία Σαλεντίνα είναι η Sternatia, το Martignano, η Calimera, το Soleto, το Zollino, το Martano, το Castrignano dei Greci και το Melpignano.
Οι Ελληνόφωνοι της Κάτω Ιταλίας ανέρχονται σε 40.000 περίπου (5.000 στην Καλαβρία και 35.00 στο Σαλέντο). Οι δύο περιοχές απέχουν μεταξύ τους γύρω στα 600 χλμ., έχουν πολύ μικρή επαφή και σχεδόν καθόλου πολιτιστικές και εμπορικές συναλλαγές. Πριν 100 χρόνια, οι περισσότεροι δεν ήξεραν καθόλου Ιταλικά και αριθμούσαν περίπου 200.000.
Τα μέλη της ελληνόφωνης μειονότητας, οι λεγόμενοι Γκρεκάνοι, βοηθούμενοι και από τη φυσική, λόγω της ορεινής διαμόρφωσης του τοπίου, απομόνωση των χωριών τους, διατηρούν μέχρι σήμερα τις παραδόσεις, τους θρύλους, τις μουσικές και τα τραγούδια τους, και προστατεύονται από το ιταλικό σύνταγμα. Τα δε «γκρεκάνικα», μια γλώσσα που αποτελεί στην ουσία διασταύρωση της αρχαίας δωρικής διαλέκτου με τη βυζαντινή «κοινή», κυριαρχούσαν στη νότια Καλαβρία μέχρι και το 15ο αι. Οι Ελληνόφωνοι ονομάζουν τους εαυτούς τους Griko. Το ιδίωμά τους λέγεται Grecanico στην Καλαβρία και Griko στην Απουλία, ενώ γράφουν τις ελληνικές λέξεις με λατινικούς χαρακτήρες.
Τον 19ο αι. το ελληνικό ιδίωμα συνέχιζε να χρησιμοποιείται από το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού, ιδιαίτερα από τους αγρότες, παρ' ότι ήταν και είναι γλώσσα που μεταδιδόταν και μεταδίδεται μόνο με την προφορική παράδοση. Το καθεστώς του Μουσολίνι ανέκοψε με σειρά απαγορεύσεων την εκμάθηση της ελληνικής και οι κάτοικοι των χωριών αυτών, πιεζόμενοι και από άλλους παράγοντες, έπαυσαν να μιλούν τη γλώσσα των πατέρων τους. Αλλά και το Griko θεωρείτο ως η κατ' εξοχήν γλώσσα των φτωχών, των βοσκών, των γεωργών ή των αγραμμάτων και όσοι νόμιζαν ότι έγιναν πλούσιοι ή μορφώθηκαν, δεν τη μιλούσαν για να μη τους θεωρήσουν οι άλλοι καθυστερημένους και τους κακοχαρακτηρίσουν.
Η ποίηση, η μουσική και κάθε είδος έκφρασης των Σαλεντίνων είναι ένας άκρατος και αστείρευτος λυρισμός. Η κλίση προς την ποιητική έκφραση του λόγου παραμένει μέχρι σήμερα σύμφυτη στην ιδιοσυγκρασία των Ελληνόφωνων της Κάτω Ιταλίας. Η έντεχνη ποίηση είναι αξιοθαύμαστη για το υψηλό επίπεδο τέχνης του λόγου, ενώ η λαϊκή ποίηση, χωρίς να στερείται αισθητικής ποιότητας, παρουσιάζει περισσότερο ιστορικό και λαογραφικό ενδιαφέρον, καθώς και γενικότερα από άποψη κοινωνικής ανθρωπολογίας. Εκτός της γλώσσας, η γλυκιά και νοσταλγική μουσική του Σαλέντο φαίνεται απλή και αρμονική. Οι ήχοι της σε γαληνεύουν, σε χαροποιούν και οι επαναστατικά χαρμόσυνοι ήχοι της Ταραντέλας ενθουσιάζουν μέχρι παραληρήματος ή παροξυσμού. Ο ρυθμός των τραγουδιών μπορεί να είναι γρήγορος και εορταστικός, αλλά μελωδικά αργός και κατανυκτικός.
ΤΑΤΙΑΝΑ ΡΟΚΟΥ
Όσο το μάτι απομακρύνεται από το γαλάζιο της Αδριατικής, πέρα από τις πόλεις-λιμάνια του Μπάρι και του Μπρίντεζι, κυριαρχεί το καταπράσινο (ακόμη και το Δεκέμβριο) «χαλί» της σαλεντίνικης υπαίθρου. Ελαιόδεντρα, αμπέλια, αμυγδαλιές και πορτοκαλαιώνες «φωνάζουν» ότι βρισκόμαστε σε μεσογειακή γη. Τα χωριά (οι Ιταλοί θεωρούν ως χωριά αστικά κέντρα έως και 35.000 κατοίκων) διαδέχονται το ένα το άλλο, διασκορπισμένα στην περιοχή της Απουλίας (Puglia).
Καθώς προχωρούμε όλο και βαθύτερα στην περιοχή του Σαλέντο, οι περίφημοι τρούλοι (trulli) κάνουν την εμφάνισή τους δεξιά και αριστερά του δρόμου. Τα οικήματα -η προέλευση των οποίων ανάγεται κάπου στον 16ο αι.- είναι σχεδόν τετράγωνα ή ορθογώνια, με τοίχους πάχους από 80 εκατ. έως 2,70 μ., ενώ η στέγη έχει πέτρινη κωνική μορφή, με σύμβολα ζωγραφισμένα με κιμωλία στις στέγες. Το αξιοσημείωτο είναι ότι για την όλη κατασκευή δεν έχει χρησιμοποιηθεί λάσπη, κονίαμα ή οποιοδήποτε άλλο συνδετικό υλικό.
Ο μεγαλύτερος αριθμός τρούλων (1.000 περίπου) βρίσκονται στο Αλμπερομπέλο (Alberobello). Η ονομασία προέρχεται μάλλον επειδή η περιοχή της Απουλίας απέκρουε συχνά επιδρομές επίδοξων κατακτητών, κυρίως Τούρκων, και ήταν κατάφυτη με δέντρα. Έτσι, το όνομα προέκυψε από το λατινικό Sylva Arboris Belli, το «Δάσος με τα Δέντρα του Πολέμου».
Σήμερα, αρκετοί από τους τρούλους φιλοξενούν τουριστικά καταστήματα με παραδοσιακά προϊόντα, όπως κρασί, λάδι, χειροποίητα ζυμαρικά, αμυγδαλωτά και κεντήματα. Η ιταλική κυβέρνηση έχει από το 1930 ανακηρύξει το Aλμπερομπέλο ως Εθνικό Μνημείο, ενώ από το 1996 η πόλη συμπεριλαμβάνεται στα Μνημεία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Παιρνώντας το Μπρίντεζι και το Λέτσε, ο δρόμος οδηγεί στο Κοριλιάνο ντ' Οτραντο (Corigliano d'Otranto), μια από τις εννέα ελληνόφωνες κωμοπόλεις στην επαρχία της Απουλίας στην Κάτω Ιταλία, που συγκροτούν την Γκρετσία Σαλεντίνα (Grecia Salentina). Η πόλη ιδρύθηκε από τους Βυζαντινούς τον 6ο αιώνα και σήμερα αριθμεί 5.000 κατοίκους. Μάλιστα, ήταν από τα τελευταία προπύργια της Ορθοδοξίας (μέχρι και τον 17ο αι.).
Κοντά στο Κοριλιάνο από τον 10ο αι. υπήρχε το μοναστήρι του Αγ. Νικολάου, το οποίο υπήρξε κέντρο μεγάλης ανάπτυξης μέχρι τον 15ο αι. και εκεί διδάσκονταν αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, ενώ αποτελούσε και μέρος αναπαραγωγής αρχαίων συγγραμμάτων από τους μοναχούς.
Τα σημαντικότερα μνημεία του Κοριλιάνο ντ' Οτραντο είναι το Παλάτι Κόμι και το Παρεκκλήσιο της Κυρίας των Αγγέλων του 15ου αι. Κορυφαίο δείγμα της τοπικής αρχιτεκτονικής αποτελεί το Κάστρο του Κοριλιάνο (Castello de monti), όπου το 1480 αντιμετωπίστηκε επίθεση των Τούρκων. Το Κάστρο χτίστηκε το 1465, σε τετραγωνισμένο σχέδιο, με στρογγυλούς πύργους στις τέσσερις γωνίες του. Η πρόσοψή του, που ανακαινίστηκε το 1667, διακοσμείται από ανθρώπινες και ανθρωπόμορφες φιγούρες, που συμβολίζουν είτε διάφορα σημαντικά πρόσωπα της εποχής είτε μερικές από τις αρετές των ανθρώπων.
Οι υπόλοιπες κωμοπόλεις / χωριά της Γκρετσία Σαλεντίνα είναι η Sternatia, το Martignano, η Calimera, το Soleto, το Zollino, το Martano, το Castrignano dei Greci και το Melpignano.
Οι Ελληνόφωνοι της Κάτω Ιταλίας ανέρχονται σε 40.000 περίπου (5.000 στην Καλαβρία και 35.00 στο Σαλέντο). Οι δύο περιοχές απέχουν μεταξύ τους γύρω στα 600 χλμ., έχουν πολύ μικρή επαφή και σχεδόν καθόλου πολιτιστικές και εμπορικές συναλλαγές. Πριν 100 χρόνια, οι περισσότεροι δεν ήξεραν καθόλου Ιταλικά και αριθμούσαν περίπου 200.000.
Τα μέλη της ελληνόφωνης μειονότητας, οι λεγόμενοι Γκρεκάνοι, βοηθούμενοι και από τη φυσική, λόγω της ορεινής διαμόρφωσης του τοπίου, απομόνωση των χωριών τους, διατηρούν μέχρι σήμερα τις παραδόσεις, τους θρύλους, τις μουσικές και τα τραγούδια τους, και προστατεύονται από το ιταλικό σύνταγμα. Τα δε «γκρεκάνικα», μια γλώσσα που αποτελεί στην ουσία διασταύρωση της αρχαίας δωρικής διαλέκτου με τη βυζαντινή «κοινή», κυριαρχούσαν στη νότια Καλαβρία μέχρι και το 15ο αι. Οι Ελληνόφωνοι ονομάζουν τους εαυτούς τους Griko. Το ιδίωμά τους λέγεται Grecanico στην Καλαβρία και Griko στην Απουλία, ενώ γράφουν τις ελληνικές λέξεις με λατινικούς χαρακτήρες.
Τον 19ο αι. το ελληνικό ιδίωμα συνέχιζε να χρησιμοποιείται από το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού, ιδιαίτερα από τους αγρότες, παρ' ότι ήταν και είναι γλώσσα που μεταδιδόταν και μεταδίδεται μόνο με την προφορική παράδοση. Το καθεστώς του Μουσολίνι ανέκοψε με σειρά απαγορεύσεων την εκμάθηση της ελληνικής και οι κάτοικοι των χωριών αυτών, πιεζόμενοι και από άλλους παράγοντες, έπαυσαν να μιλούν τη γλώσσα των πατέρων τους. Αλλά και το Griko θεωρείτο ως η κατ' εξοχήν γλώσσα των φτωχών, των βοσκών, των γεωργών ή των αγραμμάτων και όσοι νόμιζαν ότι έγιναν πλούσιοι ή μορφώθηκαν, δεν τη μιλούσαν για να μη τους θεωρήσουν οι άλλοι καθυστερημένους και τους κακοχαρακτηρίσουν.
Η ποίηση, η μουσική και κάθε είδος έκφρασης των Σαλεντίνων είναι ένας άκρατος και αστείρευτος λυρισμός. Η κλίση προς την ποιητική έκφραση του λόγου παραμένει μέχρι σήμερα σύμφυτη στην ιδιοσυγκρασία των Ελληνόφωνων της Κάτω Ιταλίας. Η έντεχνη ποίηση είναι αξιοθαύμαστη για το υψηλό επίπεδο τέχνης του λόγου, ενώ η λαϊκή ποίηση, χωρίς να στερείται αισθητικής ποιότητας, παρουσιάζει περισσότερο ιστορικό και λαογραφικό ενδιαφέρον, καθώς και γενικότερα από άποψη κοινωνικής ανθρωπολογίας. Εκτός της γλώσσας, η γλυκιά και νοσταλγική μουσική του Σαλέντο φαίνεται απλή και αρμονική. Οι ήχοι της σε γαληνεύουν, σε χαροποιούν και οι επαναστατικά χαρμόσυνοι ήχοι της Ταραντέλας ενθουσιάζουν μέχρι παραληρήματος ή παροξυσμού. Ο ρυθμός των τραγουδιών μπορεί να είναι γρήγορος και εορταστικός, αλλά μελωδικά αργός και κατανυκτικός.
ΤΑΤΙΑΝΑ ΡΟΚΟΥ
Magna Grecia
Οι μελετητές έχουν πιστοποιήσει την ύπαρξη περιφερειακού δρόμου κατά μήκος των ακτών του νότιου άκρου της Καλαβρίας, που ονομάζεται μέχρι σήμερα dromos (από τον ελληνικό δρόμο), όρο που από τον 4ο αιώνα σημαίνει εδώ τη σύνδεση των πόλεων σε όλη την κατοικημένη παραλιακή ζώνη. Από όλες τις απόψεις που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί- μερικές από τις οποίες θεωρούν την ελληνική εγκατάσταση στις ακτές της Καλαβρίας γεγονός της Βυζαντινής εποχής - επικρατεί η θεωρία του καθηγητή Gerhard Rohlfs ότι αυτοί οι πληθυσμοί είναι η φυσική συνέχεια των αποικιών της Μεγάλης Ελλάδας, της Magna Grecia.
Όσον αφορά τους λόγους που προκάλεσαν τη συρρίκνωση του ελληνικού στοιχείου και τη σταδιακή «απώλεια» στοιχείων του γλωσσικού ιδιώματος των Γκρεκάνων , μελετητές αναφέρονται σε αίτια κοινωνικά, οικονομικά και θρησκευτικά, αλλά και σε φυσικά φαινόμενα, που προκάλεσαν τη διάλυση ορισμένων γκρεκάνικων κέντρων. Ο ελληνικός πληθυσμός στην Κάτω Ιταλία άρχισε να υφίσταται πλήγματα από το πρώτο μισό του 16ου αιώνα , όταν το υφιστάμενο θρησκευτικό στάτους εκτοπίστηκε από τον Καθολικισμό. Νωρίτερα είχε επέλθει η τεράστια κρίση στην αγροτική οικονομία.
Με την ένωση της Ιταλίας η αστική και η ανώτερη τάξη εγκαταλείπει την ελληνική κουλτούρα, θεωρώντας ότι αυτή αφορά εμιγκρέδες, φτωχούς αγρότες και βοσκούς. Η περιφρόνηση αυτή μαζί με το κύμα μετανάστευσης που έπληξε κυρίως το ιταλικό Νότο, ‘έδωσε ισχυρό κτύπημα στη γκρεκάνικη γλώσσα, εξασθενίζοντας την περηφάνια των ελληνοφώνων που την διατηρούσαν από «κύρη σε παιντιά» και από στόμα σε στόμα, από γενιά σε γενιά.
Ήδη τις τελευταίες δεκαετίες, έχει παρατηρηθεί μια αξιοπρόσεκτη μετακίνηση αγροτικών πληθυσμών στο αστικό κέντρο, το Reggio di Calabria (Ρώγιο της Καλαβρίας). Αυτοί ίδρυσαν μια κοινότητα ελληνοφώνων και με ενώσεις και συλλόγους προσπαθούν με κάθε τρόπο να σώσουν γλώσσα και παραδόσεις, κατά κανόνα χωρίς βοήθεια από τις επίσημες ελληνικές διπλωματικές υπηρεσίες, απολαμβάνοντας συχνά μόνο την αδιαφορία τους, αλλά και την πλήρη αδιαφορία του επίσημου κράτους της μητέρας πατρίδας.
«Εμείς είμαστε οι Γκρέτσι»
Το χωριό Καλημέρα του νομού Λέισε, στην ελληνόφωνη περιοχή της Απουλίας, δεν κρατά αναλλοίωτο μόνο το ελληνικό του όνομα. Η γκρεκάνικη γλώσσα διατηρεί μέχρι σήμερα στις ελληνικές λέξεις στοιχεία του πολιτισμού που 25 αιώνες πριν ανέπτυξε εδώ η Magna Grecia.
Ο δάσκαλος Ερνέστο Αντρίλε, η γυναίκα του Ρόζα, η κυρία Τσεζαρίνα Διμίτρι μιλούν και τραγουδούν γκρεκάνικα, λένε για τα παιδιά τους « έχω μια γυναίκα και ένα άνθρωπο» η « ένα παιδί και μια θυγατέρα», αλλά δεν ταξιδεύουν στην Ελλάδα γιατί η « η Γκρέτσια είναι ετούτη και εμείς είμαστε οι Γκρέτσοι». Λένε «πολεμώ» αντί δουλεύω, αφού η σκληρή δουλειά ήταν για αυτούς αληθινός πόλεμος, λένε «μάνα» τη μάνα , «γκινέκα» τη γυναίκα, «τρανό» τον μεγάλο, «όρνιθα» την κότα, «άμυαλο» το μυαλό, «κάρντια» την καρδιά, «κρυσάφι» το χρυσάφι, «γκιτονιά» τη γειτονιά, «αλέτορα» το κόκκορα, «αλουπούντα» την αλεπού, «αίγα» την κατσίκα , «άλατρο» το αλέτρι, ¨μασέρι» το μαχαίρι, «πέλαγκο» το πέλαγος. Βαφτίζουν τα παιδιά Fillipo, Constantino, Pascali, Petro. Χαιρετούν με kalimera η Kalispera. Κρατούν τα ονόματα των μηνών ελληνικά. Ελληνικά ονόματα έχουν και μερικά από τα χωριά τους. Μέχρι σήμερα υπάρχει το χωριό Καστρινιάνο ντέι Γκρέτσι ( Καστράκι των Ελλήνων), το Μαρτινιάνο, το Σολέτο η Στερναντία, το Τσαλίνο, το Κοριλιάνο, το Μελπιάνο. Έξω από το χωριό Μαρτινιάνο, η επιγραφή λέει στα ελληνικά με λατινικούς χαρακτήρες το χαρακτηριστικό Kalos Ilthate.
« Το χωριό μου τέσσερα σπίτια και δύο δρομάκια. Το χωριό μου τέσσερα σπίτια και ντίο στραντούνε. Αυτό είναι το χωριό μου», λέει ο Γκρεκάνος ποιητής. Και ένας άλλος τραγουδά για το μεγάλο ρέμα που τους πήρε η Ελλάδα». «Ito magko rcino rema ti maw epire stin Elada». Στην Καλαβρία και στο Οτράντο οι νέες γενιές των Ελληνοφώνων αρχίζουν να συνειδητοποιούν πως οι ρίζες τους βρίσκονται στην άλλη πλευρά του Ιονίου. Μετά από καταπίεση αιώνων αρχίζουν να αναζητούν επαφή με τα αδέλφια τους και να εκφράζουν με περηφάνια την καταγωγή τους.
Ο αντιδήμαρχος της Καλημέρα Φεράντο Γκαιτάνι διευκρινίζει ότι η διδασκαλία της γκρεκάνικης γλώσσας στα χωριά διακόπηκε από την εποχή της χούντας στην Ελλάδα. Σήμερα δεν υπάρχουν πια δάσκαλοι γκρεκάνικων εκεί, αλλά και η μετάκληση δασκάλων από την Ελλάδα δεν είναι απλή υπόθεση, αφού οι τελευταίοι οι τελευταίοι αγνοούν τα γκρεκάνικα.
Γαλετσιάνο
Το Γαλετσιάνο είναι ένα μικρό χωριό στην Ιωνική ακτή της Καλαβρίας. Ανήκει στον Δήμο του Κοντοφούρι και είναι η ακρόπολη των Γκρεκάνων, το τελευταίο ακροπύργιο του Ελληνισμού της Μεγάλης Ελλάδας.
Ο πληθυσμός του φτάνει τους 300 περίπου κατοίκους. Πολλοί από αυτούς μιλούν ακόμη το ιδιότυπο ιδίωμα της γκρεκάνικης γλώσσας , χρησιμοποιώντας αρχαιοελληνικούς όρους που χάθηκαν πια και από την ίδια την Ελλάδα> Μόνο που τώρα πια όσοι κατοικούν στο Γαλετσιάνο είναι λίγες; οικογένειες ηλικιωμένων αγροτών.
Στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη Βαπτιστή που δεσπόζει στην κεντρική πλατεία του Γαλετσιάνου, ένας παπάς λειτουργεί μια φορά την εβδομάδα τη λατινική λειτουργία. Η ορθόδοξη εκκλησία καταργήθηκε το 1756 από τον επίσκοπο του Βούα. Μέχρι σήμερα όμως μια φορά το χρόνο ανεβαίνει και λειτουργεί στην εκκλησία μια λειτουργία ορθόδοξη βυζαντινή. « Κι εκείνη την ημέρα το χωριό είναι όλο στην εκκλησία. Σαν έρχεται ο παπάς να πει τη λειτουργία την καθολική είναι μόνο τέσσερες δεσποινίδες και πέντε παιδιά».
Όλα αυτά, αλλά και η συγκίνηση που νιώθουν για ότι αφορά την Ελλάδα κάνουν τον F. Condemi να πει: « Εγώ πιστεύω ότι έχομε το ίδιο αίμα. Κι αυτό είναι το πράμα. Όχι η γλώσσα μοναχή. Γιατί και χωρίς γλώσσα δύο άνθρωποι μπορούν να μιλάουσι. Η γλώσσα μας έχει να ζει!»
Από το τελευταίο προπύργιο των Γκρεκάνων, το Ρηχούδι (Ρογούδι) - ένα χωριό σαν σκηνικό- το βέβαιο ότι κατοικήθηκε από τον 11ο αιώνα και το 1624 πουλήθηκε στη Σκύλλα παραμένοντας στην κυριαρχία της μέχρι το 1806. Έζησε στιγμές «έξαψης» και πλούτου αλλά η μοίρα του ήταν να εξαφανιστεί . Υπήρξε εξαιρετικά άτυχο, αφού οι κάτοικοι του αναγκάστηκαν να το εγκαταλείψουν και να κατεβούν στη θάλασσα μετά από μεγάλες πλημμύρες και κατολισθήσεις που κατέστρεψαν το χωριό τους. Και αυτοί όπως και άλλοι Γκρεκάνοι από το χωριό Βούα, το γιαλό του Βούα, το Κοντοφούρι (κοντοχώρι), το Ροκαφόρτε ντελ Γκρέκο ( το Βούι), προσπαθούν να διατηρήσουν τα στοιχεία της ελληνικής γλώσσας συστήνοντας ενώσεις ελληνικής λογοτεχνίας, ομάδες χορευτικές και μουσικές, γκρεκάνικα φεστιβάλ, ενώ δεν λείπει και η λογοτεχνική και ποιητική παραγωγή. «Από το χωριό του Ρηχουδιού είμαι», θα μας πει ο Λορέντζο Τζεβετιέρι, « μα είμαστε όλοι μια, έχομεν τη γλώσσα μια, οι παππούδοι μου ήσαν Έλληνοι, εγώ εγεννήθην στην Ελλάδα, στ’ αδελφάδια...»
Καταλαβαίνει κανείς, μετά από όσα είπαμε, τι σημαίνει για τους ελληνόφωνους της Καλαβρίας - αυτούς που το ιταλικό κράτος ουδέποτε πρόσεξε, ενώ η ελληνική μητρόπολη παντελώς αγνόησε, αυτούς για τους οποίους οι διπλωματικές υπηρεσίες εντελώς αδιαφόρησαν - όταν κάποιοι από την Ελλάδα σπεύδουν να τους επισκεφτούν, φορτωμένοι μάλιστα δώρα, κυρίως για τα παιδιά, βιβλία, τετράδια, γραφική ύλη, όλα δωρεές ιδιωτών.
Όμως το ίδια εύκολα μπορεί κανείς να καταλάβει τα συναισθήματα όλων, Ελλαδιτών και Γκρεκάνων, όταν το τραγούδι Μακεδονία ξακουστή ακούγεται στην πλατεία Γαλετσιάνου και αντηχεί στις πλαγιές του όρους Ασπρομόντε, κάτω από την ελληνική σημαία
Όμως είναι σαφές πως κάθε προσπάθεια και συνδρομή προς τους ελληνόφωνους της Κάτω Ιταλίας δεν μπορεί να επαφίεται στις καλοπροαίρετες έστω προθέσεις οιουδήποτε ιδιωτικού φορέα, στις στιγμιαίες «ανάσες» ζωής και παρηγοριάς για τους Γκρεκάνους της Απουλίας και της Καλαβρίας . Η ελληνική πολιτεία, που μέχρι σήμερα απέχει από κάθε πρωτοβουλία ενίσχυσης, συντήρησης, διάσωσης και προβολής του γκρεκάνικού πολιτισμού, οφείλει πλέον να αφυπνιστεί, να ενδιαφερθεί ουσιαστικά, να παράσχει κάθε υλική και ηθική συμπαράσταση στους ανθρώπους που πιστεύουν και κραυγάζουν πως είναι «Έλληνοι», να συνδράμει με κάθε μέσο και με τις διπλωματικές υπηρεσίες, αλλά και δια των υπηρεσιών του Υπουργείου Εξωτερικών τους Γκρεκάνους στα προβλήματα τους.
Τα ελληνικά πανεπιστήμια οφείλουν να ασχοληθούν συστηματικά με τη γκρεκάνικη γλώσσα, στέλνοντας επιτόπου έμπειρους και δοκιμασμένους γλωσσολόγους, που θα καταγράψουν και θα μελετήσουν το τοπικό ιδίωμα, βοηθώντας στον εμπλουτισμό και τη διάσωση του.
Το Υπουργείο παιδείας οφείλει να ξαναστείλει στην Καλαβρία δασκάλους και καθηγητές που θα αναλάβουν το μεγάλο έργο να διατηρήσουν ζωντανή της ελληνική γλώσσα στα απιδιά των ελληνοφώνων. Οφείλει ακόμη να φροντίσει την έκδοση βιβλίων στο ιδιότυπο γλωσσικό ιδίωμα της γκρεκάνικής , κάτι που πολύ θα βοηθήσει στη διάσωση της γλώσσας. Το Υπουργείο Οικονομικών οφείλει μέσα από διακρατικές σχέσεις με την Ιταλία να συνδράμει στα άλλα μεγάλα προβλήματα των χωρών της Γκρεκάνικης κουλτούρας, την οποία άλλωστε ο Ιταλικός επαρκώς εκμεταλλεύεται. Τέλος το Υπουργείο Πολιτισμού οφείλει να μεριμνήσει για συστηματικές πολιτιστικές ανταλλαγές μεταξύ της μητροπολιτικής Ελλάδας και των ελληνόφωνων χωριών έτσι ώστε να ενισχυθούν οι δεσμοί, να αμβλυνθούν οι διαφορές και να διαπιστωθούν τα στοιχεία της κοινής ελληνικής παράδοσης, του ελλαδίτικου και γκρεκάνικου πολιτισμού.
Όσον αφορά τους λόγους που προκάλεσαν τη συρρίκνωση του ελληνικού στοιχείου και τη σταδιακή «απώλεια» στοιχείων του γλωσσικού ιδιώματος των Γκρεκάνων , μελετητές αναφέρονται σε αίτια κοινωνικά, οικονομικά και θρησκευτικά, αλλά και σε φυσικά φαινόμενα, που προκάλεσαν τη διάλυση ορισμένων γκρεκάνικων κέντρων. Ο ελληνικός πληθυσμός στην Κάτω Ιταλία άρχισε να υφίσταται πλήγματα από το πρώτο μισό του 16ου αιώνα , όταν το υφιστάμενο θρησκευτικό στάτους εκτοπίστηκε από τον Καθολικισμό. Νωρίτερα είχε επέλθει η τεράστια κρίση στην αγροτική οικονομία.
Με την ένωση της Ιταλίας η αστική και η ανώτερη τάξη εγκαταλείπει την ελληνική κουλτούρα, θεωρώντας ότι αυτή αφορά εμιγκρέδες, φτωχούς αγρότες και βοσκούς. Η περιφρόνηση αυτή μαζί με το κύμα μετανάστευσης που έπληξε κυρίως το ιταλικό Νότο, ‘έδωσε ισχυρό κτύπημα στη γκρεκάνικη γλώσσα, εξασθενίζοντας την περηφάνια των ελληνοφώνων που την διατηρούσαν από «κύρη σε παιντιά» και από στόμα σε στόμα, από γενιά σε γενιά.
Ήδη τις τελευταίες δεκαετίες, έχει παρατηρηθεί μια αξιοπρόσεκτη μετακίνηση αγροτικών πληθυσμών στο αστικό κέντρο, το Reggio di Calabria (Ρώγιο της Καλαβρίας). Αυτοί ίδρυσαν μια κοινότητα ελληνοφώνων και με ενώσεις και συλλόγους προσπαθούν με κάθε τρόπο να σώσουν γλώσσα και παραδόσεις, κατά κανόνα χωρίς βοήθεια από τις επίσημες ελληνικές διπλωματικές υπηρεσίες, απολαμβάνοντας συχνά μόνο την αδιαφορία τους, αλλά και την πλήρη αδιαφορία του επίσημου κράτους της μητέρας πατρίδας.
«Εμείς είμαστε οι Γκρέτσι»
Το χωριό Καλημέρα του νομού Λέισε, στην ελληνόφωνη περιοχή της Απουλίας, δεν κρατά αναλλοίωτο μόνο το ελληνικό του όνομα. Η γκρεκάνικη γλώσσα διατηρεί μέχρι σήμερα στις ελληνικές λέξεις στοιχεία του πολιτισμού που 25 αιώνες πριν ανέπτυξε εδώ η Magna Grecia.
Ο δάσκαλος Ερνέστο Αντρίλε, η γυναίκα του Ρόζα, η κυρία Τσεζαρίνα Διμίτρι μιλούν και τραγουδούν γκρεκάνικα, λένε για τα παιδιά τους « έχω μια γυναίκα και ένα άνθρωπο» η « ένα παιδί και μια θυγατέρα», αλλά δεν ταξιδεύουν στην Ελλάδα γιατί η « η Γκρέτσια είναι ετούτη και εμείς είμαστε οι Γκρέτσοι». Λένε «πολεμώ» αντί δουλεύω, αφού η σκληρή δουλειά ήταν για αυτούς αληθινός πόλεμος, λένε «μάνα» τη μάνα , «γκινέκα» τη γυναίκα, «τρανό» τον μεγάλο, «όρνιθα» την κότα, «άμυαλο» το μυαλό, «κάρντια» την καρδιά, «κρυσάφι» το χρυσάφι, «γκιτονιά» τη γειτονιά, «αλέτορα» το κόκκορα, «αλουπούντα» την αλεπού, «αίγα» την κατσίκα , «άλατρο» το αλέτρι, ¨μασέρι» το μαχαίρι, «πέλαγκο» το πέλαγος. Βαφτίζουν τα παιδιά Fillipo, Constantino, Pascali, Petro. Χαιρετούν με kalimera η Kalispera. Κρατούν τα ονόματα των μηνών ελληνικά. Ελληνικά ονόματα έχουν και μερικά από τα χωριά τους. Μέχρι σήμερα υπάρχει το χωριό Καστρινιάνο ντέι Γκρέτσι ( Καστράκι των Ελλήνων), το Μαρτινιάνο, το Σολέτο η Στερναντία, το Τσαλίνο, το Κοριλιάνο, το Μελπιάνο. Έξω από το χωριό Μαρτινιάνο, η επιγραφή λέει στα ελληνικά με λατινικούς χαρακτήρες το χαρακτηριστικό Kalos Ilthate.
« Το χωριό μου τέσσερα σπίτια και δύο δρομάκια. Το χωριό μου τέσσερα σπίτια και ντίο στραντούνε. Αυτό είναι το χωριό μου», λέει ο Γκρεκάνος ποιητής. Και ένας άλλος τραγουδά για το μεγάλο ρέμα που τους πήρε η Ελλάδα». «Ito magko rcino rema ti maw epire stin Elada». Στην Καλαβρία και στο Οτράντο οι νέες γενιές των Ελληνοφώνων αρχίζουν να συνειδητοποιούν πως οι ρίζες τους βρίσκονται στην άλλη πλευρά του Ιονίου. Μετά από καταπίεση αιώνων αρχίζουν να αναζητούν επαφή με τα αδέλφια τους και να εκφράζουν με περηφάνια την καταγωγή τους.
Ο αντιδήμαρχος της Καλημέρα Φεράντο Γκαιτάνι διευκρινίζει ότι η διδασκαλία της γκρεκάνικης γλώσσας στα χωριά διακόπηκε από την εποχή της χούντας στην Ελλάδα. Σήμερα δεν υπάρχουν πια δάσκαλοι γκρεκάνικων εκεί, αλλά και η μετάκληση δασκάλων από την Ελλάδα δεν είναι απλή υπόθεση, αφού οι τελευταίοι οι τελευταίοι αγνοούν τα γκρεκάνικα.
Γαλετσιάνο
Το Γαλετσιάνο είναι ένα μικρό χωριό στην Ιωνική ακτή της Καλαβρίας. Ανήκει στον Δήμο του Κοντοφούρι και είναι η ακρόπολη των Γκρεκάνων, το τελευταίο ακροπύργιο του Ελληνισμού της Μεγάλης Ελλάδας.
Ο πληθυσμός του φτάνει τους 300 περίπου κατοίκους. Πολλοί από αυτούς μιλούν ακόμη το ιδιότυπο ιδίωμα της γκρεκάνικης γλώσσας , χρησιμοποιώντας αρχαιοελληνικούς όρους που χάθηκαν πια και από την ίδια την Ελλάδα> Μόνο που τώρα πια όσοι κατοικούν στο Γαλετσιάνο είναι λίγες; οικογένειες ηλικιωμένων αγροτών.
Στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη Βαπτιστή που δεσπόζει στην κεντρική πλατεία του Γαλετσιάνου, ένας παπάς λειτουργεί μια φορά την εβδομάδα τη λατινική λειτουργία. Η ορθόδοξη εκκλησία καταργήθηκε το 1756 από τον επίσκοπο του Βούα. Μέχρι σήμερα όμως μια φορά το χρόνο ανεβαίνει και λειτουργεί στην εκκλησία μια λειτουργία ορθόδοξη βυζαντινή. « Κι εκείνη την ημέρα το χωριό είναι όλο στην εκκλησία. Σαν έρχεται ο παπάς να πει τη λειτουργία την καθολική είναι μόνο τέσσερες δεσποινίδες και πέντε παιδιά».
Όλα αυτά, αλλά και η συγκίνηση που νιώθουν για ότι αφορά την Ελλάδα κάνουν τον F. Condemi να πει: « Εγώ πιστεύω ότι έχομε το ίδιο αίμα. Κι αυτό είναι το πράμα. Όχι η γλώσσα μοναχή. Γιατί και χωρίς γλώσσα δύο άνθρωποι μπορούν να μιλάουσι. Η γλώσσα μας έχει να ζει!»
Από το τελευταίο προπύργιο των Γκρεκάνων, το Ρηχούδι (Ρογούδι) - ένα χωριό σαν σκηνικό- το βέβαιο ότι κατοικήθηκε από τον 11ο αιώνα και το 1624 πουλήθηκε στη Σκύλλα παραμένοντας στην κυριαρχία της μέχρι το 1806. Έζησε στιγμές «έξαψης» και πλούτου αλλά η μοίρα του ήταν να εξαφανιστεί . Υπήρξε εξαιρετικά άτυχο, αφού οι κάτοικοι του αναγκάστηκαν να το εγκαταλείψουν και να κατεβούν στη θάλασσα μετά από μεγάλες πλημμύρες και κατολισθήσεις που κατέστρεψαν το χωριό τους. Και αυτοί όπως και άλλοι Γκρεκάνοι από το χωριό Βούα, το γιαλό του Βούα, το Κοντοφούρι (κοντοχώρι), το Ροκαφόρτε ντελ Γκρέκο ( το Βούι), προσπαθούν να διατηρήσουν τα στοιχεία της ελληνικής γλώσσας συστήνοντας ενώσεις ελληνικής λογοτεχνίας, ομάδες χορευτικές και μουσικές, γκρεκάνικα φεστιβάλ, ενώ δεν λείπει και η λογοτεχνική και ποιητική παραγωγή. «Από το χωριό του Ρηχουδιού είμαι», θα μας πει ο Λορέντζο Τζεβετιέρι, « μα είμαστε όλοι μια, έχομεν τη γλώσσα μια, οι παππούδοι μου ήσαν Έλληνοι, εγώ εγεννήθην στην Ελλάδα, στ’ αδελφάδια...»
Καταλαβαίνει κανείς, μετά από όσα είπαμε, τι σημαίνει για τους ελληνόφωνους της Καλαβρίας - αυτούς που το ιταλικό κράτος ουδέποτε πρόσεξε, ενώ η ελληνική μητρόπολη παντελώς αγνόησε, αυτούς για τους οποίους οι διπλωματικές υπηρεσίες εντελώς αδιαφόρησαν - όταν κάποιοι από την Ελλάδα σπεύδουν να τους επισκεφτούν, φορτωμένοι μάλιστα δώρα, κυρίως για τα παιδιά, βιβλία, τετράδια, γραφική ύλη, όλα δωρεές ιδιωτών.
Όμως το ίδια εύκολα μπορεί κανείς να καταλάβει τα συναισθήματα όλων, Ελλαδιτών και Γκρεκάνων, όταν το τραγούδι Μακεδονία ξακουστή ακούγεται στην πλατεία Γαλετσιάνου και αντηχεί στις πλαγιές του όρους Ασπρομόντε, κάτω από την ελληνική σημαία
Όμως είναι σαφές πως κάθε προσπάθεια και συνδρομή προς τους ελληνόφωνους της Κάτω Ιταλίας δεν μπορεί να επαφίεται στις καλοπροαίρετες έστω προθέσεις οιουδήποτε ιδιωτικού φορέα, στις στιγμιαίες «ανάσες» ζωής και παρηγοριάς για τους Γκρεκάνους της Απουλίας και της Καλαβρίας . Η ελληνική πολιτεία, που μέχρι σήμερα απέχει από κάθε πρωτοβουλία ενίσχυσης, συντήρησης, διάσωσης και προβολής του γκρεκάνικού πολιτισμού, οφείλει πλέον να αφυπνιστεί, να ενδιαφερθεί ουσιαστικά, να παράσχει κάθε υλική και ηθική συμπαράσταση στους ανθρώπους που πιστεύουν και κραυγάζουν πως είναι «Έλληνοι», να συνδράμει με κάθε μέσο και με τις διπλωματικές υπηρεσίες, αλλά και δια των υπηρεσιών του Υπουργείου Εξωτερικών τους Γκρεκάνους στα προβλήματα τους.
Τα ελληνικά πανεπιστήμια οφείλουν να ασχοληθούν συστηματικά με τη γκρεκάνικη γλώσσα, στέλνοντας επιτόπου έμπειρους και δοκιμασμένους γλωσσολόγους, που θα καταγράψουν και θα μελετήσουν το τοπικό ιδίωμα, βοηθώντας στον εμπλουτισμό και τη διάσωση του.
Το Υπουργείο παιδείας οφείλει να ξαναστείλει στην Καλαβρία δασκάλους και καθηγητές που θα αναλάβουν το μεγάλο έργο να διατηρήσουν ζωντανή της ελληνική γλώσσα στα απιδιά των ελληνοφώνων. Οφείλει ακόμη να φροντίσει την έκδοση βιβλίων στο ιδιότυπο γλωσσικό ιδίωμα της γκρεκάνικής , κάτι που πολύ θα βοηθήσει στη διάσωση της γλώσσας. Το Υπουργείο Οικονομικών οφείλει μέσα από διακρατικές σχέσεις με την Ιταλία να συνδράμει στα άλλα μεγάλα προβλήματα των χωρών της Γκρεκάνικης κουλτούρας, την οποία άλλωστε ο Ιταλικός επαρκώς εκμεταλλεύεται. Τέλος το Υπουργείο Πολιτισμού οφείλει να μεριμνήσει για συστηματικές πολιτιστικές ανταλλαγές μεταξύ της μητροπολιτικής Ελλάδας και των ελληνόφωνων χωριών έτσι ώστε να ενισχυθούν οι δεσμοί, να αμβλυνθούν οι διαφορές και να διαπιστωθούν τα στοιχεία της κοινής ελληνικής παράδοσης, του ελλαδίτικου και γκρεκάνικου πολιτισμού.
Σαν σήμερα
Γεγονότα
1821 - Ομάδα Ελλήνων αγωνιστών, με επικεφαλής τον Οδυσσέα Ανδρούτσο, στη Γραβιά του Παρνασσού, ανακόπτει την πορεία 8.000 Τούρκων στρατιωτών προς την Άμφισσα.
1902 - Εκρήγνυται το ηφαίστειο Πελέ στη νήσο Μαρτινίκα, παρασύροντας στο θάνατο 30.000 ανθρώπους.
1914 - Ιδρύεται η κινηματογραφική εταιρία Paramount Pictures.
1933 - Ο Μαχάτμα Γκάντι ξεκινά απεργία πείνας 21 ημερών, για να διαμαρτυρηθεί για την καταπίεση των Ινδών από την Αγγλία.
1945 - Η ναζιστική Γερμανία παραδίδεται άνευ όρων στις ΗΠΑ. Τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη.
1945 - Ο γαλλικός στρατός σκοτώνει χιλιάδες πολίτες κατά τη Σφαγή του Σετίφ στην Αλγερία.
1950 - Σημαντική πλημμύρα στην Γουίνιπεγκ του Καναδά. Ο Καναδικός Στρατός επεμβαίνει και απομακρύνει 70.000 πλημμυροπαθείς από την πόλη.
1984 - Η Σοβιετική Ένωση ανακοινώνει τη μη συμμετοχή της στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λος Άντζελες.
1989 - Η οργάνωση 17 Νοέμβρη αποπειράται να δολοφονήσει με έκρηξη παγιδευμένου οχήματος, τον πρώην υπουργό Γιώργο Πέτσο.
1996 - Υπογραφή του Συντάγματος της Νότιας Αφρικής.
Γεννήσεις
1828 - Ερρίκος Ντινάν, Ελβετός ανθρωπιστής και νομπελίστας, ιδρυτής του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού
1884 - Χάρι Τρούμαν, 33ος πρόεδρος των ΗΠΑ
1899 - Φρίντριχ Χάγιεκ, Αυστριακός οικονομολόγος και νομπελίστας
1903 - Φερναντέλ, Γάλλος ηθοποιός
1906 - Ρομπέρτο Ροσελίνι, Ιταλός σκηνοθέτης
1911 - Ρόμπερτ Τζόνσον, Αμερικανός μπλουζ μουσικός
1916 - Ζοάο Χαβελάνζε, Βραζιλιάνος επιχειρηματίας, πρόεδρος της FIFA
1917 - Πάπα Τζον Κριτς, Αμερικανός μουσικός, μέλος των Jefferson Airplane
1932 - Σόνι Λίστον, Αμερικανός πυγμάχος
1935 - Τζάκι Τσάρλτον, Άγγλος ποδοσφαιριστής και προπονητής
1940 - Ρίκι Νέλσον, Αμερικανός τραγουδιστής
1945 - Κιθ Τζάρετ, Αμερικανός συνθέτης και μουσικός
1950 - Μαρία Αλιφέρη, Ελληνίδα ηθοποιός
1951 - Φίλιπ Μπέιλι, Αμερικανός τραγουδιστής, μέλος των Earth, Wind & Fire
1951 - Κρις Φραντζ, Αμερικανός μουσικός, μέλος των Talking Heads
1953 - Άλεξ Βαν Έιλεν, Ολλανδός μουσικός, μέλος των Van Halen
1964 - Μελίσα Γκίλμπερτ, Αμερικανίδα ηθοποιός
1964 - Ντέιβιντ Ρόουντρι, Αμερικανός μουσικός, μέλος των Blur
1966 - Κλαούντιο Ταφαρέλ, Βραζιλιάνος ποδοσφαιριστής
1975 - Ενρίκε Ιγκλέσιας, Ισπανός τραγουδιστής
1977 - Θεόδωρος Παπαλουκάς, Έλληνας καλαθοσφαιριστής
1978 - Δημήτρης Παπουτσάκης, Έλληνας εικονογράφος
Θάνατοι
1794 - Αντουάν Λαβουαζιέ, Γάλλος χημικός
1873 - Τζον Στιούαρτ Μιλ, Άγγλος οικονομολόγος και φιλόσοφος
1880 - Γκιστάβ Φλομπέρ, Γάλλος λογοτέχνης
1903 - Πολ Γκογκέν, Γάλλος ζωγράφος
1982 - Ζιλ Βιλνέβ, Καναδός οδηγός αγώνων
1990 - Ρούντολφ Σέρκιν, Αυστριακός μουσικός
1999 - Ντερκ Μπόγκαρντ, Βρετανός ηθοποιός
1821 - Ομάδα Ελλήνων αγωνιστών, με επικεφαλής τον Οδυσσέα Ανδρούτσο, στη Γραβιά του Παρνασσού, ανακόπτει την πορεία 8.000 Τούρκων στρατιωτών προς την Άμφισσα.
1902 - Εκρήγνυται το ηφαίστειο Πελέ στη νήσο Μαρτινίκα, παρασύροντας στο θάνατο 30.000 ανθρώπους.
1914 - Ιδρύεται η κινηματογραφική εταιρία Paramount Pictures.
1933 - Ο Μαχάτμα Γκάντι ξεκινά απεργία πείνας 21 ημερών, για να διαμαρτυρηθεί για την καταπίεση των Ινδών από την Αγγλία.
1945 - Η ναζιστική Γερμανία παραδίδεται άνευ όρων στις ΗΠΑ. Τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη.
1945 - Ο γαλλικός στρατός σκοτώνει χιλιάδες πολίτες κατά τη Σφαγή του Σετίφ στην Αλγερία.
1950 - Σημαντική πλημμύρα στην Γουίνιπεγκ του Καναδά. Ο Καναδικός Στρατός επεμβαίνει και απομακρύνει 70.000 πλημμυροπαθείς από την πόλη.
1984 - Η Σοβιετική Ένωση ανακοινώνει τη μη συμμετοχή της στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λος Άντζελες.
1989 - Η οργάνωση 17 Νοέμβρη αποπειράται να δολοφονήσει με έκρηξη παγιδευμένου οχήματος, τον πρώην υπουργό Γιώργο Πέτσο.
1996 - Υπογραφή του Συντάγματος της Νότιας Αφρικής.
Γεννήσεις
1828 - Ερρίκος Ντινάν, Ελβετός ανθρωπιστής και νομπελίστας, ιδρυτής του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού
1884 - Χάρι Τρούμαν, 33ος πρόεδρος των ΗΠΑ
1899 - Φρίντριχ Χάγιεκ, Αυστριακός οικονομολόγος και νομπελίστας
1903 - Φερναντέλ, Γάλλος ηθοποιός
1906 - Ρομπέρτο Ροσελίνι, Ιταλός σκηνοθέτης
1911 - Ρόμπερτ Τζόνσον, Αμερικανός μπλουζ μουσικός
1916 - Ζοάο Χαβελάνζε, Βραζιλιάνος επιχειρηματίας, πρόεδρος της FIFA
1917 - Πάπα Τζον Κριτς, Αμερικανός μουσικός, μέλος των Jefferson Airplane
1932 - Σόνι Λίστον, Αμερικανός πυγμάχος
1935 - Τζάκι Τσάρλτον, Άγγλος ποδοσφαιριστής και προπονητής
1940 - Ρίκι Νέλσον, Αμερικανός τραγουδιστής
1945 - Κιθ Τζάρετ, Αμερικανός συνθέτης και μουσικός
1950 - Μαρία Αλιφέρη, Ελληνίδα ηθοποιός
1951 - Φίλιπ Μπέιλι, Αμερικανός τραγουδιστής, μέλος των Earth, Wind & Fire
1951 - Κρις Φραντζ, Αμερικανός μουσικός, μέλος των Talking Heads
1953 - Άλεξ Βαν Έιλεν, Ολλανδός μουσικός, μέλος των Van Halen
1964 - Μελίσα Γκίλμπερτ, Αμερικανίδα ηθοποιός
1964 - Ντέιβιντ Ρόουντρι, Αμερικανός μουσικός, μέλος των Blur
1966 - Κλαούντιο Ταφαρέλ, Βραζιλιάνος ποδοσφαιριστής
1975 - Ενρίκε Ιγκλέσιας, Ισπανός τραγουδιστής
1977 - Θεόδωρος Παπαλουκάς, Έλληνας καλαθοσφαιριστής
1978 - Δημήτρης Παπουτσάκης, Έλληνας εικονογράφος
Θάνατοι
1794 - Αντουάν Λαβουαζιέ, Γάλλος χημικός
1873 - Τζον Στιούαρτ Μιλ, Άγγλος οικονομολόγος και φιλόσοφος
1880 - Γκιστάβ Φλομπέρ, Γάλλος λογοτέχνης
1903 - Πολ Γκογκέν, Γάλλος ζωγράφος
1982 - Ζιλ Βιλνέβ, Καναδός οδηγός αγώνων
1990 - Ρούντολφ Σέρκιν, Αυστριακός μουσικός
1999 - Ντερκ Μπόγκαρντ, Βρετανός ηθοποιός
Τετάρτη 7 Μαΐου 2008
Αφιέρωμα στη γκρεκάνικη μουσική ( Κάτω Ιταλία , Magna Grecia)
Οι «Ενκαρδία» και πολλοί καλλιτέχνες της γκρεκάνικης μουσικής μάς μεταφέρουν στον ελληνισμό της Κάτω Ιταλίας
Una faccia una musica
Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΣΙΑΦΚΟΥ
Εχουν περάσει πάνω από 2.500 χρόνια από τότε που οι πρόγονοί μας πάτησαν πόδι στη γη που ονομάστηκε αργότερα Μεγάλη Ελλάδα, στη Νότια Ιταλία. Κι αν απόμεινε κάτι από εκείνο τον αποικισμό είναι τα μνημεία και η γλώσσα, μείξη παραφθαρμένων ελληνικών, ιταλικών και διαφόρων διαλέκτων.
Να όμως που ένα σύγχρονο ελληνικό συγκρότημα, οι «Ενκαρδία», αποδεικνύει ότι οι ταραντέλες της «Ελλάδας του Σαλέντο», της Απουλίας δηλαδή, δεν είναι μια υπόθεση μουσειακή. Επειτα από δύο δίσκους και πλήθος παραστάσεων εξακολουθούν να μετατρέπουν τις εμφανίσεις τους σε γιορτές.
O πατριάρχης της γκρεκάνικης μουσικής, Ρομπέρτο Λίτσι, ασχολείται με τα γκρεκάνικα τραγούδια από το 1973. Ο ίδιος μας λέει πως το πρώτο ερέθισμα για να στραφεί προς αυτά ήταν «η γλώσσα των προγόνων μας, γλώσσα τόσο γλυκιά που δεν έχει ανάγκη το τραγούδι αφού τραγουδάει από μόνη της και όπου η κάθε λέξη αντιστοιχεί σε μια νότα». Από πλευράς του ο Γκαρίσι θα πει ότι πλησίασε τα γκρεκάνικα τραγούδια, «σαν από διάθεση εκδίκησης για την απομόνωση που από αιώνες μάς είχαν επιβάλει και για το ότι μας εξανάγκαζαν να στραφούμε στην αμερικάνικη κουλτούρα».
Ο Λίτσι αντιμετωπίζει τη δουλειά του ως ένα είδος πολιτιστικής γέφυρας με την Ελλάδα. Αλλωστε, οι «Ενκαρδία» τραγουδούν συνθέσεις που πρώτοι είπαν οι Γκετονία, ενώ η Μαρία Φαραντούρη, ο Γιώργος Νταλάρας και η Σαβίνα Γιαννάτου έχουν ηχογραφήσει τραγούδια που έχουν πει κι εκείνοι.
Μιλώντας για γέφυρες, ο Γκαρίσι λέει πως το απλό φολκλόρ δεν είναι σοβαρός τρόπος για να συνδεθείς με το παρελθόν. «Το παρελθόν», προσθέτει, «πρέπει να γίνεται αντιληπτό με απόλυτη συνείδηση και για να το πετύχεις αυτό πρέπει να είσαι σημαντικός ερμηνευτής». Επισημαίνουμε τόσο στον Λίτσι όσο και στον Γκαρίσι, αλλά και στον Κώστα Κωνσταντάτο των «Ενκαρδία» πως τα γκρεκάνικα δεν μιλιούνται πλέον. Μπορεί μια νεκρή γλώσσα να υπάρχει μόνο στους στίχους των τραγουδιών;
«Οντως, η γλώσσα έχει σχεδόν πάψει να μιλιέται στο Σαλέντο. Σε αντίθεση, όμως, η ρομανική διάλεκτος, εξίσου ζωντανή σε παράδοση και περιεχόμενο, είναι απόλυτα σε ισχύ και λειτουργία σήμερα, και στις καθημερινές ανάγκες της επικοινωνίας αλλά και στην ποίηση και τη μουσική», λέει ο Κωνσταντάτος. «Τα γκρίκο πάλι, επειδή μας έχουν κληροδοτήσει μεγάλη γκάμα από τραγούδια και ποιήματα παραμένουν μια γλώσσα ζωντανή στο μουσικό παρόν του Σαλέντο. Υπάρχει μάλιστα και μια μερίδα τραγουδοποιών αλλά και ποιητών που επιμένει ιδιαίτερα να δημιουργεί και να εκφράζεται μέσα από αυτά».
Ο Λίτσι πάντως επισημαίνει ότι τουλάχιστον οι μεγαλύτεροι μιλούν το ιδίωμα. «Κάτι που αποτελεί θαύμα, γιατί αυτή η γλώσσα είναι αρχαιότερη των ιταλικών». Και ο Γκαρίσι θα προσθέσει: «Η διάλεκτος δεν αποτελεί απλώς κώδικα αλλά βρίσκεται στο αίμα εκείνων που τη μιλούν. Ισως γι' αυτό δεν είναι η γλώσσα που ζει στα τραγούδια αλλά είναι τα τραγούδια που κατοικούν στη γλώσσα».
Πολλά από τα τραγούδια είναι γραμμένα στο ρυθμό της ταραντέλας. Κατά την παράδοση, όταν η αράχνη ταραντούλα τσίμπαγε κάποιον, συγκεντρώνονταν οι μουσικοί και πειραματίζονταν με όργανα και με ρυθμούς για να δουν σε ποια από αυτά αντιδρά ο ασθενής. Στη συνέχεια τον σήκωναν κι αυτός άρχιζε να χορεύει μέχρι τελικής εξάντλησης. Προφανώς με την εφίδρωση έφευγε και το δηλητήριο.
Πραγματικότητα ή μύθος; Απαντά ο Γκαρίσι: «Στα 1600 αναγνώριζαν στο δηλητηριώδες τσίμπημα της αράχνης την αιτία της ασθένειας και έδιναν το ρόλο της πρέπουσας θεραπείας στη μουσική. Υπάρχουν πολλές σχετικές μαρτυρίες που έχουν να κάνουν ακόμα και με τα όργανα που χρησιμοποιούνταν για την επιτυχή θεραπεία. Οι μελέτες που έγιναν έκτοτε ανέδειξαν, άλλες πλευρές αυτού του φαινόμενου που οι τότε γιατροί δεν απέκλειαν, απλώς τις θεωρούσαν δευτερεύουσες, και λόγω της παπικής λογοκρισίας».
«Η παράδοση δεν είναι γκέτο»
- Γλώσσα σημαίνει πατρίδα. Νιώθετε Ελληνες όταν τραγουδάτε στα γκρεκάνικα;
«Περισσότερο από Ελληνας νιώθω Γκρεκάνος, και όχι απαραίτητα όταν τραγουδάω σ' αυτή τη διάλεκτο. Κατά βάθος, όπως λέει ένα παλιό παρτιζάνικο τραγούδι, "πατρίδα μας είναι ο κόσμος όλος και νόμος μας η λευτεριά". Ομως, όποιος γεννήθηκε στην Ελλάδα του Σαλέντο πριν από σαράντα χρόνια, σίγουρα νιώθει Ελληνας. Κι ύστερα, στην τέχνη πάντα ισχύει ο κανόνας: "Οταν μιλάς για το χωριό σου, μιλάς για τον κόσμον όλο"».
- Πιστεύετε ότι, πατώντας πάνω στο συγκεκριμένο είδος μουσικής, μπορούμε να το αναπτύξουμε και να έρθουμε κοντά σε σημερινά πράγματα και καταστάσεις;
«Φυσικά! Είναι πολλά τα συγκροτήματα που παίζουν λαϊκή μουσική του Νότου και εμφανίζονται στις μητροπόλεις του Βορρά. Και μάλιστα σε χώρους όπου συχνότερα ακούς ροκ. Δημιουργούνται γκρουπ που παίζουν τη λαϊκή μουσική του Σαλέντο παντού. Στην Ελλάδα έχετε τους "Ενκαρδία". Βεβαίως μιλάμε πάντα για μειοψηφίες. Ομως, μέχρι πριν λίγα χρόνια δεν μπορούσε να φανταστεί κανείς ότι κάτι τέτοιο θα ήταν δυνατόν. Ισως και γιατί η ιστορική αποστολή της ταραντέλας είναι εκείνη της εξέγερσης, που ασπάζονται πολλοί νέοι σε μια εποχή που άλλα είδη μουσικής σού αφήνουν μια γεύση από πλαστικό στο στόμα».
Ο Ρ. Λίτσι δεν κρύβει ότι είχε και διαφορετικές εμπειρίες στη μουσική: «Πριν μπω στα γκρεκάνικα τραγούδια, τραγουδούσα εκείνα που χαρακτηρίζουμε ως ελαφρά, και μάλιστα με σχετική επιτυχία. Ανακαλύπτοντας, όμως, τα παραδοσιακά τραγούδια τα ερωτεύτηκα σε σημείο να μη μ' ενδιαφέρει τίποτ' άλλο». Αλλωστε, όπως λέει ο Κωνσταντάτος, «η παράδοση δεν είναι γκέτο, ούτε και αυτοσκοπός. Αποτελεί ζώσα πραγματικότητα. Είναι το παρελθόν που έχει μέλλον».
KΑΛΗΝΥΦΤΑ
Τι έν΄γλυτσέα τούση νύφτα τι εν΄ώρια
τσ εβώ ε πλώνω πενσέοντα σ εσένα
τσ' ετού μπει στη φενέστρα σου αγάπη μου
της καρδίας μου σου 'νοίφτω τη πένα.
Εβώ πάντα σ' εσένα πενσέω
γιατί σένα φσυχή μου 'γαπώ
τσαι που πάω που σύρνω που στέω
στη καρδιά μου πάντα σένα βαστώ
Καληνύφτα σε 'φήνω τσαι πάω
πλάια σου 'τι 'βω πίρτα πρικό
τσαι που πάω που σύρνω που στέω
στη καρδιά μου πάντα σένα βαστώ.
Is oriamu
E mmu sirni e kardia na su miliso
Fse ci-ppu 'vo kratenno 'sti fsichi
Ma su kanoscio fissa mes ta-ammaddia-mmu
Ce olo to pansieri-mmu tori
Eleune t’ ammaddia-mmu ka se recina
Sto petto-mmu grammeni ‘se vasto
Ce passio nifta to mussai-ssu t’ orio
Ess’ ipuno, jelonta, to toro
Ce ‘mpizzikata a fiddha tis kardia
Ce ternasi sto jema-mu vasto
Mia sikka ca mu fei tin amilia
Ste mu skuriazi ammaddia, on e toro
Ce l termasi ce sikka ce l lumera
Mu sizi ghiani esu manexo
Ce quai momento fse-su pao rotonta
Sa ‘mbakkao fiuru pu jurei nero
και η μετάφραση αυτού:
Δεν θέλει η καρδιά να σου μιλήσει
για κείνο που κρατάει μεσ' την ψυχή
μα σαν κοιτάς εσύ μέσα στα μάτια
την σκέψη μου διαβάζεις στην στιγμή.
Λένε λοιπόν τα μάτια μου σε σένα
βασίλισσα στο στήθος πως βαστώ
και κάθε νύχτα την γλυκειά μορφή σου
σε όνειρο χαρούμενο θωρώ.
Και τρέμουνε τα φύλλα της καρδιάς μου
και πυρετός στο αίμα μου κυλά
σκοτείνιασαν τα μάτια και δεν βλέπω
κι η ανάσα σου μου κόβει την μιλιά.
Τον πυρετό, την φλόγα, το σκοτάδι
μπορείς να διώξεις φως μου μόνο εσύ
σ 'αναζητώ και ψάχνω την δροσιά σου
σα διψασμένο μόνο γιασεμί.
Una faccia una musica
Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΣΙΑΦΚΟΥ
Εχουν περάσει πάνω από 2.500 χρόνια από τότε που οι πρόγονοί μας πάτησαν πόδι στη γη που ονομάστηκε αργότερα Μεγάλη Ελλάδα, στη Νότια Ιταλία. Κι αν απόμεινε κάτι από εκείνο τον αποικισμό είναι τα μνημεία και η γλώσσα, μείξη παραφθαρμένων ελληνικών, ιταλικών και διαφόρων διαλέκτων.
Να όμως που ένα σύγχρονο ελληνικό συγκρότημα, οι «Ενκαρδία», αποδεικνύει ότι οι ταραντέλες της «Ελλάδας του Σαλέντο», της Απουλίας δηλαδή, δεν είναι μια υπόθεση μουσειακή. Επειτα από δύο δίσκους και πλήθος παραστάσεων εξακολουθούν να μετατρέπουν τις εμφανίσεις τους σε γιορτές.
O πατριάρχης της γκρεκάνικης μουσικής, Ρομπέρτο Λίτσι, ασχολείται με τα γκρεκάνικα τραγούδια από το 1973. Ο ίδιος μας λέει πως το πρώτο ερέθισμα για να στραφεί προς αυτά ήταν «η γλώσσα των προγόνων μας, γλώσσα τόσο γλυκιά που δεν έχει ανάγκη το τραγούδι αφού τραγουδάει από μόνη της και όπου η κάθε λέξη αντιστοιχεί σε μια νότα». Από πλευράς του ο Γκαρίσι θα πει ότι πλησίασε τα γκρεκάνικα τραγούδια, «σαν από διάθεση εκδίκησης για την απομόνωση που από αιώνες μάς είχαν επιβάλει και για το ότι μας εξανάγκαζαν να στραφούμε στην αμερικάνικη κουλτούρα».
Ο Λίτσι αντιμετωπίζει τη δουλειά του ως ένα είδος πολιτιστικής γέφυρας με την Ελλάδα. Αλλωστε, οι «Ενκαρδία» τραγουδούν συνθέσεις που πρώτοι είπαν οι Γκετονία, ενώ η Μαρία Φαραντούρη, ο Γιώργος Νταλάρας και η Σαβίνα Γιαννάτου έχουν ηχογραφήσει τραγούδια που έχουν πει κι εκείνοι.
Μιλώντας για γέφυρες, ο Γκαρίσι λέει πως το απλό φολκλόρ δεν είναι σοβαρός τρόπος για να συνδεθείς με το παρελθόν. «Το παρελθόν», προσθέτει, «πρέπει να γίνεται αντιληπτό με απόλυτη συνείδηση και για να το πετύχεις αυτό πρέπει να είσαι σημαντικός ερμηνευτής». Επισημαίνουμε τόσο στον Λίτσι όσο και στον Γκαρίσι, αλλά και στον Κώστα Κωνσταντάτο των «Ενκαρδία» πως τα γκρεκάνικα δεν μιλιούνται πλέον. Μπορεί μια νεκρή γλώσσα να υπάρχει μόνο στους στίχους των τραγουδιών;
«Οντως, η γλώσσα έχει σχεδόν πάψει να μιλιέται στο Σαλέντο. Σε αντίθεση, όμως, η ρομανική διάλεκτος, εξίσου ζωντανή σε παράδοση και περιεχόμενο, είναι απόλυτα σε ισχύ και λειτουργία σήμερα, και στις καθημερινές ανάγκες της επικοινωνίας αλλά και στην ποίηση και τη μουσική», λέει ο Κωνσταντάτος. «Τα γκρίκο πάλι, επειδή μας έχουν κληροδοτήσει μεγάλη γκάμα από τραγούδια και ποιήματα παραμένουν μια γλώσσα ζωντανή στο μουσικό παρόν του Σαλέντο. Υπάρχει μάλιστα και μια μερίδα τραγουδοποιών αλλά και ποιητών που επιμένει ιδιαίτερα να δημιουργεί και να εκφράζεται μέσα από αυτά».
Ο Λίτσι πάντως επισημαίνει ότι τουλάχιστον οι μεγαλύτεροι μιλούν το ιδίωμα. «Κάτι που αποτελεί θαύμα, γιατί αυτή η γλώσσα είναι αρχαιότερη των ιταλικών». Και ο Γκαρίσι θα προσθέσει: «Η διάλεκτος δεν αποτελεί απλώς κώδικα αλλά βρίσκεται στο αίμα εκείνων που τη μιλούν. Ισως γι' αυτό δεν είναι η γλώσσα που ζει στα τραγούδια αλλά είναι τα τραγούδια που κατοικούν στη γλώσσα».
Πολλά από τα τραγούδια είναι γραμμένα στο ρυθμό της ταραντέλας. Κατά την παράδοση, όταν η αράχνη ταραντούλα τσίμπαγε κάποιον, συγκεντρώνονταν οι μουσικοί και πειραματίζονταν με όργανα και με ρυθμούς για να δουν σε ποια από αυτά αντιδρά ο ασθενής. Στη συνέχεια τον σήκωναν κι αυτός άρχιζε να χορεύει μέχρι τελικής εξάντλησης. Προφανώς με την εφίδρωση έφευγε και το δηλητήριο.
Πραγματικότητα ή μύθος; Απαντά ο Γκαρίσι: «Στα 1600 αναγνώριζαν στο δηλητηριώδες τσίμπημα της αράχνης την αιτία της ασθένειας και έδιναν το ρόλο της πρέπουσας θεραπείας στη μουσική. Υπάρχουν πολλές σχετικές μαρτυρίες που έχουν να κάνουν ακόμα και με τα όργανα που χρησιμοποιούνταν για την επιτυχή θεραπεία. Οι μελέτες που έγιναν έκτοτε ανέδειξαν, άλλες πλευρές αυτού του φαινόμενου που οι τότε γιατροί δεν απέκλειαν, απλώς τις θεωρούσαν δευτερεύουσες, και λόγω της παπικής λογοκρισίας».
«Η παράδοση δεν είναι γκέτο»
- Γλώσσα σημαίνει πατρίδα. Νιώθετε Ελληνες όταν τραγουδάτε στα γκρεκάνικα;
«Περισσότερο από Ελληνας νιώθω Γκρεκάνος, και όχι απαραίτητα όταν τραγουδάω σ' αυτή τη διάλεκτο. Κατά βάθος, όπως λέει ένα παλιό παρτιζάνικο τραγούδι, "πατρίδα μας είναι ο κόσμος όλος και νόμος μας η λευτεριά". Ομως, όποιος γεννήθηκε στην Ελλάδα του Σαλέντο πριν από σαράντα χρόνια, σίγουρα νιώθει Ελληνας. Κι ύστερα, στην τέχνη πάντα ισχύει ο κανόνας: "Οταν μιλάς για το χωριό σου, μιλάς για τον κόσμον όλο"».
- Πιστεύετε ότι, πατώντας πάνω στο συγκεκριμένο είδος μουσικής, μπορούμε να το αναπτύξουμε και να έρθουμε κοντά σε σημερινά πράγματα και καταστάσεις;
«Φυσικά! Είναι πολλά τα συγκροτήματα που παίζουν λαϊκή μουσική του Νότου και εμφανίζονται στις μητροπόλεις του Βορρά. Και μάλιστα σε χώρους όπου συχνότερα ακούς ροκ. Δημιουργούνται γκρουπ που παίζουν τη λαϊκή μουσική του Σαλέντο παντού. Στην Ελλάδα έχετε τους "Ενκαρδία". Βεβαίως μιλάμε πάντα για μειοψηφίες. Ομως, μέχρι πριν λίγα χρόνια δεν μπορούσε να φανταστεί κανείς ότι κάτι τέτοιο θα ήταν δυνατόν. Ισως και γιατί η ιστορική αποστολή της ταραντέλας είναι εκείνη της εξέγερσης, που ασπάζονται πολλοί νέοι σε μια εποχή που άλλα είδη μουσικής σού αφήνουν μια γεύση από πλαστικό στο στόμα».
Ο Ρ. Λίτσι δεν κρύβει ότι είχε και διαφορετικές εμπειρίες στη μουσική: «Πριν μπω στα γκρεκάνικα τραγούδια, τραγουδούσα εκείνα που χαρακτηρίζουμε ως ελαφρά, και μάλιστα με σχετική επιτυχία. Ανακαλύπτοντας, όμως, τα παραδοσιακά τραγούδια τα ερωτεύτηκα σε σημείο να μη μ' ενδιαφέρει τίποτ' άλλο». Αλλωστε, όπως λέει ο Κωνσταντάτος, «η παράδοση δεν είναι γκέτο, ούτε και αυτοσκοπός. Αποτελεί ζώσα πραγματικότητα. Είναι το παρελθόν που έχει μέλλον».
KΑΛΗΝΥΦΤΑ
Τι έν΄γλυτσέα τούση νύφτα τι εν΄ώρια
τσ εβώ ε πλώνω πενσέοντα σ εσένα
τσ' ετού μπει στη φενέστρα σου αγάπη μου
της καρδίας μου σου 'νοίφτω τη πένα.
Εβώ πάντα σ' εσένα πενσέω
γιατί σένα φσυχή μου 'γαπώ
τσαι που πάω που σύρνω που στέω
στη καρδιά μου πάντα σένα βαστώ
Καληνύφτα σε 'φήνω τσαι πάω
πλάια σου 'τι 'βω πίρτα πρικό
τσαι που πάω που σύρνω που στέω
στη καρδιά μου πάντα σένα βαστώ.
Is oriamu
E mmu sirni e kardia na su miliso
Fse ci-ppu 'vo kratenno 'sti fsichi
Ma su kanoscio fissa mes ta-ammaddia-mmu
Ce olo to pansieri-mmu tori
Eleune t’ ammaddia-mmu ka se recina
Sto petto-mmu grammeni ‘se vasto
Ce passio nifta to mussai-ssu t’ orio
Ess’ ipuno, jelonta, to toro
Ce ‘mpizzikata a fiddha tis kardia
Ce ternasi sto jema-mu vasto
Mia sikka ca mu fei tin amilia
Ste mu skuriazi ammaddia, on e toro
Ce l termasi ce sikka ce l lumera
Mu sizi ghiani esu manexo
Ce quai momento fse-su pao rotonta
Sa ‘mbakkao fiuru pu jurei nero
και η μετάφραση αυτού:
Δεν θέλει η καρδιά να σου μιλήσει
για κείνο που κρατάει μεσ' την ψυχή
μα σαν κοιτάς εσύ μέσα στα μάτια
την σκέψη μου διαβάζεις στην στιγμή.
Λένε λοιπόν τα μάτια μου σε σένα
βασίλισσα στο στήθος πως βαστώ
και κάθε νύχτα την γλυκειά μορφή σου
σε όνειρο χαρούμενο θωρώ.
Και τρέμουνε τα φύλλα της καρδιάς μου
και πυρετός στο αίμα μου κυλά
σκοτείνιασαν τα μάτια και δεν βλέπω
κι η ανάσα σου μου κόβει την μιλιά.
Τον πυρετό, την φλόγα, το σκοτάδι
μπορείς να διώξεις φως μου μόνο εσύ
σ 'αναζητώ και ψάχνω την δροσιά σου
σα διψασμένο μόνο γιασεμί.
Σ΄αναζητώ στη Σαλονίκη
Στίχοι: Φίλιππος Γράψας
Μουσική: Μάριος Τόκας
Πρώτη εκτέλεση: Δημήτρης Μητροπάνος
Αφού με έσπειρε μια μοίρα αυτοκρατόρισσα
μήτρα με γέννησε αρχαία Μακεδόνισσα
μ' άδεια φαρέτρα πολεμάω το χειμώνα
από το κάστρο στην καρδιά του Πλαταμώνα
Αφού με φέρνει μονοπάτι φαναριώτικο
ένα σοκάκι με κρατάει σαλονικιώτικο
έλα ένα βράδυ την υπόσχεση να πάρεις
πριν να τη σβήσει με σφουγγάρι ο Βαρδάρης
Σ' αναζητώ
Σ' αναζητώ στη Σαλονίκη ξημερώματα
λείπει το βλέμμα σου απ' της αυγής τα χρώματα
σ' αναζητώ
σ' αναζητώ μ' ένα βιολί κι ένα φεγγάρι
λείπει το όνειρο εσύ και το δοξάρι
Αφού μεθάω μ' ένα κρασί αγιονορείτικο
και μ' ένα ντέρτι σεκλετίζομαι πολίτικο
βρες το μαχαίρι που στα δύο μας χωρίζει
κι έλα εδώ στων στεναγμών το μετερίζι
Αφού στον Όλυμπο οι Θεοί τ' αποφασίσανε
δώσαν στο κρύο τα κλειδιά κι αυτοκτονήσανε
μόνη ξυπνά μόνη κοιμάται τώρα η μέρα
με μηχανάκι με κομπιούτερ και φλογέρα
Σ' αναζητώ
Σ' αναζητώ στη Σαλονίκη ξημερώματα
λείπει το βλέμμα σου απ' της αυγής τα χρώματα
σ' αναζητώ
σ' αναζητώ μ' ένα βιολί κι ένα φεγγάρι
λείπει το όνειρο εσύ και το δοξάρι
Μάριος Τόκας
1954 – 2008
Δημοφιλής ελληνοκύπριος μουσικοσυνθέτης. Γεννήθηκε στις 8 Ιουνίου του 1954 στη Λεμεσό και έζησε από την πρώτη γραμμή -ως φαντάρος- τις δύο φάσεις της τουρκικής εισβολής.
Με τη μουσική ασχολήθηκε από πολύ μικρός, με τη βοήθεια ενός πιάνου που του χάρισε ο πατέρας του. Αφορμή στάθηκε μία συναυλία στη Λεμεσό το 1967 με τον Μίκη Θεοδωράκη, τη Μαρία Φαραντούρη, τον Δημήτρη Μητροπάνο, τον Γιάννη Πουλόπουλο και την Ελένη Ροδά. Τότε ήταν 13 ετών και «συγκλονίστηκε», όπως είχε δηλώσει.
Το 1975 εγκατέλειψε την Κύπρο και ήρθε στην Αθήνα για να φοιτήσει στη Φιλοσοφική Σχολή, ενώ παράλληλα σπούδασε και στο Εθνικό Ωδείο.
Το 1978 κυκλοφόρησε την πρώτη του δισκογραφική δουλειά με τίτλο «Τα τραγούδια της παρέας» σε δικούς του στίχους και ερμηνευτή τον Μανώλη Μητσά. Ακολούθησε ο δίσκος τα «Μικρά ερωτικά» με ερμηνευτή τον Αντώνη Καλογιάννη και κατόπιν το «Στη λεωφόρο της αγάπης» με ερμηνευτές τον Γιάννη Πάριο, τη Χαρούλα Αλεξίου, τη Δήμητρα Γαλάνη και τον Διονύση Θεοδόση.
Ο επόμενος δίσκος του «Σαν τρελό φορτηγό» με τον Γιάννη Πάριο γνώρισε τεράστια επιτυχία, για να ακολουθήσει ένας ακόμη δίσκος, «Η εθνική μας μοναξιά», με ερμηνευτή τον Δημήτρη Μητροπάνο. Τον Μητροπάνο επέλεξε ως ερμηνευτή και στα «Λαδάδικα», γράφοντας τη δική του, χρυσή σελίδα στο πεντάγραμμο. Συνεργάστηκε ακόμα με πολλούς άλλους σημαντικούς τραγουδιστές, όπως ο Γιώργος Νταλάρας, η Γλυκερία, ο Πασχάλης Τερζής, ο Λάκης Χαλκιάς, ο Θέμης Αδαμαντίδης, η Κατερίνα Κούκα κ.ά.
Σταθμός στην καριέρα του υπήρξε η συνεργασία του με τον Γιάννη Ρίτσο στον δίσκο «Πικραμένη μου γενιά» (1981), ενώ σημαντική δουλειά του θεωρείται επίσης η μελοποίηση εκκλησιαστικών ποιημάτων με τον τίτλο «Θεομήτωρ Μαρία».
Ο Μάριος Τόκας πέθανε στις 27 Απριλίου του 2008, νικημένος από την επάρατο νόσο.
Τρίτη 6 Μαΐου 2008
Ο καημός
Στίχοι: Δημήτρης Χριστοδούλου
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης
Άλλες ερμηνείες: Γιώργος Νταλάρας Κώστας Σμοκοβίτης Γιάννης Κότσιρας
Είναι μεγάλος ο γιαλός
είναι μακρύ το κύμα
είναι μεγάλος ο καημός
κι είναι πικρό το κρίμα
Ποτάμι μέσα μου πικρό
το αίμα της πληγής σου
κι από το αίμα πιο πικρό
στο στόμα το φιλί σου
Δεν ξέρεις τι ‘ναι παγωνιά
βραδιά χωρίς φεγγάρι
να μη γνωρίζεις ποια στιγμή
ο πόνος θα σε πάρει
Ποτάμι μέσα μου πικρό
το αίμα της πληγής σου
κι από το αίμα πιο πικρό
στο στόμα το φιλί σου
Η Μαρία Φαραντούρη γεννήθηκε στην Νέα Ιωνία της Αθήνας το 1947 αλλά κατάγεται από την περιοχή της Σάμης. Άρχισε να ασχολείται με το τραγούδι σε νεαρή ηλικία και όταν ήταν 16 ετών ο Μίκης Θεοδωράκης την άκουσε να τραγουδά ένα δικό του τραγούδι, τον «Καημό» με την υπέροχη κοντράλτο φωνή της. Αμέσως κατάλαβε ότι χρειαζόταν αυτήν την φωνή. Έτσι, η Μαρία Φαραντούρη τραγούδησε τους μεγάλους Έλληνες ποιητές Ελύτη, Σεφέρη, Κάλβο κ.α. φέρνοντάς τους κοντά στο πλατύ ελληνικό κοινό. Όταν όμως το 1967 εγκαθιδρύθηκε η χούντα, τα τραγούδια του Μίκη απαγορεύτηκαν και η Μαρία πήγε στο Παρίσι σε ηλικία 19 ετών και συνεχίζοντας να παίζει με δικούς της μουσικούς τα τραγούδια του, έγινε ένα από τα σύμβολα του αντιδικτατορικού αγώνα. Όταν έπεσε η χούντα, ο Μίκης και η Μαρία έδωσαν μια μεγαλειώδη συναυλία, παρουσιάζοντας το Canto General σε ποίηση Pablo Neruda.
Από το 1976, η Φαραντούρη διευρύνει το ρεπερτόριό της, πρώτα με τα "Τραγούδια Διαμαρτυρίας απ' όλον τον κόσμο", και στη συνέχεια με τα «Νέγρικα» του αξέχαστου Μάνου Λοΐζου και με την Ελένη Καραΐνδρου σε ποίηση Bertold Brecht.
Η φήμη της έχει εξαπλωθεί ήδη πέρα από τα σύνορα της χώρας, όταν το 1976 ο Μάνος Χατζιδάκις της ζητά να συμμετέχει στον δίσκο του «Παράλογα». Η συνεργασία με τον Χατζιδάκι θα συνεχιστεί και σε άλλους 3 δίσκους στα επόμενα 10 χρόνια.
Το 1982 η Φαραντούρη άρχισε να συνεργάζεται με τον Τούρκο συνθέτη Zulfui Livanelli, με τον οποίο έδωσαν μαζί συναυλίες για πάρα πολλά χρόνια. Οι διεθνείς της συνεργασίες όμως δεν σταματούν εδώ. Το 1987 άρχισε να συνεργάζεται με τον Κουβανό συνθέτη Leo Brower με τον οποίο εξέδωσαν τον δίσκο "17 Τραγούδια", όπου ο Brower της ενορχήστρωσε Lucio Dalla, Nicola Piovanni, Kurt Weil, Βαγγέλη Παπαθανασίου, κ.α. Το 1995 ηχογράφησε έναν δίσκο σε μουσική Lucio Dalla με ελληνικό στίχο. Επίσης, συνεργάστηκε με πολλές σημαντικές ορχήστρες από όλον τον κόσμο.
Κατά τη δεκαετία του 1990 ανανεώνει την συνεργασία της με τον Μίκη Θεοδωράκη και αρχίζει να συνεργάζεται με νεότερους Έλληνες συνθέτες, όπως τον Περικλή Κούκο.
Η Μαρία Φαραντούρη διετέλεσε επίσης βουλευτής επικρατείας το 1990-1993. Είναι παντρεμένη με τον πολιτικό και ποιητή Τηλέμαχο Χυτήρη με τον οποίο έχουν ένα γιο, τον Στέφανο.
Η Φαραντούρη έχει χαρακτηριστεί ως η Joan Baez της Μεσογείου, ως σύμβολο Ελευθερίας και Ελπίδας, ως ενσάρκωση της θεάς Ήρας και της Ελλάδας καθεαυτής. Ο συνδυασμός μοναδικής φωνής, εκφραστικής ερμηνείας, εξαιρετικών επιλογών, ανθρώπινου ήθους και σοβαρότητας την έχει καταστήσει μια από τις μεγαλύτερες ερμηνεύτριες όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά παγκοσμίως.
Δευτέρα 5 Μαΐου 2008
Αχ, Ελλάδα σ'αγαπώ
Χαρά στον Έλληνα που ελληνοξεχνά
και στο Σικάγο μέσα ζει στην Λευτεριά.
Εκείνος που δεν ξέρει και δεν αγαπά
-σάμπως φταις και συ καημένη-
και στην Αθήνα μέσα ζει στην ξενιτιά.
Αχ Ελλάδα σ' αγαπώ και βαθιά σ' ευχαριστώ
γιατί μ' έμαθες και ξέρω
ν' ανασαίνω όπου βρεθώ να πεθαίνω όπου πατώ
και να μη σε υποφέρω.
Αχ Ελλάδα θα στο πω πριν λαλήσεις πετεινό
δεκατρείς φορές μ' αρνιέσαι.
M' εκβιάζεις μου κολλάς, σαν τον νόθο με πετάς,
μα κι απάνω μου κρεμιέσαι.
Η πιο γλυκιά πατρίδα είναι η καρδιά
-Οδυσσέα γύρνα κοντά μου-
που τ' άγια χώματα της πόνος και χαρά.
Καθένας είναι ένας που σύνορο πονά
κι εγώ είμαι ένας κανένας που σας σεργιανά.
Κυριακή 4 Μαΐου 2008
Έχω ενα ονειρο !
Σαραντα χρονια περασαν απ το θανατο του ηγετη των Αφροαμερικανων,"που ειχε ενα ονειρο" ,του Μαρτιν Λουθερ Κινγκ.Γεννηθηκε Ιανουαριο του 1929 κι επεσε δολοφονημενος αγρια την 4η Απριλιου του 1968.Ολη τη ζωη του παλαιψε τον ρατσισμο κι αγωνιστηκε για την αναδιαρθρωση ολης της κοινωνιας με μια επανασταση αξιων..το 1964 βραβευτηκε με το Νομπελ ειρηνης
"Σας λέγω σήμερα, φίλοι μου, ότι παρά τις δυσκολίες και τις απογοητεύσεις της στιγμής, έχω ακόμη ένα όνειρο. Είναι ένα όνειρο γερά ριζωμένο στο αμερικανικό όνειρο.
Εχω ένα όνειρο ότι μια ημέρα αυτό το έθνος θα ξεσηκωθεί και θα ζήσει το αληθινό νόημα της πεποίθησής του: «Θεωρούμε αυτές τις αλήθειες αυταπόδεικτες: ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν δημιουργηθεί ίσοι.»
Εχω ένα όνειρο ότι μια ημέρα στους κόκκινους λόφους της Γεωργίας οι γιοι των πρώην σκλάβων και οι γιοι των πρώην ιδιοκτητών θα μπορέσουν να καθήσουν μαζί στο τραπέζι της αδελφότητας.
Εχω ένα όνειρο ότι μια ημέρα ακόμη και η Πολιτεία του Μισισιπή, μια έρημη Πολιτεία, πνιγμένη από τη λάβρα της αδικίας και της καταπίεσης, θα μεταμορφωθεί σε μια όαση ελευθερίας και δικαιοσύνης.
Εχω ένα όνειρο ότι τα τέσσερα παιδιά μου μια ημέρα θα ζήσουν σε ένα έθνος όπου δεν θα κριθούν από το χρώμα του δέρματός τους αλλά από το περιεχόμενο του χαρακτήρα τους.
Εχω ένα όνειρο σήμερα.
Εχω ένα όνειρο ότι μια ημέρα η Πολιτεία της Αλαμπάμας [...] θα μεταμορφωθεί σε μια κατάσταση όπου τα μικρά μαύρα αγόρια και κορίτσια θα μπορέσουν να πιαστούν χέρι χέρι με τα μικρά λευκά αγόρια και κορίτσια και να περπατήσουν μαζί σαν αδελφές και αδελφοί.
Εχω ένα όνειρο σήμερα.
Εχω ένα όνειρο ότι μια ημέρα κάθε κοιλάδα θα υψωθεί, κάθε λόφος και βουνό θα χαμηλώσει, οι ανώμαλοι τόποι θα γίνουν ομαλοί και οι στραβοί τόποι θα γίνουν ευθείς και η δόξα του Κυρίου θα αποκαλυφθεί και όλη η σάρκα μαζί θα την αναγνωρίσει. [...]
Και αν η Αμερική πρόκειται να γίνει μεγάλο έθνος, αυτό πρέπει να γίνει πραγματικότητα. Ετσι, ας ηχήσει η ελευθερία από τις πελώριες κορυφές των λόφων του Νιου Χάμσιρ. Ας ηχήσει η ελευθερία από τα δυνατά βουνά της Νέας Υόρκης. Ας ηχήσει η ελευθερία από τα όρη Αλεγκένι της Πενσυλβανίας!
Ας ηχήσει η ελευθερία από τα χιονοσκέπαστα Βραχώδη Ορη του Κολοράντο!
Ας ηχήσει η ελευθερία από τις καμπυλώδεις κορυφές της Καλιφόρνιας!
Αλλά όχι μόνο• ας ηχήσει η ελευθερία από το Πέτρινο Βουνό της Γεωργίας!
Ας ηχήσει η ελευθερία από το όρος Λουκάουτ του Τενεσί!
Ας ηχήσει η ελευθερία από κάθε λόφο του Μισισιπή. Από κάθε βουνοπλαγιά ας ηχήσει η ελευθερία.
Οταν αφήσουμε την ελευθερία να ηχήσει, όταν την αφήσουμε να ηχήσει από κάθε χωριό και κάθε κωμόπολη, από κάθε Πολιτεία και κάθε πόλη, θα μπορέσουμε να επισπεύσουμε εκείνη την ημέρα που όλα τα παιδιά του Θεού, μαύροι άνθρωποι και λευκοί άνθρωποι, εβραίοι και εθνικοί, προτεστάντες και καθολικοί, θα μπορέσουν να ενώσουν τα χέρια και να τραγουδήσουν τα λόγια του παλιού νέγρικου ύμνου: «Επιτέλους ελεύθεροι! Επιτέλους ελεύθεροι! Ευχαριστούμε τον Παντοδύναμο Θεό, επιτέλους είμαστε ελεύθεροι!». "
"Σας λέγω σήμερα, φίλοι μου, ότι παρά τις δυσκολίες και τις απογοητεύσεις της στιγμής, έχω ακόμη ένα όνειρο. Είναι ένα όνειρο γερά ριζωμένο στο αμερικανικό όνειρο.
Εχω ένα όνειρο ότι μια ημέρα αυτό το έθνος θα ξεσηκωθεί και θα ζήσει το αληθινό νόημα της πεποίθησής του: «Θεωρούμε αυτές τις αλήθειες αυταπόδεικτες: ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν δημιουργηθεί ίσοι.»
Εχω ένα όνειρο ότι μια ημέρα στους κόκκινους λόφους της Γεωργίας οι γιοι των πρώην σκλάβων και οι γιοι των πρώην ιδιοκτητών θα μπορέσουν να καθήσουν μαζί στο τραπέζι της αδελφότητας.
Εχω ένα όνειρο ότι μια ημέρα ακόμη και η Πολιτεία του Μισισιπή, μια έρημη Πολιτεία, πνιγμένη από τη λάβρα της αδικίας και της καταπίεσης, θα μεταμορφωθεί σε μια όαση ελευθερίας και δικαιοσύνης.
Εχω ένα όνειρο ότι τα τέσσερα παιδιά μου μια ημέρα θα ζήσουν σε ένα έθνος όπου δεν θα κριθούν από το χρώμα του δέρματός τους αλλά από το περιεχόμενο του χαρακτήρα τους.
Εχω ένα όνειρο σήμερα.
Εχω ένα όνειρο ότι μια ημέρα η Πολιτεία της Αλαμπάμας [...] θα μεταμορφωθεί σε μια κατάσταση όπου τα μικρά μαύρα αγόρια και κορίτσια θα μπορέσουν να πιαστούν χέρι χέρι με τα μικρά λευκά αγόρια και κορίτσια και να περπατήσουν μαζί σαν αδελφές και αδελφοί.
Εχω ένα όνειρο σήμερα.
Εχω ένα όνειρο ότι μια ημέρα κάθε κοιλάδα θα υψωθεί, κάθε λόφος και βουνό θα χαμηλώσει, οι ανώμαλοι τόποι θα γίνουν ομαλοί και οι στραβοί τόποι θα γίνουν ευθείς και η δόξα του Κυρίου θα αποκαλυφθεί και όλη η σάρκα μαζί θα την αναγνωρίσει. [...]
Και αν η Αμερική πρόκειται να γίνει μεγάλο έθνος, αυτό πρέπει να γίνει πραγματικότητα. Ετσι, ας ηχήσει η ελευθερία από τις πελώριες κορυφές των λόφων του Νιου Χάμσιρ. Ας ηχήσει η ελευθερία από τα δυνατά βουνά της Νέας Υόρκης. Ας ηχήσει η ελευθερία από τα όρη Αλεγκένι της Πενσυλβανίας!
Ας ηχήσει η ελευθερία από τα χιονοσκέπαστα Βραχώδη Ορη του Κολοράντο!
Ας ηχήσει η ελευθερία από τις καμπυλώδεις κορυφές της Καλιφόρνιας!
Αλλά όχι μόνο• ας ηχήσει η ελευθερία από το Πέτρινο Βουνό της Γεωργίας!
Ας ηχήσει η ελευθερία από το όρος Λουκάουτ του Τενεσί!
Ας ηχήσει η ελευθερία από κάθε λόφο του Μισισιπή. Από κάθε βουνοπλαγιά ας ηχήσει η ελευθερία.
Οταν αφήσουμε την ελευθερία να ηχήσει, όταν την αφήσουμε να ηχήσει από κάθε χωριό και κάθε κωμόπολη, από κάθε Πολιτεία και κάθε πόλη, θα μπορέσουμε να επισπεύσουμε εκείνη την ημέρα που όλα τα παιδιά του Θεού, μαύροι άνθρωποι και λευκοί άνθρωποι, εβραίοι και εθνικοί, προτεστάντες και καθολικοί, θα μπορέσουν να ενώσουν τα χέρια και να τραγουδήσουν τα λόγια του παλιού νέγρικου ύμνου: «Επιτέλους ελεύθεροι! Επιτέλους ελεύθεροι! Ευχαριστούμε τον Παντοδύναμο Θεό, επιτέλους είμαστε ελεύθεροι!». "
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις
(
Atom
)